پنج شنبه, 22 تیر 1396 ساعت 12:30

اطلاعات تکميلي

  • مدیر مسئول روزنامه عصر اقتصاد:

عالی‌نسب با انگیزه‌های آسمانی زندگی زمینی می‌کرد

این مورد را ارزیابی کنید
(18 رای‌ها)

ریحانه سادات تهامی

عصراقتصاد: به مناسبت دوازدهمین سالگرد درگذشت میر مصطفی عالی نسب ، شخصیت فرهیخته و مبتکر اقتصاد اسلامی ، جلسه ای در روزنامه عصر اقتصاد برگزار شد که طی آن سیف الله یزدانی مدیر مسئول این روزنامه مطالبی را به شرح ذیل مطرح کرد.
سیف الله یزدانی بابیان اینکه ما بزرگانی را از دست داده ایم و به مرور اززمان حیات آن ها دور می شویم و به قول استاد فقید میر مصطفی عالی نسب تجارب و یافته های آن ها در کوچه های بن بست عمرشان تمام می شود و نسل های بعد ، از این تجارب گرانقدر بی بهره می مانند، نتیجه چینین شرایطی این می شود که در فاصله کمتر از یک نسل، باید تجربه های آنها را با پرداخت مکرر هزینه های جدید دوباره تجربه کنیم.
زندگی مردی مانند مرحوم عالی نسب قادر است بسیاری از سوالات ما را پاسخ دهد و گره های بسیاری را بگشاید، شاید صحبت های امروز من بوی قدیس تراشی و بت سازی بدهد، اگر چنین شد، شما بدان توجه نکنید، این نقص کلام و ضعف بنده است، شما سعی کنیدآموزه هایی را که در این مطالب وجود دارد به خاطر بسپارید، و بدانید که عالی نسب همانطوری که عرض خواهم کرد، در زمان حیات خود به شکوه و عظمت جذاب شهرت و نامداری تن نداد، پس بعد از وفات هم نیازی بدان ندارد.
اگر امروز اینجا نشسته ام و شما شاید به خاطر رییس مرئوسی تشریف اوردید و وقت شریفتان را به سخنان من داده اید، تلاشی است در حد بضاعت محدودم برای این که بسیاری از دغدغه های شما را در مورد الگو و نحوه درست زیستن پاسخ بدهم.
بگذارید من خودم صورت مسئله رامطرح کنم:آیا آموزه ها و معالم دین اسلام و ارشادات ائمه علیهم السلام در این عصر علم و تکنولوژی و دانایی و شتاب تاریخ ، برای ما قابل اجراست؟
در پاسخ به این سوال به مناسبت دوازدهمین سال فقدان استاد فرزانه مرحوم میر مصطفی عالی نسب ، من بخش های کوچکی از اطلاعات خودم ، که همان ها هم در برابر دانسته های عزیزان عالم و نزدیک تر از من به استادبسیار ناچیز است، را به نسبت توانایی هام مطرح می کنم، که امیدوارم مفید واقع شود.
در واقع سعی من این است که فارغ از مشخصات شناسنامه ای ایشان، بگویم در همین قرن 20 و 21 و در دنیای مدرن امروز کسی و یا بلکه کسانی موفق و سعادتمند زندگی کرده اند که هم عامل به شریعت بوده اند و هم مسلح بع علوم و فنون روز!
مرحوم عالی نسب در زمان انقلاب اقتصاددان طراز اول کشور بودند افزود:ایشان اقتصاد را از لحاظ تئوریک و عملی و هم به لحاظ اقتصاد اسلامی می شناخت.همچنین انسان همه جانبه و کمال جویی بودند که با معیارهای درست و ارزش های والای انسانی دنبال یافتن راه حل های مناسب برای زندگی فردی و اجتماعی بودند.
وی با توصیه به اینکه کتاب هایی که در مورد دیدگاه ها و شخصیت ایشان توسط شاگردان و یارانش تنظیم شده را بخوانیم اظهار داشت:من ایشان را استاد و مرشد خود می دانم چرا که دارای  یک الگوی مناسب رفتاری بود.
مدیر مسئول روزنامه عصر اقتصاد با اشاره به اینکه ایشان به دنبال اجرای  یافته های خود در جامعه بود و شما از وی نه مصاحبه مطبوعاتی و نه گزارش مکتوب و خاطرات و امثال این ها نمی بینید، اظهار کرد:. به همین دلیل مرحوم عالی نسب را از زبان دوستانشان مانند شهید بهشتی و فرزندان شهید بهشتی و نقل قول هایی که از شهید رجایی ،آیت الله موسوی اردبیلی و آیت الله بروجردی است، می شناسیم ، البته عد از رحلت استاد فقید چند کتاب در مورد ایشان نوشته شده ، همچنین روزنامه عصر اقتصاد هم در این 12 سال و در سالگرد های ایشان، چندین ویژه نامه در مورد استاد منتشر کرده است.
وی با بیان اینکه عالی نسب با القابی مانند پدر صنعت ایران، مهندس اقتصاد جنگ و مدافع محرومین و مستضعفین شناخته می شود افزود:اگر بخواهم به صورت مختصر تعریف و تعبیر دیگری از ایشان ارائه داده باشم باید ابتدا بعضی از فراز های شخصیتی وی را توضیح بدهم تا آن تعبیر مورد نظرم را مطرح کنم.
ایشان معتمد هفت مرجع تقلید بودند، یعنی در عین حالی که علوم حسابداری و مالی اقتصاد و مدیریت را در حد یک نظریه پرداز متبحر داشتند، در درک مفاهیم اقتصادی از منظر اسلام و فقه به سطحی رسیده بود که دکتر محمدرضا بهشتی در مورد ایشان می گوید:«مرحوم آیت ا... بروجردی تقلید در اقتصاد را به ایشان حرام کرده بودند.».در واقع مرجوم آیت الله بروجردی به عنوان یک مرجع دنی و اسلام شناس تراز اول عصر حاضر معتقد بود عالی نسب در مباحث اقتصاد ازنظر فقه، یک مجتهد است و نیازی برای مراجعه به آرای دیگران ندارد.
ایشان در حمایت از محرومین و مستضعفین به حدی مصر بود که بعضی از روزها با ماشین خود در مناطق جنوب شهر به محرومین ارزاق توزیع میکردند.
یزدانی با نقل خاطره ای از فرشاد مومنی در مورد مرحوم عالی نسب ادامه داد:بعد از انقلاب بنیاد شهید با اتحادیه چاقو سازان زنجان قرارداد و موسسه مشترکی داشتند که کارخانه ساخت تیغه چاقو را از چین بیاورند و در ایران راه اندازی کنند.در این قرارداد آقای عالی نسب را به عنوان حکم و داور گذاشته بودند تا اگر یک زمانی آنها به اختلاف بر خوردند به سراغ عالی نسب بیایند. ظاهرا این موسسه در عمل به اختلاف میرند و برای داوری نزد استاد می آیند.دکتر مومنی که در این جلسه حضور داشتند  نقل می کند که بحث ها و صحبت ها بین طرفین طرح شد و داوری به اینجا رسید که  که بنیاد شهید دو میلیون تومان به اتحادیه چاقو سازان زنجان دهد تا کل پروژه به بنیاد شهید منتقل شود.داوری را نوشتند و امضا کردند و زمانی که تمام شد عالی نسب شخصا دسته چک را از جیب خود در آوردو دومیلیون تومان را امضا کرد و داد تا هزینه ای برای خانواده شهدا بار نشود.
یزدانی خاطرنشان کرد: مرحوم عالی نسب در سال 1330 بنا به خواست شخص دکتر مصدق و کمیته اقتصادی دولت نهضت ملی،  نسبت به تاسیس کارخانه نفت و گاز عالی نسب اقدام کرد تا 1384 که از دنیا رفت یک کارگر اخراجی نداشت.
وی با بیان اینکه مشکلات عالی نسب با وزارت کار بر عکس مشکل دیگر کارفرماها بود، افزود: وزارت کار از حمایت های عالی نسب ازکارگرانش ابراز نارضایتی می کرد و مدیران وزارت کار معتقد بودند که میزان رسیدگی عالی نسب به کارگرهایش موجب افزایش توقع کارگرهای سایر کارخانه های هم جوار می شود و کارفرمایان آنها قادر به رسیدگی به کارگرانشان در حد عالی نسب نیستند.
وی خاطرنشان کرد:رفتار استاد فقید با کارگران ، بی نظیر بود ، هرسال هفت درصد سود کارخانه را بین کارگرها تقسیم می کرد. و یک بار با خوشحالی به من گفت امسال آنرا به ده درصد رسانده ام.
به کارگرانی که سابقه کارشان از یک مدت بیشتر می شد،ازسهام کارخانه به انها می داد ودرامور رفاهی آنان بسیاربادقت وحساسیت رفتار می کرد .از جمله تابرای تعدادی ازکارگران بدون خانه خود خانه فراهم نکرد، برای خانواده خود خانه نخرید.
جالب است بدانیم که با اینکه محصولات عالی نسب در صنف خودش برند و معتبر است، در دوره دفاع مقدس که کالاها سهمیه بندی بود، ایشان اصرار داشتند محصولاتشان را به اتحادیه امکان برای توزیع بین کارگران بدهند.
این مرد بزرگوار نه تنها برای کارگران خود ، بلکه برای سایر کارگران هم حرمت فوق العاده ای قایل بود، بطوری که دو تن از وزرای دوران دفاع مقدس را که با تکبر و غیر مودبانه با کارگران حرف زده بودند و رفتار کرده بودند، از خود طرد کرد.
یزدانی در ادامه افزود: استاد عالی نسب به باور های خود در عمل مقید بود از جمله یکبار گفت: من در سال 1335 زمانی که سنگلج را خراب کردند و پارک شهر را ساختند به آقای بهشتی گفتم هر کس در تهران زمین بخرد میلیاردر خواهد شد .من در حالی که این تحلیل دقیق را داشتم اما بروید از اول عمرم تا کنون تمام حساب های من و کارخانه را بررسی کنید، یک ریال از معاملات زمین در آمد کسب نکرده ام.
چرا که ایشان معاملات در امدی زمین را مغایر با اقتصاد سالم می دانستندو این درآمد را جایز نمی دانست.
وی خاطر نشان کرد:امروز  ودر دهه اخیر زیاد می شنویم که شرکت های بزرگ بین المللی چون تویوتا، جنرال موتور و... از 500 هزار تا دومیلیون خودرو را فراخوان  می دهند تا فلان قطعه ضعیف خودروهای تولیدی خودرا تعویض کنند. جالب است بدانیم که مرحوم عالی نسب چنین حساسیت و هزینه کردی را 50 سال قبل در مورد محصولات کارخانه خود عمل کرده بود. خودشان نقل می کردند که اواخر در دهه چهل، متوجه شدم در یک محموله از تولید،  برای محفظه برنجی دور فتیله چراغ خوراک پزی متریال خوبی به کار نرفته بود .از همه ایران فراخوان دادم و حتی افرادی را برای مراجعه به شهرهایی که محموله رفته بود تعیین کردم تا قطعه ای که با متریال بهتری تهیه شده بود را به خریداران بدهد .
یزدانی با نقل خاطره ایی از مهندس عرب زاده که از شاگردان استاد عالی نسب است بیان کرد: در سال 46 مرحوم مهندس بازرگان بازدیدی از کارخانه عالی نسب داشت، مهندس فردی مسلمان و تکنوکرات و دنیا دیده بود که صنعت را کاملا می شناخت و درک کرده بود. مرحوم بازرگان بعد از بازدید کارخانه گفت «فکر نمیکردم در ایران کارخانه ای به این منظمی باشد. عالی نسب در دفتر کارش که نشسته است می داند کدام قطعه کجا است.»
استاد در مدیریت علمی کارخانه نفت و گاز عالی نسب و کارتن سازی میهن در حد استاندارد های جهانی عمل می کرد تا جایی که پرت و ضایعات مواد اولیه کارخانه هایش از میانگین جهانی پایین تر بود. و اتفاق جالب دیگر در مورد مدیرت علمی کارخانه ها این است که ، یک وقتی ایشان یک کارشناس سویسی را برای زمان سنجی خطوط تولیدش دعوت کرده بود، این کارشناس بعد زا پایان مطالعات و بررسی موقع رفتن گفته بود:با قطره چکان هم نتوانستم از خطوط تولید عالی نسب وقت اضافه در بیاورم.
وی در ادامه اظهار کرد:بعد از انقلاب اولین مسئولیتی که عالی نسب قبول کرد مدیر عاملی ایران خودرو بود که پیکان های سال 58 و 59 به عنوان پیکان های عالی نسب معروف هستند که از زمان خود خیامی هم باکیفیت تر بودند.
ایشان به سه زبان زنده دنیا مسلط بودند.عالی نسب جزء کسانی بود که در بین سال های دهه 1310 تا حشابداری دوبل را به ایران آ.رد و در همان زمان مربی آموزشی بانک ملی بود وهیچ کسی از بزرگان و سرمایه گذاراندهه های 20 و 30 معامله  کارخانجات و سهام  را بدون نظر ایشان انجام نمی داد.همچنین ایشان کارشناس خبره سهام و سرمایه  در دهه 20  بود .
وی در مورد خدمات استاد فقید عالی نسب در بعد زا پیروزی انقلاب گفت: استاد بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ، عضو کمیته طرح های ملی ، مشاور اقتصادی  شورای انقلاب ، مشاور اقتصادی شهید بهشتی ، مرحوم مهندس بازرگان، شهید رجایی و بسیاری از آقایان بود. و ابداع کننده ستاد بسیج اقتصادی در زمان شهید رجایی و مشاور اقتصادی دولت دفاع مقدس بوده ، همه اورا مهندس اقتصاد ایران اسلامی در دوران دفاع مقدس می دانند.
یزدانی افزود :از شهید مطهری نقل می کنند که در جلسات اقتصادی شورای انقلاب که بنی صدر هم در یکی از آن جلسات  بوده، استاد عالی نسب نظری می دهد که بنی صدر وسط صحبت های استاد شروع  به اظهار نظرو سرو صدا میکند که شهید مطهری به بنی صدر میگوید« آقای بنی صدر روش ما این است که جایی که آقای عالی نسب باشد ساکت می نشینیم و به صحبت های ایشان گوش می دهیم و یاد میگیریم.»
بزرگان بی بدیلی همچون استاد شهید مطهری در مورد ایشان چنین نظر برجسته ای داشتند و علما و صاحبظران  بزرگ فکری و مذهبی به او احترام می گذاشتند.
یزدانی در مورد مراتب علمی استاد فقید خاطره ای را از دکتر فرشاد مومنی نقل کرد و گفت: درزمان جنگ سفری به سوئیس داشتم و با جند تن از اقتصاددانان برجسته سوییس صحبت می کردیم .یکی از آنان گفت شما از آقای عالی نسب در مدیریت و راهبری اقتصاد کشورتان استفاده می کنید؟
گفتم بله ایشان مشاوره اقتصادی نخست وزیر هستند.گفتند حدس میزدیم ،چراکه  وقتی جنگ شما با عراق شروع شد ما در سوییس و در نشست های تحلیلی اقتصادی خود به این نتیجه رسیده بودیم که ظرف دو سال اقتصاد ایران سقوط می کند ولی آمارها نشان دهنده ثبات کلی و بلکه در ابعادی رشد اقتصاد ایران بود و ما از همین نشانه متوجه شدیم که یک تفکر اقتصادی کارشناسانه آن را هدایت می کند. و یکی از آنان گفت چون من آقای عالی نسب را از قبل می شناختم به دوستانم گفتم که حتما ایرانی ها از او کمک گرفته اند.
یزدانی افزود: یکی از کارهای ماندگار و بزرگ عالی نسب را - که به لطف دکتر مومنی ،دکترمحمدرضا بهشتی و سایر عزیزانی مانند دکتر فاضل زرندی، دکتر علیرضا ناصری ومحسن ایزد خواه در زمان تاسیس فرصتی خدمت مختصری هم به بنده داده شد- راه اندازی "موسسه غیر انتفاعی مطالعات دین و اقتصاد" بود.  که کل سرمایه همچنین تعیین خط مشی کلی و راهبردهای آنراشخصا به عهده داشت. که این موسسه با همه بی مهری هایی که بخصوص در دوره دولت های نهم و دهم به آن شد، یک مرکز علمی مرجع برای اقتصاد ایران بشمار می رود.
مدیر مسئول روزنامه عصر اقتصاد در ادامه افزود: غرض نقل این خاطرات و نطرات برای مطرح کردن این تعبیر خاص خودم در موردایشان بودکه معتقدم، استادعالی نسب با انگیزه های آسمانی زندگی زمینی می کرد.و این صفت برای همه ماقابل الگو برداری است.
در علم اقتصاد گفته می شود که انگیزه به حداکثررساندن سود و منافع فردی عامل و دلیل فعالیت افراد است ، به همین دلیل فعالیت های کم بازده ، پر ریسک و فاقد منفعت ، که اکثرا ملی و عام المنفعه هستند،مورد توجه و ورود افراد قرار نمی گیرد.اما استاد فقید در عین حال که در برنامه ریزی و اجرای یک فعالیت اقتصادی مثل یک انسان مادی گرا دقیق انجام می داد اما هدفش به حداکثر رساندن سود شخصی و تامین منافع فردی خودنبود واین دقت رابخاطر خداوبرای سرفراز ایران و رفاه مردم انجام می دادوآموزه های اسلامی را دقیقا رعایت می کرد.
یزدانی در پایان در مورد مراتب عرفانی و انسانی مرشد خود گفت : قد و اندازه من در حدی نیست که از این بُعد استاد حرف بزنم ، از استاد محمد رضا حکیمی ، مرحوم علامه محمدتقی جعفری ، مهندس موسوی، مهندس عرب زاده ، دکتر فرشاد مومنی ، دکتر سید محمد رضا بهشتی تعابیری در مورد اخلاقیات و عرفان وی مطرح شده است که نشان میدهد کمالات معنوی ایشان بسیار فراتر از علم  اقتصادش بوده است ، و فقط میخواهم بدانید که این مرد بزرگ در لابلای چرخ دنده و صنعت و تحلیل های اقتصادی ، در بعد معنوی هم فتانه ای بود. او صنعتگر و سرمایه داری درویش بود که در دهه اخر عمر مبارکش به مرور شروع به فروش دارایی هایش از جمله خانه شخصیش کرد و در اختیار جهاد مدرسه سازی برای ساخت مدارس در مناطق محروم کرد با این شرط که حق نداشته باشند اسم وی را در لوح و معرفی مدارس بنویسند.
شاهد مثال دیگر این که؛ بنده یک بار در خدمت ایشان بودم و در خصوص رزمندگان جوانی که تمکن مالی ضعیف ندارند و کریمانه با بذل جان کشور را حفظ کرده اند صحبت هایی کردیم . و این که در این شرایط عده ای به دنبال تجارت و استفاده از مشکلات اقتصادی جنگی هستند و جوسازی می کنند و فشار به دولت و مردم می اورند مطالبی رد و بدل شد ، ایشان از بابت اینکه به این مسائل بی توجهی و یا کم توجهی می شود به شدت متاثر بود ، برای یک لحظه با تاثر گفت:کاش مرا شمشیر میزدند و چشمم به خونم می افتاد تا دلم آرام بگیرد. من در ان لحظه یادم افتاد که وقتی جد بزرگوارش در مقتل محراب فرمود"به خدای کعبه رستگرا شدم" در چه عوالمی می توانسته سیر کرده باشد.
یزدانی افزود:عالی نسب در قرن 21 با اقتصاد پیچیده و با آن آموزه های دینی، زندگی و کار و هم نظریه پردازی می کرد . عالی نسب برای ما به عنوان الگوی ملموس از زندگی یک مسلمان متعهددر دنیای مدرن است.
وی با بیان اینکه در مورد شخصیت عالی نسب سخن های زیادی می توان گفت، ادامه داد:فقط می خواهم این پیام را بگویم که اگر در دنیای امروز فکر می کنید دستورات دین قابل اجرا نیست زندگی عالی نسب را مطالعه کنید.
امیدورام  به لطف وتوفیق الهی ، روزی بتوانم بایاری گرفتن از سایر عزیزان این نوع مطالب را دسته بندی کرده، مشروح تر منتشر کنم.

خواندن 1814 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395