چهارشنبه, 20 دی 1396 ساعت 09:57

مدیریت پایدار عامل ایمن ماندن چاه‌ها از بروز حادثه

این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)

سعید ساویز-کارشناس نفت

مقایسه، ابزاری است برای سنجش عملکرد و کیفیت؛ همیشه مقایسه کردن نیاز به مبنا و پارامتر مشترک بین دو طرف مقایسه شونده دارد. هرچقدر ویژگی‍‌ها و اشتراکات بیشتر باشد مقایسه عادلانه تر است و اما اگر بین طرفین تفاوت‌های زیادی موجود باشد باید این تفاوت‌ها در فرآیند مقایسه لحاظ گردد.

رگ سفید، نفت شهر، کنگان، لب سفید همگی در یک نقطه اشتراک دارند. در همه این میادین در زمان حفاری فوران اتفاق افتاد و این فوران منجر به آتش سوزی گردید. اما اگر چه اشتراکات زیادی در حوادث بر شمرده شده وجود دارد اما قصد در اینجا انجام مقایسه بین این حوادث نیست بلکه شاید بهتر است مقداری دید کلی به موضوع حوادث حفاری را وسیع تر کنیم و بین وقوع حوادث حفاری در دریا و خشکی در بازه زمانی 20 ساله اخیر در ایران مقایسه ای انجام دهیم.

لطف این بررسی به آن است که با توجه به عدم رخداد حوادث حفاری منجر به آتش سوزی در دریا در 20 سال اخیر و با توجه به شباهت ماهیت کار حفاری در هر دو محیط می توان قیاسی انجام داد که خروجی آن درس آموخته هایی برای حفاری خشکی خواهد داشت و با بررسی این الگوی موفق می توان معایب و مشکلات دستورالعمل ها و شیوه مدیریت در خشکی را با معیار کار موفق در دریا اصلاح نمود. البته تفاوت های کار در دریا و خشکی باید مورد توجه قرار بگیرد.

برای بررسی دقیق تر می توان فعالیت های حفاری انجام شده در پارس جنوبی را که تحت نظارت شرکت نفت و گاز پارس به انجام رسیده است، مورد بررسی قرارداد زیرا به دلیل یکنواختی تقریبی میدان و فعالیت شرکت‌های مختلف برای توسعه فازها، مبنا و معیار بهتری برای مقایسه عملکرد دستورالعمل ها و قوانین ایمنی وجود دارد.

میدان گازی پارس جنوبی بخش ایرانی بزرگترین میدان گازی جهان است، این میدان متشکل از چهار مخزن است که در بعضی از نقاط کم و بیش یکنواخت و در بعضی دیگر از بخش های این میدان دارای تفاوت و تنوع در سیال و حتی خواص پتروفیزیکی هستند. فشار اولیه مخزن بیش از 5000 psi و میزان گاز سولفید هیدروژن تقریباً 4000ppm است همچنین میزان متوسط نسبت میعانات به گاز برابر 40STB/MMSCF گزارش شده است. حفاری در مخزن گازی با عمق حدود 4000 متر و  فشار بالا و گاز سمی و خطرناک سولفید هیدروژن کار آسانی نیست. تعداد چاههای حفر شده در پارس جنوبی تا به امروز 258 حلقه بوده است که نه حادثه منجر به فاجعه در آن رخ داده است و نه چاه متروکه داشته است.

در حفاری دشوارترین، حفاری مخازن گازی یا مخازن نفت با کلاهک گازی بزرگ است زیرا که در صورت ورود گاز به سیال حفاری در آنی می تواند سیال حفاری را سبک کرده و خود را به سطح برساند و اگر کنترل نشود فاجعه ای به بار آورد از طرف دیگر در نظر بگیرید که سولفید هیدروژن زیاد و میزان میعانات قابل توجه نسبت به گاز اطفاء هر حریقی را دو چندان دشوار می سازد.

نکته قابل توجه دیگر این است که فعالیت‌های توسعه ای انجام شده در طول این بازه توسط شرکتهای متفاوت داخلی و خارجی به انجام رسیده است و در واقع در مقیاس شرکتهای داخلی همه جور شرکت توسعه دهنده با کیفیت های متفاوت فنی در پارس جنوبی کار توسعه را انجام داده اند. همچنین از خدمات خیل کثیری از شرکتهای سرویس دهنده حفاری و خدماتی ایرانی و خارجی با کیفیت های مختلف استفاده به عمل آمده است. به این تنوع در شرکتها از این رو پرداخته شد که گوناگونی شرکتهای فعال به طبع، تنوع در کیفیت ارائه خدمات و حتی تفاوت در ابزار و عملکرد پرسنل را نیز به همراه دارد و در واقع آن چیز که رمز موفقیت تا به امروز بوده است مدیریت واحد  پایدار و صحیحی بوده است که با داشتن دستورالعمل های درست در حفاری، ارزیابی و مدیریت ریسک بجا و داشتن برنامه های عملیاتی کاربردی در کنار سخت گیری و توجه فزاینده به ایمنی و سلامت (HSE ) چنین رکوردی را بجا گذاشته است. در اینجا قصد بر این نیست که همه این عملکرد صحیح به کارفرما نسبت داده شود و یا تنها آن را مختص نفت و گاز پارس بدانیم؛ مراد از مدیریت صحیح مجموعه مدیریتی شامل کارفرما، پیمانکار توسعه دهنده است که در واقع سیاست گذار اداره دکل و عملیات بوده و تهیه دستورالعمل ها و ارزیابی ریسک به عهده آن‌هاست.

اما برخی از عواملی را که می توان برای این مصونیت از حادثه در دریا برشمرد به شرح زیر است:

دستورالعمل حفاری در پارس جنوبی در ابتدا توسط شرکت توتال ارائه شده است و بعدها توسط انی و استات اویل تکرار شده و احتمالا در طول فرآیند حفاری توسط هر سه شرکت اصلاح و بهینه شده است، با توجه به اینکه هنوز سال‌های زیادی از حضور  شرکت‌های بین المللی نگذشته است دستورالعملها کم و بیش با همان کیفیت انجام می شود و به ارزیابی ریسک در حفاری اهمیت داده می شود. یعنی هنوز حساسیت روی نکات ایمنی و ریسک وجود داشته و به گفتار عامیانه هنوز فرآیند ایرانیزه نشده است.

  در دریا توجه به مسائل ایمنی به دلیل عدم وجود امکان گریز از محل به شدت توجه می شود، این دستورالعمل ها از استفاده از وسایل ایمنی فردی مانند کلاه ایمنی، لباس، کفش ایمنی و عینک و دستکش شروع شده و تا انجام مانورهای هفتگی ایمنی و گذراندن دوره های مرتبط را شامل می شود، برای مثال دوره بقا در دریا و نجات از سقوط بالگرد برایی همه و دوره های کنترل فوران برای پرسنل کلیدی حفاری در دریا الزامی است.

  تنوع فعالیت شرکتهای خدمات دهنده در حفاری دریایی و وجود شرکت های بین المللی در کنار شرکتهای ایرانی از اصلی ترین عواملی است که باعث شده است تا پیروی از قوانین و دستورالعملها به صمیمیت ها و ملاحضات قومی و زبانی غلبه کند. به طور کلی در محیط های بین المللی دستورالعملها بیشتر رعایت می شود.

عوامل بر شمرده شده در بالا را می توان جزء عوامل اصلی بالابودن کیفیت و ایمنی در دریا دانست اما یقیناً تحلیل تفاوت های کار خشکی و دریا به اینجا ختم نخواهد شد. اما رعایت همین دلایل بر شمرده در خشکی می تواند از درصد قابل توجهی از حوادث بکاهد و محیطی ایمن تر را برای فعالین در صنعت حفاری خشکی فراهم آورد.

خواندن 325 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395