یکشنبه, 24 دی 1396 ساعت 09:25

ارتقاء راندمان نیروگاهی عنصر مغفول بودجه 97

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

فرزین سوادکوهی

عصر اقتصاد:ضرورت تخصیص منابع مالی برای طرح های توسعه ای در بخش نیرو موضوعی است که در تمام سال های گذشته مورد بی مهری بودجه نویسان قرار گرفته است .این بی مهری اثرگذاری بیشتر خود را در جوزه طرح های نیروگاه های سیکل ترکیبی باقی گذاشته است.نمونه بارز آن را هم ،اینک می شود  با تکیه بر اخبار منتشره و موثق در خصوص جایگزینی رقم 6 میلیارد تومانی به جای درخواست 1100 میایارد تومانی برای تبدیل واحدهای گازی نیروگاهی با سیکل ترکیبی در سال 97 مورد اشاره قرار داد.

این در شرایطی است که در سال های اخیر کشور بیش از پیش نیازهای این تبدیل را در حوزه نیروگاهی خود احساس می کند.در حقیقت وقتی صحبت از چشم اندازها پیش می آید تقریبا همه بر این باورند که این جابجایی باید صورت بگیرد و برخی حتی پا را فراتر می گذارند و می گویند تبدیل  واحد های گازی به سیکل ترکیبی یک ضرورت است ، اما به اصطلاح وقتی پار کار به میان می آید تمام این گفته ها به فراموشی سپرده می شود.نگاه کوتاهی به وضعیت راندمان در نیروگاه های کشور نشان می دهد این نکته حیاتی در حوزه تولید برق که می تواند جلوی بسیاری از اسراف های فرآیند های فنی را بگیرد نه تنها به یک هدف تبدیل نشده بلکه رفته رفته مورد اهمال نیز قرار گرفته است.

آمار های ارائه شده بیان گر این واقعیت است.تسنیم چندی پیش در این باب نوشت:در ابتدای سال 90 که سال آغاز اجرای برنامه پنجم توسعه بود، متوسط راندمان نیروگاه های حرارتی کشور 36.6 درصد بود. در ابتدای سال 91 و در پایان نخستین سال اجرای برنامه پنجم توسعه ، متوسط راندمان نیروگاه های حرارتی کشور به 36.9 درصد رسید.

در ابتدای سال 92 و در پایان دومین سال اجرای برنامه پنجم توسعه ، متوسط راندمان نیروگاه های حرارتی کشور به 37.2 درصد رسید. این رقم در ابتدای سال 93 و در پایان سومین سال اجرای این برنامه ، با دو دهم درصد کاهش به 37 درصد رسید.

روند نزولی متوسط راندمان نیروگاه های حرارتی کشور ادامه یافت ؛ تا اینکه در ابتدای سال 94 و در پایان چهارمین سال اجرای برنامه پنجم توسعه ، این رقم به 36.3 درصد رسید که نسبت به یک سال قبل از آن ، هفت دهم درصد کاهش و نسبت به ابتدای اجرای برنامه پنجم توسعه نیز کاهشی 3 دهم درصدی داشت.

در ابتدای سال 95 و در پایان پنجمین سال اجرای برنامه پنج ساله پنجم توسعه متوسط راندمان نیروگاه های حرارتی با رشد قابل توجه 1.1 درصدی به 37.4 درصد رسید. این رقم در ابتدای سال 96 و در پایان ششمین سال اجرای برنامه پنج ساله پنجم توسعه کشور (با توجه به یک سال تمدید اجرای برنامه پنجم توسعه مصوب مجلس شورای اسلامی) با رشد 4 دهم درصدی به 37.8 درصد رسید.

در مجموع متوسط راندمان نیروگاه های حرارتی کشور از ابتدای برنامه پنجم توسعه تا پایان اجرای این برنامه از 36.6 درصد به 37.8 درصد رسید. در همین مدت متوسط راندمان نیروگاه های کشور اعم از حرارتی ، برق آبی ، تولید پراکنده و ... از حدود 39 درصد به 41.1 درصد رسید. اما هدف گذاری برنامه پنجم توسعه برای افزایش یک درصدی متوسط راندمان نیروگاه های کشور در طول سالهای اجرای این برنامه محقق نشد.

در واقع عدم اجرای قوانین در بخش های مختلف  ، امروزه یکی از اصلی ترین مشکلات بر سر راه توسعه اقتصادی کشور است. در صنعت نیروگاهی نیز همچون بسیاری از صنایع ، این مسئله به صورت جدی بروز کرده است.

تسنیم همچنین می نویسد : افزایش راندمان در صنعت نیروگاهی کشور به خصوص در واحدهای حرارتی ، ضرورتی است که در یک دهه اخیر به خوبی در نتایج مطالعات تفصیلی و بررسی های کارشناسی مورد تأکید قرار گرفته و بسترهای قانونی آن در قوانینی کارآمد به تصویب رسیده است.

افزایش راندمان نیروگاه های حرارتی کشور که در سه بخش تبدیل نیروگاه های سیکل ساده گازی به سیکل ترکیبی ، بهسازی و نوسازی نیروگاه های فرسوده و جایگزینی آنها با نیروگاه های جدید و احداث نیروگاه های حرارتی جدید دنبال می شود ، در دو بخش تبدیل نیروگاه های سیکل ساده گازی به سیکل ترکیبی و بهسازی و نوسازی نیروگاه های فرسوده و جایگزینی آنها با نیروگاه های جدید وابسته به اجرای کامل ماده 12 قانون رفع موانع تولید و در نظر گرفتن این ظرفیت قانونی در بودجه سنواتی کشور است.

طبق ماده 12 قانون رفع موانع تولید ، با احداث بخش بخار نیروگاه ها ، می بایست به منظور بازپرداخت هزینه های سرمایه گذاری ، یا سوخت صرفه‌جویی شده در اختیار سرمایه گذاران قرار گیرد یا اینکه معادل ارزش ریالی آن سوخت به سرمایه‌گذاران پول پرداخت شود. این ظرفیت باید در بودجه سنواتی کشور دیده شود. ظرفیتی که در بودجه 96 به خوبی دیده نشد و برای بودجه سال 97 نیز به نظر می رسد مورد توجه قرار نگرفته است.

حمید رضا عظیمی معاون برنامه ریزی شرکت مادر تخصصی تولید نیروی برق حرارتی در این خصوص گفته است : یکی از فعالیت‌های که  این شرکت  از سال 93 آن را شروع کرده و با عنوان برنامه اصلی وزارت نیرو سرلوحه امور قرار گرفته این بوده که بخش بخار نیروگاه‌های گازی موجود را تکمیل و آن‌ها را به سیکل ترکیبی تبدیل کنیم که این موضوع هم افزایش راندمان را پی خواهد داشت و هم مصرف سوخت را نیز به شکل قابل توجهی کاهش خواهد داد.

معاون برنامه ریزی شرکت مادرتخصصی تولید نیروی برق حرارتی ادامه می دهد : با اجرای این برنامه می توانستیم حدود هفت هزار و 500 مگاوات بخش بخار نیروگاه‌های گازی را احداث و ظرفیت جدید به شبکه برق کشور بیفزایم، و بدون اینکه سوختی مصرف کنیم سالانه بالغ بر 11 میلیارد مترمکعب در مصرف سوخت صرفه جویی کنیم و راندمان این 21 نیروگاه را نیز به حدود 50 درصد برسانیم.

وی یادآور شده  برای تحقق این طرح مقرر شده بود تا از ماده 12 قانون رفع موانع تولید استفاده کنیم که در آن ماده دقیقا ذکر شده با احداث بخش بخار نیروگاه‌ها، می بایست یا سوخت صرفه‌جویی شده در اختیار سرمایه گذاران قرار می گرفت یا اینکه معادل ارزش ریالی آن سوخت به سرمایه‌گذاران پول پرداخت می شد.

عظیمی  همچنین گفته است که در این راستا قراردادهای زیادی را با سرمایه گذاران بخش خصوصی مبادله و مقرر شده بود در سال 96 نیز واحدهای بخار پرند و جهرم را به شبکه سراسری بیفزاید ولی در سال 96 منابعی که از سوخت صرفه‌جویی شده می‌بایست به سرمایه‌گذاران پرداخت شد، بسیار ناچیز بود.

وی تصریح کرد: در سال 97 نیز یکهزار و 100 میلیارد تومان برای این بخش درخواست کرده بودیم ، حال آنکه که بودجه مصوب در کمیسیون تلفیق برای این امر تنها 6 میلیارد تومان است.

معاون برنامه ریزی شرکت مادرتخصصی تولید نیروی برق حرارتی در پایان گفت: در قانون برنامه ششم توسعه آمده است که وزارت نیرو بایستی 25 هزار مگاوات به ظرفیت برق کشور بیفزاید که سهم نیروگاه‌های حرارتی برای تحقق این امر 18 تا 20 هزار مگاوات است که در این بین یک بخش اصلی برای دستیابی به این مهم مربوط به بخش بخار نیروگاه‌های گازی است که تنها امسال یک واحد پرند را توانسته‌ایم به شبکه سراسری وصل کنیم و وضعیت سایر واحدها نیز مشخص نیست.

 بنا براین اینجا می توان به عینه مشاهده کرد که اگر قرار بوده طرح های تبدیل نیروگاه های گازی به سیکل ترکیبی یک هدفگذاری جدی تلقی شده باید در بودجه ریزی ها نیز ردیف هاییی به همان میزان برایش اختصاص داده می شد که البته فعلا چنین اتفاقی رخ نداده است.

یکبار دیگر باید موضوع راندمان نیروگا های کشور را مد نظر قرار داد  و به یاد آورد که اینک  متوسط راندمان نیروگاه های حرارتی کشور حدود 38 درصد است ، در این بین متوسط راندمان نیروگاه های گازی موجود (اعم از واحدهای فرسوده گازی و واحدهای با سن کمتر از 25 سال) حدود 33 درصد و متوسط راندمان نیروگاه های سیکل ترکیبی کشور بالای 47 درصد است.

همچنین باید در نظر داشت که هم اکنون در مجموع 645 واحد نیروگاهی حرارتی در سراسر ایران در مدار بهره برداری است که از این تعداد 108 واحد حرارتی به صورت سیکل ساده گازی مورد بهره برداری قرار می گیرد. به عبارتی در این 108 واحد حرارتی ، سوخت مصرفی (گاز طبیعی یا سوخت مایع) موجب به گردش درآمدن توربین گازی شده و حرارت خروجی آن با دمای بیش از 600 درجه سانتیگراد وارد هوای پیرامون می شود. در واقع در نیروگاه های گازی ، ژنراتور توربین گازی برق را تولید کرده اما در عین حال انرژی حرارتی موجود توسط محصولات احتراق در خروج از توربین گاز تلف می‌شود.

در صورتی که این واحدهای سیکل ساده با اضافه کردن یک واحد بخاری به ازای هر دو واحد گازی ، تبدیل به واحدهای سیکل ترکیبی شوند ، می توان با استفاده از بویلر بازیاب ، از حرارت موجود در گازهای خروجی از توربین های گاز که می‌توانند تا 600 درجه سانتیگراد دما داشته و مستقیماً وارد هوا می‌شوند جلوگیری کرده و از آن‌ها برای تولید بخار آب مورد نیاز در توربین های بخار استفاده کرد. از این رو ، عملاً در این حالت انرژی تلف شده از توربین گاز در راستای استفاده در بویلر توربین بخار که منجر به عدم نیاز آن به سوخت می‌شود ، مورد کاربرد قرار گرفته و به این طریق برق اضافی تولید می‌شود. در نتیجه می‌توان گفت با ترکیب کردن این دو سیکل (بخاری و گازی) بهره وری این نیروگاه افزایش پیدا می کند.

بدون ساخت نیروگاه جدید و بدون مصرف سوخت بیشتر و تنها با تبدیل واحدهای سیکل ساده به سیکل ترکیبی می توان شاهد افزایش راندمان و تولید برق بیشتر با مقدار ثابت مصرف سوخت واحد بود. هم اکنون 108 واحد گازی در نیروگاه‌ های کشور وجود دارد که با استفاده از ظرفیت های قانونی و در صورت توجه مسئولان به اهمیت موضوع تبدیل نیروگاه های سیکل ساده به سیکل ترکیبی می تواند به 54 بلوک سیکل ترکیبی تبدیل شود و در صورت تحقق این مهم ، بیش از 8500 مگاوات بدون مصرف سوخت بیشتر و ساخت نیروگاه جدید ، به ظرفیت برق کشور افزوده خواهد شد.

از اینرو ، تبدیل نیروگاه های سیکل ساده گازی به نیروگاه های سیکل ترکیبی ، راه حل بسیار کارآمد ، انعطاف پذیر ، قابل اعتماد ، مقرون به صرفه و سازگار با محیط زیست برای تولید برق است که در صورت تحقق ، موجب مقرون به صرفه تر کردن تولید برق در ایران می شود.

جای شگفتی است که در بودجه نویسی کشور موضوعی به این  میزان از اهمیت اینطور مورد بی توجهی قرار گیرد.شکی نیست که به اصطلاح دست و بال دولت در بودجه بندی در سال جاری بسیار بسته است.کسی هم توقع ندارد در بودجه بندی ها ارقام درخواستی به عینه در اختیار قرار گیرد.ولی اختلاف فاحش دو رقم یاد شده در احداث و ارتقای نیروگا های کشور برای دسترسی به راندمان بالا تر تا این حد قابل توجیه نیست.باید در نظر داشت که تعریف  برخی از ردیف های بودجه ای بسیار ضروری به حساب می آیند و اگر به آنها بی توجهی شود کشور باید  در سال های بعد ارقامی بسیار بالاتر را برای برون رفت از اشکالات اختصاص دهد.

خواندن 54 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395