شنبه, 07 بهمن 1396 ساعت 01:30

چالش اقتصاد سیاسی ایران؛ دموکراسی وعده

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

 آناهیتا یاوری

عصراقتصاد: نشست ارائه و بررسى ترجمه كتاب «خروج از فقر يا راه هاى بالا رفتن از نردبان زندگى» با سخنرانى جعفر خيرخواهان، مترجم كتاب و احد رستمى كارشناس حوزه رفاه اجتماعى روز پنجشنبه در موسسه مطالعاتى دين و اقتصاد تشكيل شد.

رئيس جعفرى به عنوان مدیر جلسه در ابتدای این نشست گفت: يكى از سنت هايى كه موسسه از چند سال گذشته در حال پيگيرى است، ارائه و رونمايى از كتاب هايى است كه در حوزه دغدغه هاى اجتماعى موسسه مانند عدالت اجتماعى قرار مى گرفته و تلاش داشته تا اين دسته از كتاب ها را معرفى كند. كتابى كه براى اين هفته در نظر گرفته شده است، كتاب خروج از فقر بالا رفتن از نردبان زندگى است.

وى ادامه داد: نويسنده يا به نظر من مدير مطالعات اين كتاب خانم نارايان و همكارانشان بودند كه خانم نارايان ٢٥ سال است كه در بانك جهانى به عنوان مشاور ارشد مديريت اقتصادى و كاهش فقر بانك جهانى فعاليت می كنند. كتاب هاى ديگرى نيز از ايشان در ايران ترجمه شده مانند صداى فقرا، فرياد براى تغيير، سنجش سرمايه اجتماعى به همراه پرسشنامه بانك جهانى، توانمندسازى و كاهش فقر كه به درخواست وزارت رفاه ترجمه شد و كتاب طراحى صندوق هاى اجتماعى هم به سفارش وزارت جهاد كشاورزى ترجمه شد. از عناوين اين كتاب ها مشخص است كه خانم نارايان به دنبال راهكارهايى براى كاهش فقر و بهبود اوضاع اقتصادى مردم بوده است.

وى افزود: همچنين اين كتاب توسط بنياد علوى حمايت شده و به چاپ رسيده است و اميدواريم اين حوزه ها ادامه پيدا كند و به رشد اين مباحث در جامعه كمك كند.

رئيس جعفرى گفت: كتاب خروج از فقر یا بالا رفتن از نردبان زندگى را آقاى دكتر خيرخواهان ترجمه كردند كه يكى از اعضاى فعال و سخنرانان دائمى موسسه مطالعاتى دين و اقتصاد و از اشخاصى هستند كه در حوزه اقتصاد ادبيات روز دنيا را وارد عرصه علم اقتصاد ايران ميكنند.

خيرخواهان گفت: كتابى كه امروز معرفى می كنيم يكى از چهارگانه هاى خانم ديپا نارايان است كه با همكارى اقتصاددانان ديگرى منتشر كرده كه در واقع يك كار پژوهشى بوده و تبديل به كتاب شده است. در ايران موسسه علوى با حمايت مالى باعث ترجمه اين اثر شدند.

وى در تشريح جلد اول كتاب ترجمه شده از ديپا نارايان گفت : در جلد اول بيشتر مباحث نظرى است و يك فراخوانى بوده از انديشمندان كه با توجه به دانش هايشان، راهنمايى كنند كه چگونه بايد تحرك اجتماعى فقرا را افزايش داد.

مترجم كتاب خروج از فقر ضمن بيان اينكه بانك جهانى نيز از اين آثار نارايان حمايت كرده، افزود: مجموعه كتاب هاى خروج از فقر نتايج پژوهش تطبيقى جديد در بيش از ٥٠٠ جامعه محلى در ١٥ كشور جهان )براى بررسى وضعيت ٦٠هزار زن و مرد فقير، فقیرشده طی یک دهه از 1995 تا 2005 میلادی) ارائه  و چگونگی و چرایی خروج مردم فقیر از فقر را تشریح می‌کند. یکی از اندک تلاش‌های پژوهشی تطبیقی بزرگ مقیاس با تمرکز بر تحرک اجتماعی برای بیرون آمدن از فقر به جای توجه صِرف به خود فقر است. این بررسی به گردآوری تجربیات زنان و مردان فقیری می‌پردازد که در رهگذر زمان موفق به خروج از فقر شدند و معرفی فرایندها و نهادهای محلی که یاریگر یا مانع تلاش‌های آنها شدند.

وى ضمن بيان اينكه كتاب ٨فصل و ٦پيوست دارد، گفت: در واقع فصل يك مرورى كلى است؛ فصل دوم داستان‌هایی از فقرا، داستان‌هایی با فقرا را شامل مى شود. فصل سوم اين نكته را بيان مى كند كه فقر یک حالت و وضع است و یک ویژگی
دائمى نيست.

عنوان فصل چهارم "من باور دارم که می‌توانم" است يعنى فقرا تفاوتى با ديگران ندارند و امكان پيشرفت در آنها وجود دارد.

فصل پنجم و ششم و هفتم در رابطه با فرصت هاى برابر در حوزه اقتصاد و سياست و ايجاد دموكراسى راهكارهايى مطرح شده است و به اين نكته كه فقرا در اقدام جمعی ضعف دارند نيز پرداخته شده است كه در اين زمينه هم تلاش هايى بايد صورت بگيرد.

خيرخواهان افزود: نردبان زندگى ابزارى است تا هر جامعه، تعريف خودش از فقر و ثروت را ارائه دهد. بدين ترتيب جايگاه و رتبه هر خانوار در ابتداى بررسى و سال ٢٠٠٥ تعيين مى شود. بر مبناى این رده بندى ها، ماتریس تحرک اجتماعی جامعه ساخته شد که نشان می‌دهد کـدام خانوار در دوره 10 ساله بررسی، به بـالا یـا پاییـن نردبـان حرکـت کـرد یـا در همـان پله باقی ماند.

مترجم كتاب خروج از فقر، در تشريح ١٠ يافته اصلى گفت: خط فقر رسمی بسیار کمتر از خط فقر اجتماعی است؛ ارقام فقر خالص، دو پدیده متمایز را پنهان می‌کنند: خروج از فقر و سقوط به فقر؛ درحالی که خروج از فقر عمدتا به ابتکار عمل فقرا مربوط است، فقیرمانده‌ها تنبل نیستند يعنى آنها به اندازه ثروتمندان ابتکار عمل به خرج می‌دهند اما هنوز فقیر باقی می‌مانند. همچنين سقوط به فقر عمدتا ناشی از تکانه‌های سلامت و رسوم اجتماعی مانند هزینه عروسی، کفن و دفن است. امید و آرزو داشتن هم نیرویی قدرتمند برای خروج از فقر است. اعتماد به نفس و توانمندی مردم فقیر نيز خیلی مهم است؛ در بین نهادها، خانواده از همه مهم‌تر است؛ مردم فقیر برای دموکراسی ارزش قایلند حتی هنگامی که به آنها کمکی نمی‌کند؛ نهادهای بخش خصوصی و جامعه مدنی، منابع کمتر استفاده شده فقرا برای خروج از فقر هستند و نظام طبقاتی در حال از بین رفتن است اما نه در همه جا.

وى در رابطه با فرهنگ فقر بيان كرد: در گذشته اعتقاد بر اين بود كه فقرا يك صنف و گروه خاصى هستند كه بايد با آنها مدارا كرد اما ثابت شد كه چنين چيزى صحت ندارد. فقیرنمانده‌ها بیش از هر چیز، ابتکار عمل‌ها را دلیل خروج از فقر می‌دانند و عمل را مهمترين عامل انباشت دارايى مى دانند.

خيرخواهان درباره دموكراسى محلى و اين نكته كه چگونه دموکراسی محلی باعث ایجاد تفاوت می‌شود، بيان كرد: دموکراسی می‌تواند توسعه را به ارمغان آورد اما در حال حاضر این اتفاق نمی‌افتد. دموکراسی ما از سیاست قول و وعده دادن تشکیل می‌شود. دموکراسی‌های خوب محلی به مردم کمک کند تا از فقر خارج شوند. دموکراسی‌های بد محلی، شبیه مسابقه حاصل جمع صفر برای کسب غنایم است، با فسادی فراگیر که برای بعضی‌ها فرصت خلق و برای بقیه موانع ایجاد می‌کند.

ترکیب رهبران محلی خوب، انتخابات بی طرفانه، دسترسی بهتر به اطلاعات، مشارکت و اقدام جمعی مردم فقیر را قادر ‌سازد تا رهبران محلی را مسئولیت‌پذیر کنند. همه اقدامات باید درجهت گسترش قلمرو و فرصت برای مردم فقیرمانده باشد تا نیروها و ابتکار عمل ‌های خود را در دو حوزه شخصی و عمومی به کار گیرند.

مترجم کتاب خروج از فقر ضمن بیان اینکه هرچه میزان جنگ و درگیری بیشتر باشد، فساد نیز بیشتر است، افزود: در بحث فساد، اکثریت معتقد بودند مقامات دولتی و رهبرانشان درگیر فساد هستند. همین طور در مکان هایی که جنگ نیست معمولاً فساد کمتر است؛ فرصت های اقتصادی که بیشتر می شود فساد هم افزایش می یابد یعنی هر چه فرصت کمتر باشد، فساد نیز کاهش می یابد و وقتی فرصت ها افزوده می شود، فساد هم افزایش می یابد.

وی افزود: در بحث وام گرفتن نیز فقرا وام های مصرفی بیشتر می گیرند و صرف امور روزمره می کنند و معتقدند امروز را باید به خوبی گذراند به عبارت دیگر وام هایی که می گیرند، پس انداز نمی کنند.

 احد رستمی نیز در ادامه نشست ضمن بیان اینکه این کتاب در حوزه سیاست گذاری می تواند مثمرثمر باشد، افزود: یکی از نقاط قوت این کتاب استفاده از دیدگاه 60 هزار فقیر است. اتفاقی که در کشور هایی مانند ایران میافتد این است که به فقر از بالا نگاه می کنند اما در این کتاب فهم و درک فقرا را بررسی کردند و به دنبال راهکار بودند که بتوانند یک راه برون رفت از فقر را تشخیص دهند. در واقع در ایران در سال های اخیر ما هیچ اطلاعاتی برای تصمیم گیری در این حوزه نداشتیم. اکثر بررسی هایی که در حوزه فقر صورت می گیرد مبتنی بر آماری بود که آمار بودجه خانوار مرکز آمار است که 40 هزار نمونه گیری از خانواده ها صورت می گیرد و تخمین هایی که تا الان ارائه شده براساس این مطالعه است.

وی افزود: دغدغه اصلی در رابطه با فقر این است که فقرا کجا هستند و چه نیاز هایی دارند. سال 1386 طی بازدیدی که از سیستان و کرمان داشتیم به این نکته رسیدیم که بیشتر مردان و جوانان آنها مهاجرت کرده بودند. این پدیده در ایران بسیار افتاده است و آمار درستی که بتوان براساس آن تصمیم گیری کرد را نداریم.

این کارشناس حوزه رفاه اجتماعی افزود: ما در مناطق مختلف ایران، پدیده های فقر متفاوت است یعنی فقر در سیستان و بلوچستان با فقر موجود در مازندران تفاوت های بسیاری دارد که در هر کدام از این استان ها ما چگونه می توانیم نیاز ها را برآورده کنیم و براساس آن برنامه ریزی کنیم.

رستمی گفت: چند کشور بودند که توانستند در بهبود فقر موفق عمل کنند؛ یکی از آنها ترکیه بود که حدوداً 13 سال است بانک اطلاعات دارند. کشور مکزیک که دستاورد بسیار زیادی داشت، نقطه قوت عمل این کشور این بود که توانسته بود

برنامه هایشان را ارزیابی کنند در واقع یکی از خلا های جدی که در ایران به هیچ عنوان نمی توان ارزیابی از عملکرد ها داشته باشیم. در حال حاضر بسیاری از نهاد های حمایتی ما 20 سال است که در حال ارائه یک برنامه هستند.

 

خواندن 212 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395