شنبه, 19 اسفند 1396 ساعت 20:00

۲ کنگره، ۲۴ نشست تخصصی و چند پیام

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

دومین کنگره و نمایشگاه بین‌المللی اکتشاف و تولید و پنجمین کنگره و نمایشگاه بین‌المللی صنعت حفاری ایران، روزهای ۱۲ و ۱۳ اسفندماه امسال با بیش از ۱۷۰ سخنرانی داخلی و خارجی در قالب ۲۴ نشست تخصصی راهبردی برگزار شد. اما دستاورد این گردهمایی چه بود؟
رکن‎الدین جوادی، معاون نظارت بر منابع هیدروکربوری وزارت نفت، دستاورد چنین گردهمایی‎هایی را تبادل افکار، خلق ایده‎های جدید و دسترسی به نظام فکری غنی و منسجمی می‎داند که اگر درست مورد استفاده تصمیم‎سازان و تصمیم‎گیران قرار گیرد، می‎تواند منشا برکات زیادی

برای صنعت نفت کشور باشد. با این تعبیر، باید پرسید آیا این گردهمایی توانست به مطرح شدن چالش‎ها و فرصت‎های پیش روی صنعت نفت و ایده‎های نو و راهکارهای محتمل به منظور ایجاد درک بهتری از شرایط کنونی صنعت نفت و هم‎افزایی نظرات برای برون‎رفت از چالش‎ها کمک کند؟   

دولتی‎ها چه گفتند

علی کاردر، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران در افتتاحیه این همایش، در عین حال که از نهایی شدن سه قرارداد بالادستی تا آخر سال خبر داد و بار دیگر بر این واقعیت صحه گذاشت که گروه‌های بسیار متخصصی، مذاکرات قراردادی شرکت ملی نفت را پیگیری می‎کنند، عنوان کرد: «بخش خصوصی باوجود این‎که حرکت ایده‎آلی ندارد، با سرعت بیشتری نسبت به ما حرکت کرده است» و با این مقدمه یادآور شد که سیاست برون‎سپاری و حرکت به سمت فعالیت‎های نظارتی و حاکمیتی به طور جدی در شرکت نفت ادامه دارد. وی از یارانه‎ها به عنوان «هوویی بداخلاق» و از بهره‎وری در صنعت نفت بسان «فیل بزرگ خسته‎ای» یاد کرد که به حرکت درآوردن آن بسیار دشوار شده است؛ تشبیهاتی شاید در ظاهر خنده‎دار و البته ملموس و تاسف‌برانگیز.

امیرحسین زمانی‌‎نیا، معاون امور بین‎الملل و بازرگانی وزارت نفت در افتتاحیه این گردهمایی پیش‎بینی کرد آمریکا در ماه مه امسال، بار دیگر تعلیق تحریم‌های هسته‌ای ایران را تمدید می‎کند و گفت: «نفت ایران آنقدر مشتری دارد که هنوز ناگزیر نشده‎ایم از روش‎های خلاقانه برای بازاریابی استفاده کنیم.» زمانی‎نیا در جمع خبرنگاران به طور تلویحی هشدار داد که اگر برجام نقض شود، ایران تصمیم‌های تازه‎ای می‌گیرد. او هم مانند کاردر از به کار بردن آرایه تشبیه غافل نماند و در صحبت‎های خود، ترامپ را به «قلدرهای مدرسه» تشبیه کرد: «اتحادیه اروپا هم از نوع رفتار و گفتمان آقای ترامپ راضی نیست.»

جوادی و بیطرف، دیگر معاونان وزیر نفت بودند که تاکید بر اهمیت مولفه «زمان» در صحبت‎های‌شان مشهود بود. حبیب‎الله بیطرف، معاون مهندسی، پژوهش و فناوری وزارت نفت در این گردهمایی گفت: «اگر امروز زمان را از دست بدهیم و از فرصت به دست آمده برای همکاری با دنیا و بهره‎مندی از فناوری‎های روزآمد دنیا استفاده نکنیم، فرداها ناگزیر خواهیم شد با یک سرخوردگی ملی، کار را به دست خارجی‎ها بسپاریم و خود نیز از دستاوردهای همکاری جهانی بی‎بهره بمانیم.» جوادی هم در آیین اختتامیه، بر تسریع فرآیندهای تصمیم‎گیری تاکید کرد و گفت: «زمان، ارزشمندترین سرمایه صنعت نفت است.» به راستی تاخیر در امور از چه عواملی نشات می‎گیرد که از نمایندگان شرکت‎های خصوصی گرفته تا مدیران ارشد دولتی، همه از آن گلایه دارند؟

ریسک سیاسی؛ کمبود منابع مالی و...

یکی از کارشناسان بین‎المللی حاضر در این گردهمایی، در نشستی تخصصی که به بررسی الگوی قراردادی توسعه صنعت بالادستی نفت و گاز ایران مربوط بود، گفت: «احساس می‎کنم بعد از امضای نخستین قرارداد نفتی ایران (فاز ۱۱ پارس جنوبی)، سکوت معناداری بر صنعت
نفت شما حاکم شده است و این سکوت برای شرکت‎های بین‎المللی پیام‎هایی دارد. ما می‎دانیم فضای سیاسی ایران به طور کامل امضای قراردادهای جدید نفتی را نپذیرفته است.» کارشناسان خارجی در این گردهمایی بارها به ریسک سیاسی فعالیت در ایران اشاره کردند. معاون مدیرعامل تات‎نفت روسیه گفت: «همکاری با ایران ریسک زیادی دارد و کارشناسان ما در حال بررسی ابعاد مختلف همکاری در قالب قراردادهای جدید نفتی هستند.» مجموع دیدگاه‌هایی که مطرح می‎شد از آن حکایت داشت که برخلاف آنچه مخالفان الگوی جدید قراردادی نفت ایران می‎اندیشند و گمان می‎کنند که این مدل قراردادی به واسطه امتیازبخشی به شرکت‎های خارجی، آنان را به مشتریان پروپاقرص این قراردادها بدل کرده است، اما خارجی‎ها هنوز در حال بررسی و محک زدن نوع قرارداد و فضای سیاسی و اقتصادی ایران هستند. بیع متقابل جوابگوی نیازهای صنعت نفت نیست و از آنجا که الگوی جدید قراردادهای نفتی نیز مدلی بدیع و ناشناخته است، ایجاد قابلیت اعتماد و پیشبرد مذاکرات قراردادی در این قالب، بی‎تردید زمان‌بر خواهد بود؛ تازه اگر کارشکنی‎های داخلی و افسارگسیختگی‎های ترامپ را در این محاسبات زمانی نادیده بگیریم.

فرصت حضور در غالب نشست‎های کنگره اکتشاف و تولید و کنگره صنعت حفاری ایران به دلیل همزمانی نشست‌های تخصصی مقدور نشد، اما در همین حضور یک در میان، می‎‏توان گفت نشست تخصصی سرمایه‌گذاری و تأمین مالی صنعت بالادستی نفت از جمله نشست‎هایی بود که حرف‎های زیادی برای گفتن داشت. از این نشست تخصصی، به بخشی از ارائه پیمان مولوی، مشاور فعال در حوزه سرمایه‎گذاری و تامین مالی بسنده می‎کنم که مولوی در آن، با ارائه توضیحاتی درباره چالش‎های تامین منابع مالی در صنعت نفت ایران، پرسش‌هایی از این دست مطرح کرد: «آیا شرکت‎های E&P ایرانی، در خارج از ایران پلت‎فرم‌سازی کرده‎اند؟ آیا این شرکت‎ها ارتباطات خود را با کارگزاری‎های بین‎المللی تقویت کرده‎اند؟ آیا رتبه اعتباری بین‎المللی ایران قابل دفاع است؟ آیا ساختار بنگاه‎های اقتصادی در کشوری که نرخ بهره آن در عرض یک شبانه‎روز ۲۰ درصد می‎شود، قوی، متوازن و محکم است؟» این کارشناس مالی ادامه داد: «رتبه اعتباری ایران در وضع کنونی، ریسک پروژه‎ها را در هاله‎ای از ابهام قرار داده و در چنین شرایطی، سرمایه‎گذاران حتی برای ورود به پروژه‎ای در بخش کشاورزی با ابهام مواجهند چه برسد به سرمایه‎گذاری در نفت. با این رتبه اعتباری، تامین مالی خارجی در صنعت نفت، فرآیندی سخت، طاقت‎فرسا و زمان‌بر خواهد بود.» این نشست تخصصی بار دیگر مصائب مالی صنعت نفت را یادآوری کرد؛ از سهم ۱۴,۵ درصدی نفت گرفته که کفاف حداقل هزینه‎ها را نمی‎دهد تا «یک سر و هزار سودا»ی صندوق توسعه ملی که شاید مجال چندانی برای تامین مالی پروژه‎های این صنعت باقی نگذارد. از اعتبار کلان مورد نیاز برای تامین یارانه‎ها یا به قول کاردر، گرفتاری‎های «هووی بداخلاق» گرفته تا شرکت‎های ایرانی که خواهان اجرای پروژه‎های نفتی‎اند و در این حال مترصد راهکارهایی برای تامین مالی.

انتظار رونق در کسب‎وکار داخلی‎ها

مدیران ارشد نفت در این گردهمایی، بارها و بارها بر بهره‎گیری بیشتر از ظرفیت‎های بخش خصوصی تاکید کردند. محمدرضا نعمت‎زاده، مشاور ارشد صنعتی وزیر نفت گفت: «به بخش خصوصی اعتماد کنید و مطمئن باشید این اعتماد بی‎پاسخ نمی‎ماند.» نعمت‎زاده با بیان این‎که هنوز برای پرونده‎ای در سال‎ها پیش، به دیوان مستشاری (دیوان محاسبات) می‎روم، اضافه کرد: «۵۰ بار تا به حال رفته‎ام. آقایان مدیر جسارت تصمیم‎گیری داشته باشید. از ترس نهادهای نظارتی، کار را مغفول نگذارید. سرِ پیچ دست شماست. تصمیم بگیرید و پروژه‎ها را به جریان بیندازید تا بخش خصوصی هم به میدان بیاید.» مشاور وزیر نفت البته به این نکته هم اشاره کرد که وزارتخانه عریض و طویل مجبور است برای بیکار نماندن، حجم عمده کارها را خود انجام دهد. پس مجموعه نفت را کوچک کنید تا شرکت‎های خصوصی، فضا برای کار پیدا کنند.

در وصف ظرفیت‎های داخلی به غیر از تکیه بر بخش خصوصی، حرف‎های دیگری هم زده شد که در مجموع نشان می‎دهد زمینه‎های خوبی برای فعالیت شرکت‎های داخلی فراهم شده، اما هنوز این ظرفیت‎های بالقوه آنطور که باید بالفعل نشده است. به نظر می‎رسد سال ۹۷ باید سال بهتری برای شرکت‎های داخلی باشد. غلامرضا منوچهری، معاون توسعه و مهندسی شرکت ملی نفت ایران از آغاز مناقصات طرح‎های نگهداشت و تولید نفت در قالب EPC خبر داد و ابراز امیدواری کرد که سال آینده در این حوزه، کارهای موثرتری انجام شود؛ طرح‎هایی که بار اصلی اجرای آنها بر دوش شرکت‎های داخلی خواهد بود. مدیرکل نظام تامین و تجاری‌سازی فناوری وزارت نفت هم اعلام کرد که با دستور وزیر نفت، باید حداقل ۸۰ درصد تجهیزات مورد استفاده در این طرح‎ها از داخل تامین شود. پرویز سنگین این را هم اضافه کرد که به جز حدود ۱,۶ میلیارد یورو قراردادی که تاکنون در حوزه بومی‎سازی ۱۰ گروه تجهیزات صنعت نفت امضا شده، حدود ۱.۵ میلیارد یورو قرارداد دیگر نیز امضا خواهد شد. از سوی دیگر، پیش‎بینی شده است که سال ۹۷، چندقرارداد بالادستی امضا شود که با توجه به حضور شرکت‎های E&P ایرانی در هر طرح، قاعدتا باید شاهد فعال شدن این شرکت‎ها نیز باشیم. طرح‎های بازسازی و نوسازی تاسیسات روسطحی هم که در سال آینده روی ریل اجرا قرار می‏‎گیرد. در مجموع به نظر می‎رسد سال پرکاری در انتظار شرکت‎های ایرانی فعال در صنعت نفت باشد، البته اگر پا را از حرف‎ها فراتر بگذاریم و از برخی عارضه‎ها غافل نشویم، مانند آنچه  بهمن سروشی، مدیرعامل شرکت گلوبال پتروتک کیش و از السابقون نفت، در این گردهمایی گفت و از پیاده نشدن بسیاری از طرح‎ها به عنوان عارضه‎ای که سال‎هاست صنعت نفت با آن دست و پنجه نرم می‎کند، ابراز نگرانی کرد. سروشی در نشست تخصصی «مدیریت دارایی‎های فیزیکی» در توصیف اهمیت نیروی انسانی به عنوان مهم‌ترین سرمایه سازمانی به تجربه سال‎ها قبل خود در سفر به باکو برای بازدید از یک دکل دریایی اشاره کرد: «به ما گفتند برای بازدید از این دکل، باید سه چهار روز در قرنطینه باشید تا از سلامت شما اطمینان حاصل شود. زیرا نیروی انسانی برایشان بسیار باارزش بود و معتقد بودند حتی اگر یکی از کارکنان دچار سرماخوردگی شود و در مجموعه حاضر نشود، سیستم خسارات جبران‎ناپذیری می‎بیند.»

تکرار می‎کنیم

در این گردهمایی ۲ روزه، ۲۴ نشست تخصصی برگزار شد و مباحث مختلفی از جمله ابعاد ژئواستراتژیک صنعت نفت و گاز ایران، الزام‌های حکمرانی خوب در بخش بالادست، الزام‌های رشد و توسعه شرکت‎های اکتشاف و تولید ایرانی، الگوی قراردادهای بالادستی صنعت نفت، چالش‎های سرمایه‎گذاری و تامین منابع مالی در بخش بالادست، مدیریت پروژه‎های نفت و گاز، علوم زمین و پتروفیزیک، راهکارهای ازدیاد برداشت و افزایش بهره‎وری چاه، اقتصاد و بازار، بهینه‎سازی عملیات حفاری و افزایش راندمان خدمات آن، توسعه کسب و کار در صنعت نفت، بیمه و مدیریت ریسک در این صنعت، ارتقای سهم توان داخل، منابع انسانی و مدیریت دانش در بخش بالادست و مدیریت تولید و دارایی‎های فیزیکی مورد بحث و بررسی قرار گرفت. تناسب نداشتن ظرفیت‎های هیدروکربوری ایران با میزان تولید، نبود رابطه مالی درست بین شرکت ملی نفت ایران و دولت، چالش‎هایی از جمله ریسک سیاسی، بوروکراسی اداری، نبودشفافیت، موانع تامین مالی، بهره‎وری پایین، مخازن سالخورده، نرخ نازل ازدیاد برداشت، بازار راکد حفاری و ... همه و همه در این ۲ روز مطرح و بررسی شد. عنوان کردن مشکلات گریبانگیر صنعت نفت شاید حرف تازه‎ای نباشد، اما به هر روی باید تکرار کرد و تکرار کرد تا نخبگان این حوزه، برای بهبود وضع بهره‎وری در اقتصاد کشور و به ویژه صنعت نفت فکری کنند؛ تا فضای سیاسی کشور برای ورود سرمایه‎گذاران خارجی مساعد و ضرورت نیاز به سرمایه بر همه مسجل شود؛ تا مدیران ارشد نفتی دست بجنبانند و فارغ از مشکلات ناشی از «تحریم» و «ترامپ» که البته کم هم نیست، روند رفع دیگر چالش‎های پیش روی صنعت نفت را سرعت ببخشند؛ تا شرکت‎های اکتشاف و تولید ایرانی با تقویت ارتباطات بین‎المللی خود، بخشی از این کلاف را در دست بگیرند و شرکت‎های EPC کار نیز توان خود را برای حضور کیفی در مناقصه‎هایی که در راه است بیش از پیش تجهیز کنند. در اختتامیه این گردهمایی به درستی عنوان شد: «الان بیش از هر چیز، به تفاهم ملی نیاز داریم نه بحث بر سر الفبای توسعه صنعت نفت.»

منبع: شانا

خواندن 248 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395