یکشنبه, 26 فروردين 1397 ساعت 10:20

اطلاعات تکميلي

  • پژوهشگر مسائل اقتصادی و صنعتی درگفت وگو با عصراقتصاد:

خروج ارز و بیکاری نتیجه عدم حمایت از تولید داخلی

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

سمیرابابایی

عصراقتصاد: سال ۹۷ از سوی مقام معظم رهبری به نام حمایت از کالای ایرانی نام گذاری شده است. حمایت از کالای ایرانی یکی از محورهای مهم اقتصاد مقاومتی به شمار می‌رود و بر این اساس تمام آحاد جامعه اعم از مسئولان، تولیدکنندگان، کارگران و مردم در قبال تحقق شعار امسال مسئولند.

نهادینه کردن فرهنگ خرید کالای ایرانی و مصرف تولید داخلی ضمن حفظ اشتغال موجود از تعطیلی کارخانه‌ها،‌ ریزش نیروهای کار و بیکاری جلوگیری و زمینه تقویت و تولید ملی و رونق بازار کار را فراهم می‌کند، این در حالی است که مصرف کالای خارجی، گسترش قاچاق از مبادی ورودی، بیکاری چند میلیون نفری جوانان کشور، تعطیلی کارخانه‌ها، بروز ناهنجاری‌های اخلاقی و آسیب های اجتماعی، نارضایتی در جامعه و رکود اقتصادی را به دنبال دارد.

واقعیت این است که چه بخواهیم و چه نخواهیم گرایش به سمت مصرف کالاهای خارجی در کشور ما وجود دارد و آثار و عوارض سوء آن در همه جنبه‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور قابل مشاهده است. برای اصلاح این عادت ناپسند باید دست به دست هم بدهیم و از راه های درست وارد شویم تا تحقق کامل اهداف اقتصادی را شاهد باشیم.

بنابراین حمایت از کالای ایرانی باید به صورت یک دغدغه ملی دیده شود و همه اقشار جامعه به عنوان یک تکلیف باید کالای ایرانی را حمایت کنند.

در این راستا مجلس باید قوانینی که مانع تولید داخل است را برطرف سازد و به وضع قوانینی که منجر به تشویق مردم به مصرف کالای داخلی می‌شود، بپردازند.

مسئولین نیز باید در استفاده از کالای ایرانی پایبند باشند و به این باور برسند که راهبرد خروج از مشکلات اقتصادی کشور، حمایت از کالای ایرانی است.

به همین منظور به سراغ "بهزاد خسروی" دکترای مدیریت امور راهبردی و تصمیم گیری و پژوهشگر مسائل اقتصادی و صنعتی رفته و با وی در خصوص شعار امسال حمایت از کالای ایرانی و تاثیر آن در اشتغال و تولید به گفت وگو پرداخته ایم که ما حصل آن را در ادامه می خوانید.

تاثیرخرید کالای ایرانی را بر اقتصاد ایران و موضوع اشتغال چگونه ارزیابی می کنید؟

قبل از اینکه بخواهیم به اصل سوال پاسخ دهیم نیاز می‌دانم که سیاست‌های اقتصادی سه دهه گذشته کشور را مختصراً توضیح دهم. استراتژی جایگزین واردات به عنوان یک سیاست درون گرا و درون گر وجه غالب را در سیاست گذاری کشور داشته است. در این استراتژی تلاش می‌شود که تولیدات داخلی، جایگزین واردات شود. با این تعریف می‌توان گفت صنعت کشور طی سه دهه گذشته بین دو مرز استراتژی جایگزین واردات و خود کفائی قرار داشته است. بنابرین تولیدات کشور با رویکرد برون گرایی و صادرات و برای پاسخ گویی به نیازهای جهانی شکل نگرفته است و فاصله زیادی با استراتژی صادرات محور وجود دارد. بنابرین تولیدات کنونی کشور بر مبنای عواملی نظیر تکنولوژی، نوآوری، خلاقیت، دانش بنیان، بهره وری و بطور کلی رقابت پذیری و رویکرد ایجاد ارزش افزوده صورت نمی گیرد.

برای گذار از این وضیعت باید استراتژی اصلی دولت در سیاستگذاری‌ها به سمت جایگزینی صادرات حرکت نماید. این گذار و عبور از وضع موجود صورت نمی‌گیرد مگر اینکه مردم با همدلی و با پذیرش برخی نقایص در تولیدات، رویکرد اصلی شان در خرید کالای ایرانی باشد. در حال حاضر حدوداً ۱۴۵۰ میلیارد تومان نقدینگی در کشور وجود دارد که تمام معایبی که این حجم از نقدینگی می‌‌‌تواند داشته باشد ولی در صورت حمایت مردم با این حجم از نقدینگی در کشور از کالای ایرانی، می توانیم گامی اساسی در پیشرفت اقتصادی ملی داشته باشیم.

  • ضرورت حرکت به سمت جایگزینی صادرات

حمایت جامعه از کالای داخلی در کشورهایی همچون ژاپن، کره، چین، هند و.... یکی از عوامل اصلی رونق و رشد اقتصادی بوده است. وجود تراز منفی در تجارت کشور ما با حمایت و خرید کالای داخلی قطعاً تبدیل به ترار مثبت خواهد شد. ولی دولت نیز باید در وارد کردن کالاهای غیر ضروری و کالاهایی که مشابه آن در داخل موجود است، چاره اندیشی درستی کند.

 اما نقش حمایت مردم با خرید کالای ایرانی در اشتغال بر کسی پوشیده نیست، بنده قبلاً نیز اعلام کرده ام که چنانچه هر ایرانی روزانه دوهزارتومان کالای ایرانی خرید نماید و یا برای خرید کالای ایرانی کنار بگذارد در طول سال سرمایه در گردش معادل ۶۰ هزار میلیارد تومان ایجاد خواهد شد که می توان در ایجاد بیش از پانصد هزار شغل موثر باشد. اینکه بدون کمک دولت با این میزان از خرید بتوانیم دغدغه اشتغال را در کشور از میان برداریم باید برای آحاد مردم و خانواده ها اطلاع رسانی بیشتری شود.

  • حل معضل بیکاری در کشور با خرید کالای ایرانی

آیا خرید کالای ایرانی منجر به کاهش و ریشه کنی بیکاری در کشور خواهد شد؟

 قطعا در حال حاضر هیچ عاملی به اندازه حمایت و خرید کالای ایرانی نمی تواند مشکل بیکاری را مرتفع کند. اطمینان خاطر تولیدکنندگان از خرید تولیدات و خدماتشان توسط مردم موجب ثبات تصمیم گیری، و اینده نگری خواهد شد. به عنوان مثال؛ صنعت کفش کشور که از کیفیت نسبتا خوبی نیز برخوردار است را در نظر بگیرید. در کشور سالانه حدودا یکصد میلیون جفت کفش مصرف می‌شود. چنانچه تعداد 80 میلیون جفت کفش توسط مردم از تولیدات داخلی خریداری شود قطعا صنعت کفش کشور متحول خواهد شد و به دنبال آن صنعت چرم متحول خواهد شد. کارگاه‌های بیشتری ایجاد و رقابت در انها موجبات ارتقاء کیفیت را فراهم خواهد کرد. در حال حاضر اگر 4 میلیون نفر بیکار داشته باشیم قطعا حمایت مردم از خرید کالای داخلی می تواند ظرف کمتر از 3 سال بیکاری را ریشه کن کند. آحاد جامعه و خانواده ها باید بدانند مشکل بیکاری را دولت با توجه به وضع موجود مرتفع نخواهد کرد. پس اگر می خواهیم در خانواده فرد بیکار نداشته باشیم حمایت و خرید کالای ایرانی باید در اولویت تصمیمات روزانه ما قرار گیرد.

  • عدم وجود قوانین مناسب برای حمایت از تولید صادرات محور

 به نظر شما در ایران در راستای حمایت از تولید قوانینی وجود دارد؟

متاسفانه به دلیل وجه غالب استراتژی جایگزینی واردات و خودکفائی در سه دهه کشور، قوانین مناسبی برای حمایت از تولید صادرات محور وجود ندارد. جرائم و عوارض و تعرفه های وارداتی، تسهیلات بانکی با بهره کم، اب، برق، گاز و موارد دیگر در حمایت از صنایع توسط مجلس و دولت صورت گرفته است.

اما به دلیل اینکه رویکرد اصلی استراتژی جایگزینی واردات وجه غالب در صنعت بوده است متاسفانه این نوع حمایت‌ها اثربخش نبوده است. در حال حاضر نیز اکثر صنایع با همین حمایت‌ها قادر به ادامه حیات هستند. باید در قوه مقننه، مهندسی مجدد در قوانین موجود صورت پذیرد و سیاستگذاری دولت نیز با تغییر رویکرد بخش صنعت، معادن و خدمات را به سمت استراتژی جایگزینی صادرات سوق دهند. کیفیت پایین در تولیدات و بالا بودن قیمت تمام شده تولید علیرغم نیروی انسانی ارزان و سوبسیدهای دولتی متعدد نتیجه رویکرد سه دهه گذشته دولت است. دستورالعمل‌های متعدد و دست و پا گیر برای بخش تولید نمونه بارز مشکلات قانون گذاری و سیاست گذاری های موجود در کشور است. سیاست‌های نادرست ارزی، فقدان ظرفیت تعامل تجاری و تولیدی به صورت مشارکتی با دیگر کشورها و نظام ناکارآمد بنگاه داری نیازمند حمایت قانون گذاران از یکطرف و دولتمردان از طرف دیگر است.

به نظر شما خرید کالای ایرانی اشتغال پایدار به دنبال دارد؟

قطعاً به میزان هر خریدی با یک رابطه معناداری اشتغال پایدار در کشور ایجاد خواهد شد. خرید کالای ایرانی نباید مقطعی باشد. باید  به عنوان یک عادت روزانه در فرهنگ هر ایرانی شکل گیرد.

شاید بعضاً ایراداتی بر تولیدات کشور مانند خودرو وجود دارد، اما باید بدانیم که همه صنایع را نباید با صنعت خودرو مقایسه کنیم. کما اینکه صنعت خودرو نیز مشکلات خاص خود را دارد که در اینجا مجال پرداختن به آن نیست. ما در خیلی صنایع مانند کفش، چرم، فرش و ...در جهان جزو برترین‌ها هستیم. این در حالی است که متاسفانه بیشترین مصرف کفش در کشور یا از چین وارد می شود یا از ترکیه.

  • حمایت از کالای ایرانی لازمه ایجاد اشتغال پایدار در کشور

هیچ کشوری را نمی توان یافت که بدون حمایت داخلی از تولیداتش بتواند مشکلات بیکاری خود را برطرف کند. در نهایت باید بگویم که اشتغال پایدار رابطه معنا داری با خرید پایدار و همیشگی مردم از تولیدات کشور خواهد داشت. به هر میزان خرید داخلی صورت بگیرد با یک ضریب مشخص به همان میزان شغل پایدار خواهیم داشت. بر کسی پوشیده نیست که خرید کالای چینی خیلی از مشاغل کشور را نابود کرده و بر نرخ بیکاری اثر منفی گذاشته است.

آیا خرید کالای ایرانی اقتصاد کشور را بیمه خواهد کرد؟

اقتصاد هر کشوری متاثر از عوامل متعددی است. اما رونق اقتصادی که به تبع آن رشد اقتصادی و تولید ناخالص ملی را افزایش می دهد. بی شک تحت تاثیر خرید کالای ایرانی توسط مردم خواهد بود.

بیمه بودن اقتصاد کشور تحت تاثیر عوامل داخلی و خارجی متعددی است، اما حمایت از کالای داخلی و خرید آن توسط آحاد کشور می‌تواند بسیاری از چالش های موجود را مرتفع کند. یک نکته بسیار مهم اینست که در حال حاضر متاسفانه کشور ما به شدت مورد خصومت امریکا و به تبع ان برخی از کشورهای منطقه است. از این منظر که سیاست‌های خصمانه این کشورها بی اثر شود قطعا خرید کالای ایرانی توسط ایرانیان می‌تواند کشور را از نظر اقتصادی بیمه کند. خرید کالای ایرانی توسط ایرانی ها از خیلی جهات اقتصاد کشور را بیمه خواهد کرد.

به نظر شما حمایت از تولیدات داخلی منجر به کاهش خروج ارز از کشور خواهد شد؟

تمام منافع حمایت از تولیدات داخلی و خرید کالای ایرانی در کاهش خروج ارز از کشور موثرخواهد بود. سال گذشته حدودا 49 میلیارد دلار واردات داشته ایم و حدودا 38 میلیارد دلار صادرات. تراز منفی در تجارت یکی از دلایل کمبود ارز در کشور است. اگر خرید کالای ایرانی در اولویت کشور اعم از دولت و مردم قرار گیرد، قطعا هیچگاه با مشکلات ارزی مواجه نخواهیم شد. این موضوع یعنی خرید کالای ایرانی و کاهش خروج ارز نیز رابطه معنی دار مستقیمی خواهند داشت. هرچقدر از تولیدات کشور خودمان استفاده کنیم به همان میزان کاهش خروج ارز خواهیم داشت. البته مدیریت واردات توسط دولت باید مورد تجدید نظر قرار گیرد. فقدان سیاست جامع و کلان در حوزه واردات کشور و اتخاذ نرخ‌های تعرفه بهینه توسط کمیسیون ماده یک قانون مقررات صادرات و واردات از جمله مواردی است که می توان به عنوان نمونه به آنها اشاره کرد.

نقش دولت در تحقق شعار امسال چیست؟

دولت نقش بسیار حیاتی دارد. دولت باید برنامه جامع و کاملی برای حرکت از استراتژی جایگزینی واردات به سمت جایگزینی صادرات تدوین و در صورت نیاز از مجلس شواری اسلامی کمک بگیرد. سیاست‌های ارزی نادرستی که در چند ماه اخیر توسط بانک مرکزی بکار گرفته شده علیرغم تمام هشدارهایی که از طرف منتقدین داشته است، هنوز در حال اجراست.ثابت نگه داشتن نرخ ارز مستقل از تورم مورد علاقه تمام دولت‌های چند دهه گذشته در کشور بوده است و این استراتژی در بلند مدت اثراتش را امروز شاهد هستیم. وقتی نرخ ارز در خلاف جهت تورم ثابت نگه داشته شود، بیشترین کمک را به تولید کنندگان خارجی خواهیم داشت. معمولاً تورم نسبی بالاتر به معنای رشد بیشتر قیمت‌ها در داخل می باشد. این در حالی است که با ثابت نگه داشتن نرخ ارز قیمت کالای خارجی حدوداً ثابت باقی می ماند. (تورم صفر درصد دیگر کشورها) بنابراین با انجام این سیاست، ما در حال کمک به محصولات خارجی هستیم.

فرض کنید تورم داخلی 20 درصد است و تورم خارجی صفر درصد، در این شرایط اگر یخچال در داخل کشور با کیفیت قابل رقابت تولید و به قیمت پنج میلیون تومان عرضه می‌شد در حالی که قیمت جهانی یخچال مشابه وارداتی 1000 دلار و نرخ ارز 5000 تومان بود، مصرف کننده داخلی، در مقابل انتخاب سختی قرار نمی‌گرفت در این حالت بدون نیاز به تعرفه و وضع ان، ترویج مصرف کالای ایرانی معنادار بوده و موثر است.

اما با گذشت یکسال قیمت یخچال داخلی با تورم 20 درصد به شش میلیون تومان افزایش پیدا می کند. درحالیکه یخچال خارجی، ثابت نگه داشتن نرخ ارز، همچنان 5 میلیون تومان ثابت مانده است.

عقلایی است که مصرف کننده داخلی هرچند عرق ملی داشته باشد یخچال وارداتی را خواهد خرید و در این صورت تولید یخچال داخلی بدون توجیه باقی می ماند. حال اگر این شرایط یکسال دیگر هم ادامه پیدا کند قیمت یخچال داخلی به 7 میلیون و دویست هزار تومان (با تورم 20 درصد) می رسد و با ادامه این روند طبیعی است که کارخانه تعطیل خواهد شد.

حال فرض کنید که در چنین شرایطی، دولتمردان کشور، همزمان با تاکید بر تداوم تثبیت نرخ ارز، حمایت از تولید داخلی را نیز مورد تاکید قرار دهند. نتیجه این حالت چه می‌شود؟ افزایش قابل توجه تعرفه به اندازه ای  که قیمت 7 میلیون و دویست هزار تومان یخچال ساخت داخل، کمتر از قیمت یخچال وارداتی باشد. در این صورت لازم است بیش از 45 درصد تعرفه برای یخچال وارداتی گذاشته شود تا تولید داخلی بتواند بدون نگرانی نسبت به رقیب خارجی یخچال خود را بفروشد.

حال با اعمال این سیاست، فاصله بیش از دو میلیون و دویست هزار تومانی قیمت وبدون تعرفه یخچال، این انگیزه را برای عده ای  ایجاد می‌کند که خارج از مبادی قانونی و رسمی وارداتی و بدون پرداخت تعرفه دست به قاچاق بزنند و این ضربه به اقتصاد کشور و تولید را رقم می زند. از طرف دیگر واردات بدون تعرفه در شرایطی که نرخ تعرفه بالاست به یک امتیاز بزرگ تبدیل می شود. گروه ها و باندهایی که امکان استفاده از این شرایط را دارند به مدافعان جان بر کف تثبیت نرخ ارز تبدیل می شوند. و فساد و رانت ادامه خواهد داشت.

این مثال روشن می تواند نقش ثبات ارزی و سیاست‌های ارزی دولت و بانک مرکزی را برای مخاطبان در حالت وجود تورم روشن کند. متاسفانه گاها تحلیل‌های نادرستی از برخی از نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی و مسئولان دولت انجام می گیرد که نیاز به اگاهی بخشی بیشتری در این زمینه وجود دارد.

  • سیاست های غلط بانک مرکزی اعتماد عمومی را خدشه دار کرده است

نقش دولت در کسب اعتماد عمومی در قالب سرمایه اجتماعی بسیار پراهمیت است، هیچ دولتی بدون اعتماد عمومی مردم نمی تواند سیاست‌های اقتصادی خود را اجرا کند. در حال حاضر متاسفانه سیاست‌های بدون کارشناسی و تصمیمات نادرستی از طرف دولت و بانک مرکزی صورت می گیرد که تیشه بر ریشه اعتماد عمومی جامعه می زند.

نقش تولید کنندگان و همچنین رسانه ها در حمایت از کالای ایرانی چیست؟

تولید کنندگان باید از این فرصت طلائی حداکثر استفاده را در بهبود کیفیت و جلب اعتماد عمومی مردم داشته باشند. حرکت به سمت تولیدات استاندارد و تولید امروز بهتر از دیروز را در سرلوحه کار خود قرار دهند. رابطه صنایع با دانشگاه ها و همچنین استفاده از متخصصین برای مرتفع نمودن مشکلاتشان باید مد نظر قرار گیرد. صدا و سیما در اقدامی مطلوب شبکه ایران کالا را راه اندازی کرده که جای تقدیر دارد. شبکه ایران کالا باید با همکاری سازمان استاندارد کشور به معرفی صنایع و تولیدات استاندارد در سطح کشور بپردازد. استراتژی جامعی را در اعتماد بخشی مردم و آحاد جامعه به تولیدات داخلی تدوین کند. ماموریت این شبکه و دیگر رسانه‌ها در ایجاد فرهنگ خرید کالای ایرانی بسیار حائز اهمیت است. واقعیت این امر اینست که رسانه ها خصوصا صدا و سیما باید با ارائه میزگردهای متعدد و متنوع مردم را نسبت به اثرات حمایت از کالای ایرانی در اقتصاد ملی و تولید و اشتغال اگاه کنند و از طرف دیگر وظایف صنایع و بخش تولید را نیز از منظر مردم گوشزد کنند.

خواندن 282 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395