شنبه, 02 تیر 1397 ساعت 08:50

اطلاعات تکميلي

  • مؤمنی در "مؤسسه مطالعات دین و اقتصاد" مطرح کرد؛

دور زدن قانون اساسی به بهانه عملکرد اسلامی

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

الهه فابریکی اورنگ

عصراقتصاد: عنصری که در بالاترین سطح قدرت توزیع دهندگی برای انواع و اقسام بحران‌های کوچک و بزرگی که حال حاضر ایران، دارد، این است که ما از موازین و بنیان‌های اولیه انقلاب عدول کرده ایم و دچار این بحران‌ها شده ایم. به ویژه در حیطه اقتصادی دور زدن قانون اساسی باعث گرفتاری به این بحران ها شده است.

  • ما از موازین و بنیان های اولیه انقلاب عدول کرده ایم و دچار این بحران ها شده ایم.
  • در حیطه اقتصادی دور زدن قانون اساسی باعث گرفتاری به این بحران ها شده است
  • در دوران هایی که آزادی اندیشه وجود داشته رشد و بالندگی اندیشه اسلامی بسیار بیشتر بوده است

آیین نکوداشت سی و هفتمین سالگرد شهدای هفتم تیر و قافله سالار شهیدان آیت الله دکتر بهشتی و مراسم رونمایی از کتاب «شناخت اندیشه های سیاسی شهید بهشتی» با حضور علیرضا بهشتی و محمود صادقی عصر روز پنجشنبه (31 خرداد ماه 97) در مؤسسه مطالعات دین و اقتصاد برگزار شد.

فرشاد مؤمنی در این نشست گفت: وقتی در حیطه ای به بحران بر می‌خورید باید به بنیان های اندیشه ای برگردید و یکی از سؤالات راهبردی که باید پاسخ داده شود این است که بحران‌های فعلی زاییده وفاداری به آن بنیان ها بوده و یا به واسطه دور زدن و برخورد گزینشی با آنها به وجود آمده است؟!

وی افزود: آنچه که ما از زاویه تحلیلی که از بایسته های اندیشه‌ی امکان پذیر کننده توسعه در ایران داریم، تمرکزی بر روی اندیشه‌های دکتر بهشتی است از آن جهت، شاید یکی از درخشان‌ترین یادگارهای توماس کو در کتاب "ساختارهای انقلاب های علمی" باشد که در آن با این مضمون بحثی را مطرح می کند" که وقتی شما در حیطه ای به بحران برخورد می‌کنید باید به بنیان‌های اندیشه‌ای بازگردید و در آن بازگشت به بنیان های اندیشه ای برای نظم‌های اجتماعی یکی از سوالات راهبردی که باید به آن پاسخ داد این است که بحران‌های کنونی زاییده برخورد وفادارانه به آن بنیان های اندیشه ای بوده و یا اینکه این بحران‌ها از دلنادیده گرفتن آنها و دور زدن آنها برخوردهای گزینشی یا افزایی با آنها پدید آمده است".

مومنی ادامه داد: بر اساس مطالعات شخصی معتقد هستم عنصری که در بالاترین سطح قدرت توزیع دهندگی برای انواع و اقسام بحران های کوچک و بزرگی که حال حاضر ایران، دارد، این است که ما از موازین و بنیان های اولیه انقلاب عدول کرده ایم و دچار این بحران ها شده ایم. به ویژه در حیطه اقتصادی دور زدن قانون اساسی باعث گرفتاری به این بحران ها شده است. اگر به همان موازین برگردیم می توانیم یک جامعه با عزت بسازیم.

وی با اشاره به نقش شهید بهشتی در تدوین قانون اساسی اظهار داشت: اگر از دریچه فکر ایشان این بازنگری را انجام دهیم شاید شایسته ترین روش باشد.

مؤمنی ادامه داد: عمر شهید بهشتی و شهید مطهری این مجال را به آنها نداد که ربع قرن اخیر را درک کنند ولی هر دو عبارت هایی را در آثارشان دارند با این مضمون که معمولا کسانی که می خواهند آزادی های مشروع و قانونی مردم را دچار محدودیت کنند تحت عنوان دفاع از شریعت این کار را انجام می دهند. اتفاقا در این موارد اسلام بیشتر ضرر کرده و در دوره هایی که آزادی اندیشه وجود داشته رشد و بالندگی اندیشه اسلامی بیشتر بوده است.

وی یادآور شد: اولین کارهای شهید بهشتی معطوف به نظم سیاسی و اجتماعی احکام اسلام است و تصور ایشان این بود که اگر این نظم درک شود جایگاه احکام بهتر روشن خواهد شد. من اسم آن را «نظم اجتماعی ضابطه محور و مبتنی بر مردم» می گذارم که در برابر نظم های اجتماعی مبتنی بر مصلحت یا قائم به شخص است. این عمق نگرش در آیت الله شهید بهشتی منحصر به فرد است.

عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی گفت: وقتی برای تسلیت شهادت آیت الله مطهری پیش شهید بهشتی رفتند، او گفت ما باید به سمت شرایطی برویم که با رفتن یک فرد چنین ضربه های مهلکی به ما وارد نشود. خود ایشان می گویند این را باید در قرآن محوری و سیره محوری جست و جو کرد.

وی در مورد ساز کارهای اندیشه ای موجود در آثار شهید بهشتی اظهار داشت: ایشان می فرمایند برای شکل گیری چنین نظمی حکومتی که به نام اسلام سر کار می آید باید حداقل هفت دگم را به رسمیت بشناسیم که عبارتند از: آزادی انتقاد از رهبران حکومت، حرمت مجازات و حبس قبل از وقوع جرم، عدالت محوری در همه شئون حیات جمعی و فردی، ممنوعیت شکنجه، محاکمه علنی جرائم سیاسی و مطبوعاتی، مبارزه با هرگونه مرید بازی و مرید پروری و شخص محور شدن، و آزادی است.

مؤمنی تأکید کرد: آقای بهشتی بر این باور بود که انسانیت انسان به آزادی است و به خاطر همین می گویند هم مرجعیت و هم رهبری باید جمعی باشد. اگر ما به این بنیان های اندیشه ای بر گردیم خیلی خوب متوجه می شویم که چرا با مشکلات جدی در عمل مواجه شده ایم.

وی افزود: شهید اجاره دار بعد از اولین دیدار من با شهید بهشتی به من گفت ارزیابی تو چه بود؟ من گفتم وقتی این آقا درباره اسلام صحبت می کند انسان از مسلمان بودن خود احساس غرور می کند. باعث تأسف است که الآن کسانی از اسلام صحبت می کنند که حسّ عکس آن به انسان دست می دهد.

مومنی ادامه داد: معمولاً کسانی که می‌خواهند آزادیهای مشروع و قانونی مردم را دچار محدودیت کنند، این کار را تحت عنوان دفاع از ارزش ها صورت می دهند. ولی مضمون کلی این بحث این است که گفته می شود مجموعه مطالعات ما درباره این مسئله از منظر اسلام نشان دهنده این است که هر بار که تحت عنوان دفاع از ارزشها آزادی های مشروع و قانونی و به ویژه آزادی های اندیشه دچار محدودیت شده، اتفاقا اسلام بسیار بیشتر ضرر کرده است.اتفاقا در دوران هایی که آزادی اندیشه وجود داشته رشد و بالندگی اندیشه اسلامی بسیار بیشتر بوده است. یکی از ممتازترین پیشگامان این رویکرد به اسلام شناسی آیت الله دکتر بهشتی بوده اند و به همین خاطر است که شاید ایشان از همین نظر در بین کل اسلام شناسان معاصر و قرن بیستم ممتاز می‌باشند.

وی گفت: یکی از اولین کارهای مکتوب ایشان در واقع معطوف به نظم سیاسی و اجتماعی حاکم بر اسلام بود که اگر این نظم درست شناخته شود، آن وقت جایگاه و قاعده گذاری ها و احکام اسلامی بهتر درک خواهد شد. دکتر بهشتی، نظم اجتماعی ثابت محور و متکی به مردم گذاشتند و این همان چیزی است که از دل مطالعه مجموعه آثار دکتر بهشتی دریافت می‌شود. "نظم اجتماعی ضابطه محور و متکی به مردم" از دیدگاه شهید بهشتی در برابر نظم های اجتماعی و مبتنی بر صلاحدید های شخصی و یا به تعبیر جدید برخی از متفکران بزرگ نهادگرا نظم های اجتماعی قائم به شخص می باشد.

استاد اقتصاد دانشگاه علامه، خاطرنشان کرد: از منظر اصول روش شناختی مباحث شهید بهشتی به طرز خارق العاده ای از یک نظم و انسجام منحصر به فردی برخوردار بود و خود ایشان این را مدیون قرآن محوری بودن در روش شناختی اسلام‌شناسی خودشان دانستند و پس از آن هم رعایت سیر محوری در مطالعات متکی به مردم بودن و ضابطه محور بودن را مطرح می کرد. البته از منظر مطالعات توسعه از جنبه روش شناختی در علوم اجتماعی مهمترین مسئله رویارویی بشر در عدم اطمینان ها یا احساس ناامنی هاست که هم می تواند در طول تاریخ، منشاء طبیعی داشته باشد و هم منشأ تعاملات انسانی و انسانها برای مواجهه با آنها از یک تمهیدات نهادی بهره‌مند شده‌اند. نتیجه آن تمهیدات نهادی تمدن سازی مانند نهادسازی علم، نهاد قانون، نهاد برنامه و نهاد دیوان سالاری امکان‌پذیر شده است. فلسفه وجودی همه آنها این است که نظم اجتماعی غیر قائم به شخص و پیش‌بینی‌پذیراست که خواهد توانست تا عدم اطمینان ها را به حداقل برساند و تمدن سازی پیش برد.

وی ادامه داد: بهشتی می فرمود برای شکل‌گیری چنین نظمی، حکومتی که به نام اسلام بر سر کار می آید حداقل باید ۴ دگم را به رسمیت بشناسد و تحت هیچ عنوان و به هیچ بهانه ای از این دگم ها عدول نکند. این دگم ها عبارت بودند از: 1) آزادی انتقاد از رهبران حکومت

 ۲) حرمت مجازات و حبس قبل از وقوع جرم

3) عدالت محوری در همه شئون حیات فردی و جمعی

 ۴) ممنوعیت شکنجه

 ۵) محاکمه علنی جرایم سیاسی و مطبوعاتی

 ۶ )مبارزه با هر نوع مرید بازی و مرید پروری و شخص محور شدن

 ۷) آزادی

شهید دکتر بهشتی بر این باور بود که انسانیت انسان به آزادی و انتخاب کردن او وابسته است و اگر آن نباشد دیگر اتلاق انسان به وجود آدمی اشتباه می باشد در این صورت است که بنا بر گفته های ایشان ولایت فقیه را ولایت خرد جمعی گذاشتند.

علیرضا بهشتی نیز در این نشست با بیان اینکه مانند هر اندیشه غیر معصوم دیگر شهید بهشتی قابل نقد و بررسی است، گفت: ما خودمان در این زمینه پیشگام بوده ایم. این طور نیست که او نقد ناپذیر باشد و تقدس نقد ناپذیری را نباید برای او در نظر بگیریم.

فرزند شهید بهشتی در مورد عدالت اجتماعی اظهار داشت: در اندیشه شهید بهشتی ما با یک مجموعه فکری مواجهیم و کانون آن نگاهی است که شهید بهشتی به انسان دارد که وجه ممیز آن از موجودات دیگر انتخاب کردن مبتنی بر آزادی و آگاهی است. شهید بهشتی مسأله هدفمندی نظام اقتصادی اسلام را بیان می کند.

وی تأکید کرد: قانون اساسی یک قانون بشری است و هر وقت لازم باشد باید تغییر داد. ولی در یکی دو دهه اخیر برخی از اصول آن نادیده گرفته شد و در فصل سوم که مربوط به حقوق مردم است از این موارد فراوان پیدا می کنید. جالب است که شهید بهشتی سعی می کند مفاهیم فکری و نظری فلسفه سیاسی را با بیانی همه فهم به گونه ای بیان کند که تقلیل یافته نباشد.

محمود صادقی در این نشست فاجعه هفتم تیر را دارای نقش دوگانه دانست و گفت: این فاجعه نقش تعیین کننده ای در تثبیت نظام اسلامی داشت و در عین حال به دلایل مختلف از جمله از دست رفتن نمایندگان مردم در نمایندگی مطالبات مردم وجوه منفی داشت.

نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی با تأکید بر اینکه قانون اساسی با رفتن شهید بهشتی آسیب جدی دید، تصریح کرد: با شرایط ویژه پس از آن حادثه، بهانه به دست کسانی افتاد که به سراغ بنزهای ضد گلوله رفتند و شرایط امنیتی بر کشور حاکم شد و بعد هم شرایط جنگی که متأسفانه فضا بسته شد و از آن فضا محروم شدیم.

وی ادامه داد: قانون اساسی را می توانیم نمونه تفکر شهید بهشتی بدانیم. شهید بهشتی یک نگاه سیستمی، پویا، فرآیندی و در حال تکامل به فرد و جامعه داشت. با 22 بهمن و تصویب قانون اساسی زمینه سازی شده که حرکت به سمت تکامل شکل بگیرد و جز در مشارکت گسترده و فعال همه افراد اجتماع نمی تواند باشد. این تحقق حکومت مستضعفین خواهد بود.

 

خواندن 75 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395