شنبه, 13 مرداد 1397 ساعت 08:35

ریسک‌های حقوقی در احاطه پول الکترونیکی

این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)

نیلوفر فروهیده

عصراقتصاد: پول الکترونیکی جزء ناخواسته، نظام پرداخت است که قبل از پیش بینی قواعد حاکم بر آن، در قانون توسعه یافته و هر روز بر مقبولیت این وسیله پرداخت از جمله به دلیل دو وصف سهولت کاربری و سرعت تادیه افزوده می‌شود. سه کارکرد اصلی پول واقعی یعنی واحد ارزش گذاری، وسیله پرداخت و ذخیره در سند پولی مواردی است که در اصطلاح «پول الکترونیکی» نامیده می‌شود.

پول الکترونيکي که ارزش پولي ذخيره شده در يک ابزار الکترونيکي است و در حال حاضر آخرين حلقه تکامل تدريجي پول محسوب و به عنوان فرآيند غيرمادی کردن و نامريي شدن پول توصيف مي شود؛ پديده نوظهوري است که از ديدگاه اقتصادي پتانسيل ايفای کارکردها و وظايف پول را داراست. در تحليل ماهيت حقوقي اين پديده دو رويکرد متفاوت قابل اتخاذ است. رويکرد نخست، تحليل ماهيت پول الکترونيکي به عنوان نوعي پول است و رويکرد دوم، تحليل ماهيت پول الکترونيکي در پرتو نظريات غير پولي و توصيف آن در قالب يکي از تاسيس های حقوقی مورد استفاده در تجارت است.

پول الکترونيکي هرچه هست يک سيستم پرداخت است و تنوع ديدگاه ها به اختلاف آنها در توصيف و تجزيه و تحليل فرآيند عملکرد اين سيستم پرداخت، بازگشت دارد.

 یکی ویژگی‌های اصلی پول الکترونیکی ارزش بر روی قطعه و یا وسیله‌ الکترونیکی و به صورت الکترونیکی ذخیره می شود. محصولات گوناگون از لحاظ اجرای تکنیکی متفاوت هستند. در پول الکترونیکی مبتنی بر کارت، یک قطعه‌ سخت افزاری کامپیوتری که مخصوص بدان و قابل حمل بوده و نوعاً یک ریزپردازنده است، در یک کارت پلاستیکی جای داده شده در حالیکه در پول الکترونیکی مبتنی بر نرم افزار، از یک نرم افزار تخصصی و مخصوص که بر روی کامپیوتر شخصی نصب شده، استفاده می شود.

 و از دیگر ویژگی  های آن رزش موجود در پول الکترونیکی  است  که به چند طریق و به صورت الکترونیکی منتقل می شود. برخی از انواع پول الکترونیکی امکان انتقال موازنه‌های الکترونیکی را مستقیماً از یک مصرف کننده به دیگری و بدون دخالت شخص ثالث (همانند صادر کننده‌ پول الکترونیکی) فراهم می آورند و آنچه که بیشتر متداول و مرسوم است آن است که تنها پرداخت‌های مجاز و ممکن، پرداخت از مصرف کننده به تاجر و همچنین امکان باز خرید ارزش پول الکترونیکی برای تجار است.

 و از موارد دیگر می توان به قابلیت انتقال اشاره کرد، که محدود به معاملاتی است که سابقه‌ي آنها ثبت و ضبط شده باشد. در اكثر روش‌ها و رویه های محصول، برخی از جزيیات معاملات بین تاجر و مصرف کننده در یک پایگاه داده‌ي مرکزی ثبت و ضبط می شود که قابل نمایش دادن و ارايه هستند. در مواردی که معاملات به طور مستقیم بین مصرف کنندگان امکان‌پذیر باشد، این اطلاعات بر روی دستگاه شخصی مصرف کننده ضبط می شود و تنها هنگامی می تواند از طریق دستگاه مرکزی نمایش داده شده و ارايه شود که مصرف کننده از طریق اپراتور (عامل طرح) پول الکترونیکی قرارداد بسته باشد.

 در  روش پرداخت  پول  الکترونیکی تعداد شرکا و طرفینی که به نحو کار کردی و مؤثر در معاملات دخیل و درگیر هستند، بسیار بیشتر از معاملات قراردادی است. عموماً در معامله‌ي پول الکترونیکی، چهار دسته از افراد دخیل هستند: صادر کننده‌ي ارزش پول الکترونیکی، اپراتور شبکه، فروشنده‌ي سخت افزارها و نرم افزارهای خاص و ویژه، نقل و انتقال دهنده و تسویه کننده‌ي معاملات پول الکترونیکی.

صادر کننده‌ي پول الکترونیکی مهمترین شخص در این میان است در حالی‌که اپراتور شبکه و فروشنده، ارايه كنندگان خدمات فنی هستند و نهادهای انتقال دهنده و تسویه کننده‌ی پول الکترونیکی، بانک‌ها و یا شرکت‌هایی با ماهیت بانک هستند که خدماتی را ارايه می دهند که مشابه با خدماتی است که برای دیگر ابزارهای پرداخت بدون پول نقد نيز ارايه می شود.

مسايل امنیتی یکی از نکات اصلی و مورد توجه هر شخصی چه در درون و چه بیرون صنعت بانکداری است. پول الکترونیکی خطرات امنیتی را افزایش می دهد و محیطی را که پیش از این، ایزوله و امن بوده است بالقوه باز و دارای ریسک می کند.

نفوذ‌های امنیتی می‌توانند در ارتباطات و (سطح) مصرف کننده، تاجر یا صادر کننده (پول الکترونیکی) اتفاق بیفتد و همچنین تلاش‌هایی برای دزدیدن ابزار و وسایل (الکترونیکی) تاجر یا مصرف کننده به منظور درست کردن ابزار و وسایل متقلبانه و جعلی را در برمی گیرد. این اقدامات می تواند طراحی و ايجاد پیام‌های مبادله شده بین طرفین و یا نرم افزار محصول را تغییر دهد. حمله‌های امنیتی معمولاً برای کسب منافع مالی و مادی صورت می گیرد، اما برخی از آنها نیز با هدف از هم گسیختن و قطع سیستم انجام می شوند.

صرف نظر از ملاحظات گفته شده در مورد امنیت برخی از ریسک‌های حقوقی نیز پول الکترونیکی را احاطه کرده اند، ریسک‌های حقوقی از نقض قوانین، مقررات یا رویه‌های توصیف شده همانند پول‌شویی، افشای اطلاعات مشتری و حمایت از حریم خصوصی و غیره نشأت می‌گیرند. ریسک‌های حقوقی همچنین زماني که حقوق و تعهدات طرفین به خوبی تعیین و مشخص نشده اند، می توانند ایجاد شوند.

برخی کشورها همانند ایالات متحده و هنگ کنگ به مؤسسات خصوصی اجازه‌ی صدور و انتشار پول الکترونیکی را می دهند و در بسیاری کشورها فقط به مؤسسات دولتی اجازه‌ی تولید و توزیع پول الکترونیکی داده می شود و در عین حال مؤسسات خصوصی می توانند محصولات و پول‌های جایگزین همانند چک مسافرتی صادر و توزیع کنند. در هر کشوری اگر صدور پول الکترونیکی فقط توسط بانک‌ها مجاز دانسته شود، مقررات تنظیم کننده ای که قبلاً وجود داشته است، می تواند برای تحت پوشش قرار دادن محصولات جدید، بسط داده و هماهنگ شوند، اما رقابت و ابداع محدود خواهد شد. چنانچه تعداد بیشتری از مؤسسات (دولتی و غیردولتی) بتوانند به عنوان صادر کننده‌ي پول الکترونیکی عمل کنند، وجود رقابت (و ابداع بیشتر) منافع زیادی را در برخواهد داشت ولی در عین حال یک سلسله از موضوعات تنظیم کننده، حل نشده باقی خواهند ماند.

بنابراین مهم نیست که آیا صدور پول الکترونیکی باید به بانک‌ها محدود شود و یا خیر بلکه مهم این است که صدور پول الکترونیکی مي‌باید قانونمند و منظم باشد. و صادر کننده باید مدیریت ریسک قابل ملاحظه‌ای داشته باشد که مستلزم نظارت بانک مرکزی است و البته فقط مشخص نمودن اینکه چه کسی می تواند پول الکترونیکی را صادر کند، مسئله‌ي اساسی نیست بلکه مشخص نمودن انواع پول الکترونیکی که می تواند صادر و توزیع شود نیز مهم است.

پول الکترونیکی در نهایت باعث ایجاد تحولاتی در نظام تجارتی و اقتصادی جهان می شود که از این موارد می توان به محدود سازی توانایی بانک مرکزی در کنترل تامین کردن پول، افزایش سرعت گردش پول، متغیر ساختن صادرکنندگان و تکثیرکنندگان پول و کاهش ذخیره سازی آن اشاره کرد.

پول الکترونیکی با ماهیتی سیال میتواند سرعت گردش پول را تغییر دهد و با تغییر حجم پول، سیاست‌های پولی و اقتصادی کشورها را متحول نماید. پول الکترونیکی علاوه بر افزایش کارایی مبادلات و گسترش بانک‌های مجازی، بی ثباتی نظام پولی را نیز افزایش میدهد. باوجود کمتر بودن هزینه ی نقل و انتقال پول الکترونیکی، از سیستم بانکداری سنتی، این پول میتواند حداقل در کوتاه مدت به فعالیتهای ارزی دامن بزند و بی ثباتی در بازارهای ارز را نیز در پی داشته باشد. تاثیر پول الکترونیک بر تولید کنندگان آن به صورت افزایش سرمایه گذاری است.

از روال های آتی مورد اشاره در مراحل بعدی می‌توان به این مورد اشاره کرد که در بسیاری از الگوهای پول الکترونیکی که امروزه گسترش یافته اند و یا در حال تست شدن هستند، بهای نگهداری شده در سیستم‌ها فقط به پول های ملی تخصیص داده شده اند و این احتمال وجود دارد که میزان‌ها و پرداخت‌ها به چندین واحد پول ملی انجام شوند فلذا باتوجه به عدم گسترش زیرساخت‌های اصلی درزمینه تجارت و پول الکترونیکی و همچنین عدم وجود قوانین کافی در این زمینه استفاده از این پدیده نوظهور درکشور ما باسرعت کمتری نسبت به دیگر کشورهای در حال توسعه صورت می پذیرد.

خواندن 62 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395