سه شنبه, 16 مرداد 1397 ساعت 10:40

اطلاعات تکميلي

  • حامد مظاهریان در گفت‌وگوی اختصاصی با عصر اقتصاد؛

استفاده از فناوری بیم (BIM) برای حل مشکلات ساخت و ساز ضروری است

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

محمد ارفع

عصر اقتصاد: اصطلاح مدلسازی اطلاعات ساختمان یا بیم (BIM) از مباحثی است که امروزه فعالان صنعت ساخت با آن روبرو می‌شوند. گسترش پرشتاب این روش فرآیندهای کاری تمام فعالان صنعت ساخت را تحت الشعاع قرار داده و تحولی در آن ایجاد کرده است.

در واقع بیم از اوایل سال ۲۰۰۰ همگام با پیشرفت های تکنولوژی و دیجیتال به تدریج در صنعت ساخت کشورهای توسعه یافته به صورت جدی مطرح شده است و از آن زمان با پیشرفت پرشتاب و روز افزون در تمام دنیا گسترش یافت چنانکه به کارگیری این روش از سال ۲۰۰۷ در پروژه های عمومی آمریکا و متعاقب آن در بسیاری دیگر از کشورها اجباری شد که برای نمونه از سال ۲۰۱۴ در امارات نیز استفاده از این الزام قانونی شده است.

با توجه به ارزش افزوده انکارناپذیر (BIM) برای کارفرمایان بسیاری از دولت‌ها در سطح جهان از سالیان گذشته توجه جدی به (BIM) جهت صرفه جویی در بودجه عمومی داشته اند و با در نظر گرفتن این مساله که در ایران هرچند با بیش از ۱۰ سال تاخیر به تدریج جامعه حرفه ای به سمت این متدولوژی نوین حرکت کرده و این روند در سال های اخیرتوسط کارفرمایان و مهندسین مشاور بزرگ در برخی پروژه‌های شاخص در بخش خصوصی در حال سرعت گرفتن است.

با این حال اگر چه استفاده از این روش در سال‌های اخیر شتاب بیشتری گرفته اما تجارب سال های جاری در سطح ایران حاکی از آن است که با توجه به عدم فعالیت شرکت های نرم افزاری مطرح در حیطه تولید ابزارهای (بیم (BIM) به دلیل عدم رعایت قانون کپی رایت در ایران) و نیز ارتباط ضعیف صنعت ساخت ایران با شرکت های بین المللی و همچنین ضعف و عدم کارایی جوامع آکادمیک در حوزه ارتباط با صنعت و ارائه روش های کاربردی متاسفانه علی رغم گذشت نزدیک به ۱۷ سال از مطرح شدن (BIM) در سطح جهان استفاده از این متدولوژی نوین در ایران در سطح بسیار محدود و پراکنده باقی مانده است این مسئله در حالی روی داده است که از حدود دو سال پیش معاونت مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی دکتر حامد مظاهریان ضمن اذعان به عقب‌افتادگی ۱۰ ساله دانش مهندسی ایران از جوامع پیشرفته خواستار تحولاتی در خصوص پیاده سازی (BIM)  در ایران شدند که هرچند به دلیل سوء مدیریت های پیش از وی بسیار دیر هنگام انجام شده اما با این حال می تواند در صورت وجود عزم جدی تحرک مثبتی در این خصوص در ایران ایجاد کند به همین خاطر به سراغ وی رفته و با او در این زمینه به گفتگو نشستیم که مشروح آن را در ادامه می خوانید:

در ابتدا لطفا توضیح دهید که BIM  در صنعت ساختمان چیست و چه کاربردی هایی دارد؟

 BIM کوتاه شده عبارت building information modelling به معنای مدلسازی اطلاعات ساختمان است. در واقع هدف این تكنولوژی این است كه طراحی استانداردی انجام شده و  براساس طرح ساختمان‌ها را خلق شوند و بتوان داده‌های مختلف را بر روی ساختمان‌ها پیاده كرد و با آنالیز داده‌ها مرحله ساخت را سرعت ببخشید، تا زمانی كه سیستم سازه‌ای و تاسیسات می‌خواهد به آن طرح در حال اجرا اضافه شود مشكلات احتمالی قابل پیش‌بینی باشد زیرا استفاده از تكنولوژی BIM به كاهش‌ هزینه‌ها و اقتصادی شدن ساخت و ساز كمك کرده و می توان به وسیله آن مدیریت بهتری داشت به این خاطرکه  براساس این شیوه تصویر روشنی از طرح، مصالح به كار رفته در ساخت و سازها و ایمنی آینده آن‌ها خواهیم داشت.

 به طور مثال این تکنولوژی در ساختمان می‌تواند تصمیم گیری‌های آگاهانه تری را در مورد طراحی‌های ساختمانی به ما بدهد همچنین طراحی را موثرتر و مقرون به صرفه‌تر کند و نگهداری و مدیریت ساختمان را به سهولت انجام دهد این متدولوژی در معماری نیز می تواند در تمامی طول چرخه حیات پروژه معماران را پشتیبانی کرده و از کانسپت تا واقعیت به بهبود کیفیت و بهره وری طرح بیانجامد همچنین می‌تواند معماران را در ارتقاء کسب و کار خود صاحب مزیت رقابتی کرده و با توانایی های ویژه ای که دارد تاثیر خود را بر روی راه حل های نوآورانه و چشم انداز خلاقانه محقق کند.

استفاده از روش بیم در سازه نیز می تواند مستندات طراحی سازه را بهبود بخشیده و خطاها را به حداقل رسانده و همکاری تیمی را ساده‌تر کند این تکنولوژی در تاسیسات مرتبط با ساختمان نیز مهندسان تاسیسات را قادر خواهد کرد تا ریسک و ضایعات را به وسیله برقراری رابطه بین جریان‌های کاری کاهش داده و همکاری و ارتباطات بین تیم‌های پروژه را بهبود این روش برای مالکان و مدیران ساختمان تولید ارزش افزوده کرده و با پیش‌بینی طراحی و فرآیند ساخت هزینه چرخه حیات ساختمان را کاهش داده و مدیریت پرتفوی ساختمان را بهبود می بخشد.

  • با توجه به آثار مطلوبی که در بالا در زمینه بهره گیری از این مدل ذکر کردید کشور ما در زمینه استفاده از آن در چه مرحله ای قرار دارد؟

در حال حاضر بسیاری از شركت‌های ساختمانی و مهندسی با سیستم‌های BIM آشنا هستند با این حال ایران بین ۸ تا ۱۰ سال در زمینه دانش مهندسی عقب‌تر از دنیاست كه باید تلاش كرد تا ایران را به مرحله جهانی رساند تا مهندسان ایرانی بتوانند خدمات خود را به سایر نقاط دنیا ارائه دهند در واقع ما در شرایطی به سر می‌بریم كه باید سیاست‌گذاری BIM را در ایران اجرایی كنیم زیرا گر نتوانیم وارد سیستم BIM شویم و محصولات ساختمانی خود را در این سیستم به ثبت نرسانیم ارائه خدمات مهندسی به سایر نقاط دنیا محقق نخواهد شد.

  • استفاده از این شیوه در کشور های دیگر چگونه است؟

این شیوه در کشورهای دیگر در حال اجرا است به گونه ای که كشورهای آمریكا، آلمان، فرانسه و انگلستان در زمینه BIM پیشرو هستند و حتی کشوری همچو انگلستان استفاده از BIM۲ را برای ساختمان‌های دولتی اجباری کرده است. در اصل BIM در مراحل صفر، یك، دو و سه پیش‌بینی شده است و كشورهای پیشرفته BIM۲ را برای ساختمان‌های دولتی اجباری كرده‌اند كه این مرحله در ۳ سال اول اجرا سبب صرفه‌جویی ۲ میلیارد و ۳۰۰ میلیون پوندی در انگلستان شده و هدف‌گذاری استفاده از این تكنولوژی كاهش كربن و انرژی است تا بتواند باعث افزایش ۵۰ درصدی صادرات خدمات مهندسی ساختمانی و رشد ۵۰ درصدی سرعت تحویل ساختمان‌ها شود.

  • با توجه به عقب افتادگی های سیستم BIM در ایران برای شروع باید چه کارهایی صورت گیرد؟

من به شخصه با این دیدگاه که چون در این حوزه تازه وارد هستیم، باید از سطوح اولیه و ابتدایی شروع کنیم موافق نیستم. تجربیات توسعه در دنیا اینگونه نیست که حتما یک فرآیند خطی طی شود.این نظریات کلاسیک است. اکنون ثابت شده که می توان میان سطوح ابتدایی و پیشرفته پل زد و از ابتدا به سطوح عالی دست یافت. با این حال اگر سطوح بالا را هدف قرار ندهیم، انگیزه لازم برای حرکت فراهم نمی شود. البته نباید در این راه شتابزده عمل کرد در نتیجه در ایران ابتدا باید مشخص شود که متولی BIM در این کشور کیست؟ علاوه بر آن تنها وزارت راه و شهرسازی نمی‌تواند متولی BIM باشد، چراکه این موضوع فرابخشی است البته اهمیت BIM هنوز برای سطوح عالی تصمیم گیری در کشور مشخص نشده و قبل از هرکاری باید بتوانیم مزایای BIM را تبلیغ و ترویج کنیم و بعد از آن مشاهده خواهیم کرد که دراین صورت خود ارگان ها و نهادها متقاضی متولی این حوزه خواهند شد.

  • نقش دولت برای اجرایی کردن این سیستم در کشور از نظر شما چیست؟

نقش دولت باید در این مورد رگولاتوری باشد و در واقع  نقش دولت در اینکار عظیم بوده و هر جا دولت مشکلات حقوقی و یا مشکلات دیگر را مشاهده کرد باید آن را رفع کند.

در واقع پژوهشکده‌های خوبی در دانشگاه‌ها وجود دارد. لازم است این مراکز تقویت شوند و ارتباط بین آن‌ها برقرار شود. در این صورت نیازی به ورود دولت وجود ندارد با این حال ما به یک نهضت تولید مدارک پشتیبان نیاز داریم. تجربه های جهانی باید به وسیله هماهنگی در تولید محتوی و ترجمه در دسترس قرار بگیرند.

  • قبل از مطرح شدن این سیستم چه راهکارهایی برای مشکلات صنعت ساخت در ایران طرح شده است؟

قبل از ارائه این سیستم مدل های مختلفی در کشور پیاده سازی شده بود در مقطعی بحث این بود که اگر صنعتی سازی محقق شود به عنوان معجونی می‌تواند بخش عمده ای از مشکلات ساخت و ساز را حل کند. در حالیکه صنعتی سازی، نیازمند زمینه های مختلفی بود و تجربه کشور در دو تجربه ای که یکی پیش از انقلاب و دیگری پس از انقلاب در طرح مسکن مهر رخ داد، نشان دادند که صنعتی سازی نیز راهکار برون رفت از مشکلات صنعت ساخت و ساز نیستند.

یک بار قبل از انقلاب بود که کارخانه های متعدد تولید مصالح پیش ساخته احداث شد ولی نتیجه این سرمایه گذاری عظیم رشد حدودا دو درصدی ساخت و ساز به سبک صنعتی بود. بیشتر ساختمان‌ها در آن زمان از شوروی سابق وارد کشور می شد.

در سال های اخیر نیز در طرح مسکن مهر، دولت تصمیم گرفت ۲۰ درصد ساختمان‌هایی را که در مسکن مهر احداث می‌شوند اجبار کند تا از فناوری‌های نوین در ساخت استفاده کنند و این یکی از اقدامات دولت بود و بیشتر از این نیز امکان دخالت در ساخت و ساز وجود نداشت که البته نتیجه اش نیز موردقبول و انتظار نبود. به همین دلیل نیز در صنعتی سازی و حتی در تعاریف، مساله به قوت خود باقی است به همین خاطر است که  برای وزارت راه و شهرسازی در دولت یازدهم و دوازدهم، BIM اهمیت دارد که هیچکدام از راه‌حل‌هایی که پیش‌تر مورد استفاده و تاکید بودند نتوانستند انتظارات را برآورده کنند. زیرا نگاه و دید کل‌نگرانه به همه جوانب ساختمان را نداشتند اما BIM این خصوصیت را دارد و می‌تواند بخش عمده‌ای از مسائل را در صنعت ساخت و ساز حل کند و مانند اکسیر بر مشکلات ساخت و ساز کشور صحه گذارد.

  • برای اجرایی شدن سیستم بیم چه زیرساخت‌هایی لازم است؟

راهکارهای بیم (BIM) پیچیده است اما برای اجرایی شدن آن باید زیرساخت‌های آن تدارک دیده شود و این زیر ساخت‌ها را می‌توان به شش بخش تقسیم کرد که اولین بخش این زیرساخت‌ها تدوین قوانین و آیین‌نامه‌های اجرایی فناوری بیم (BIM) است همچنین نبود پروتکل‌های دیجیتالی، عدم شفافیت بین نفش‌آفرینان حوزه ساختمان، عدم کارایی مناقصات با تأکید زیاد بر قیمت پایین‌تر که منجر به کاهش کیفیت می‌شود، عدم یکپارچگی و وجود مقررات ملی که هماهنگی با دیگر استانداردهای بین‌المللی را دشوار کرده است و نظام آموزشی که با تخصص‌ها و صنعت فاصله زیادی دارد، از زیرساخت هایی است که باید در ابتدا اصلاح شوند.

  • اگر در نظر بگیریم که زیرساخت های مطرح شده آماده هستند آیا وزارت راه و شهرسازی استانداردسازی فناوری بیم را از روی الگوهای خارجی کپی برداری خواهد کرد یا ان را بومی سازی می کند؟

استانداردسازی فناوری بیم (BIM) همانند دیگر مقرراتی که در زمینه ساختمان به کارگیری می شود و برای تدوین آن ها از همه استانداردهای جهانی و ملی کشورهای مطرح استفاده شده و آن‌ها را با شرایط کشور ایران  مطابقت داده شده پیروی خواهد کرد و ضرورتی وجود ندارد که یکی از استانداردها را به‌عنوان مرجع در نظر بگیریم و همان را عیناً در ایران رسمیت ببخشیم. ما می‌توانیم برای ضوابط و استانداردهای ملی خودمان از همه یافته‌ها استفاده کنیم و استاندارد و چهارچوبی را برای طراحی و پیاده‌سازی فناوری بیم (BIM) تدوین کنیم.

  • در آخر خبر های منتشر شده حکایت دارد که جلسات هم اندیشی در این خصوص در معاونت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی تشکیل شده است نتیجه این جلسات برای اجرایی کردن این سیستم در نظام ساخت و ساز  چه بوده است؟

در اصل این نشست ها بیشتر با حضور اعضای صاحب نظر در خصوص این سیستم برگزار می شود و رویه مشورتی را دنبال می کند البته برگزاری این جلسات مشورتی راهگشای اجرایی کردن این سیستم در نظام مهندسی کشور است تا در آن گام‌های بعدی مشخص شود.

در این جلسات ما به دنبال کامل کردن نقشه راه فناوری بیم (BIM) هستیم. همین جلسات و گفتگوها کمک خواهد کرد تا کشور در این زمینه تصمیمات لازم را بگیرد.

در این جلسات مشخص شد که نخست  به یک طرح پایلوت نیاز داریم. این طرح‌ها هستند که می‌تواند به ما بگوید چه کارهایی باید انجام شود و مشکلات کجا است. کافی است کارهایی که که تا کنون شده است را بتوانیم مستند کنیم همچنین از مهندس مانی‌فر خواسته شده که پروژه‌های دولتی وزارت راه و شهرسازی را پیگیری کنند.. شرکت‌های مجری این پروژه‌ها را تشویق کرده تا شرح خدمات مبتنی با فناوری بیم (BIM) را منتشر کنند. اینگونه بازار کار مناسبی برای شرکت‌های خدمات فناوری بیم (BIM) به وجود خواهد آمد به این ترتیب هم پروژه‌های پایلوتی به دست خواهد آمد که دانشگاه‌ها و موسسات تحقیقاتی معیارها، کمبودها و چالش‌های خدمات فناوری بیم (BIM) را از آن استخراج کنند و گروه دیگری نیز احتمالاً در وزارتخانه این پروژه‌ها را به‌صورت عملی مستندسازی می‌کند.

دومین مساله که در این جلسات مطرح شده تشکیل کارگروه فناوری بیم (BIM) یا BIM Task Group است. این کارگروه باید جایی باشد که همه ذی‌نفعان صنعت ساختمان در آن جمع شوند. مشاوران، پیمانکاران، سازمان نظام مهندسی، سازمان برنامه و بودجه همگی در این کارگروهسهمی دارند.

خواندن 2521 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395