دوشنبه, 29 مرداد 1397 ساعت 09:36

اطلاعات تکميلي

  • عدم ارتباط برداشت از دریای خزر به کنوانسیون حقوقی؛

تولید نفت و گاز از خزر اقتصادی نیست

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

هاتف فرج اللهی

عصراقتصاد: مدتی است که تقسیم منابع نفت و گاز دریای خزر به مضوعی خبرساز تبدیل شده است. چرا که رژیم حقوقی دریای خزر تا حدودی در حال تغییر است. اما جدای از رژیم حقوقی و تقسیمات این حوزه، ایران که یک میدان بزرگ نفت و گاز را در خزر دارا است، تمایلی به برداشت از آن ندارد و مهم ترین دلیل نیز اقتصادی نبودن تولید نفت و گاز از این میدان است.

در مورد میزان منابع هیدرو کربنی دریای خزر گمانه های متفاوتی مطرح شده است، براساس اعلام منابع اروپایی و امریکایی و سازمان انرژی جهانی در مجموع ذخایر تأیید شده این دریا شامل حدود ۵۰ میلیارد بشکه نفت و حدود ۲۶۰ تریلیون فوت ‌مکعب گاز طبیعی است.

قزاقستان با بیشترین ساحل در دریای خزر (حدود 1600کیلومتر) بیشترین ذخایر نفتی را در مقایسه با ترکمنستان و آذربایجان در اختیار دارد و گفته می ‌شود مهم ‌ترین کشور تولید‌ کننده نفت در منطقه خزر در سال‌ های آتی خواهد بود.

قزاقستان با توجه به اینکه در حال حاضر میزان ناچیزی از نفت تولیدی خود را مصرف می ‌کند، قابلیت صادراتی بالایی دارد. بر اساس پیش ‌بینی ‌ها، این کشور طی برنامه 25ساله تا سال 2025، که قبل ازسقوط قیمت جهانی نفت تدارک دیده بود به ‌دنبال جذب 100میلیارد دلار سرمایه‌ گذاری خارجی بوده و انتظار داشت از سال 2021 تا 2035 سالانه حدود 120میلیارد دلار درآمد نفتی داشته باشد که امکان تحقق این اهداف در شرایط کنونی بازارنفت نفت چشم انداز مثبت و روشنی برخوردار نیست.

اما شناخته شده ‌ترین میدان نفتی و گازی ایران در دریای خزر که دارای کمترین ساحل یعنی حدود ۶۰۰ کیلومتر می باشد، میدان سردار جنگل است. این میدان که در انتهای بخش مرزی ایران در استان گیلان واقع شده، ۲۴ کیلومتر طول و ۱۶کیلومتر عرض دارد و از لایه‌ های مختلفی تشکیل شده ‌است و در سال ۱۳۸۰ و در عمق ۷۰۰ متری از سطح آب، کشف و ۱۰ سال بعد (در سال ۹۰)، در پی ‌مطالعات اکتشافی روی سکوی نیمه‌ شناور امیر کبیر، یک لایه نفتی در عمق ۷۲۸ متری در این مخزن هیدروکربوری کشف شد.

گفته می شود میدان سردار جنگل، دارای ۵۰ هزارمیلیارد فوت مکعب ذخیره درجای گاز است؛ یعنی بیش از ۱۰ برابر میدان شاه ‌دنیز در جمهوری آذربایجان. این در حالی است که پیش از این، سهم ایران در دریای خزر ۱۱ تریلیون فوت مکعب گاز اعلام شده بود. همچنین میزان نفت درجای لایه نفتی این میدان، دومیلیارد بشکه است که نفت قابل استحصال آن حدود ۵۰۰ میلیون بشکه برآورد شده ‌است. میدان سردار جنگل محل مناقشه ایران و جمهوری‌‌ آذربایجان قرار دارد و دو طرف تفاهم کرده اند تا تعیین تکلیف سهام متعلق به دو کشور از بهره برداری از این منابع امتناع نمایند. پیش‌بینی‌های اولیه در مورد سهم ایران از نفت خزر ۲۰ میلیارد بشکه است که در میادین نفتی سردار جنگل، چالوس، نور و رویان، رامسر و رودسر و چند منبع دیگر واقع است. اما با توجه به عدم لرزه نگاری در همه مناطق و مشخص نبودن عمق معادن، نمی توان نسبت به دقیق و اقتصادی بودن همه منابع ابراز نظر اطمینان بخشی نمود.

در همین راستا سعید ساویز کارشناس حوزه انرژی در گفت و گو با خبرنگار عصر اقتصاد گفت: خزر دو حوزه کاملا متفاوت میادین نفت و گاز را دارا است. بخشی از این میادین در حاشیه ترکمنستان و آذربایجان قرار دارند و کم عمق هستند. برداشت از این اعماق تکنولوژی خاصی نیاز ندارد.

وی در ادامه گفت: اما اکتشافات و لرزه نگاری هایی که در ایران انجام شد، نشان داد که میادین اقتصادی ای برای ایران وجود ندارد. این در حالی است که اکتشاف در خزر به هیچ وجه کامل انجام نشده است. و تمتم اطلاعاتی که وجود دارد از چند چاهی که در این حوزه حفر شده، به دست آمده است.

این کارشناس انرژی افزود: این اطلاعات نیز با سختی های بسیاری به دست آمده اند، چرا که 780 تا 800 متر عمق این میادین است و تکنولوژی برداشت از آب عمیق در ایران و کشور های خاور میانه وجود ندارد. آب عمیق برای حفاری نیاز به ربات های خاص و دکل های خاص دارد که ایران تنها یک عدد از این دکل ها را دارد.

ساویز با اشاره به شرایط پیچیده زمین شناسی در این منطقه گفت: علاوه بر عمق زیاد این میادین مشکلات دیگری نیز وجود دارد، بر این اساس اکتشاف حوزه خزر نا تمام مانده است.

این کارشناس حوزه انرژی در خصوص برداشت نفت از خزر نیز گفت: ایران تا کنون از این میادین نفت برداشت نکرده است، به دو دلیل. یک این که پیچیدگی‌های میادین خزر تکنولوژی های خاصی را می‌طلبد که ایران و کشور های خاورمیانه آن را در دست ندارند. دومین نکته نیز این است که با وجود میادین کم هزینه ای که در ایران وجود دارد، برداشت از این حوزه به هیچ وجه اقتصادی نیست و جذابیتی برای سرمایه گذاران ندارد.

وی افزود: اما این به معنای فراموش کردن نفت و گاز دریای خزر نیست. اما اگر بخواهیم از بعد فنی و اقتصادی نگاه کنیم، خزر جذابیتی برای اکتشاف و تولید را ندارد.

ساویز در پاسخ به این سوال که آیا در خزر میدان مشترک نیز وجود دارد، گفت: تا زمانی که اکتشاف کامل نشود و رژیم حقوقی دریا مشخص نشود، نمی توان در خصوص این موضوع صحبت کرد. همچنین باید به این نکته نیز اشاره کرد که کشور های همسایه نیز تکنولوژی برداشت از این میادین را ندارند، بنابراین زمان هم برای برداشت ایران از دست نمی رود.

این کارشناس حوزه انرژی در خاتمه اظهار کرد: جدای از رژیم حقوقی باید به این نکته اشاره کرد که ما تکنولوژی برداشت از این میادین را نداریم. برای مثال اگر روزی از این میادین برداشت شود، باشد از شناور FPSO استفاده شود، شناوری که برای برداشت از لایه نفتی پارس جنوبی استفاده می شود. با این حال چون مخازنی داریم که با هزینه کمتری تولید بیشتری دارند، برداشت از میادین عمیق خزر اقتصادی نیست.

این در حالی است که به دلیل راه های انتقالی مطلوبی که خزر به بازار هایی مانند اروپا دارد، صادرات نفت و گاز از این حوزه می تواند با امتیازات فراوانی همراه باشد. در نتیجه برداشت نفت و گاز از میادین این حوزه می تواند مزایایی را نیز برای کشور به همراه داشته باشد.

گفته می شود، انرژی دریای خزر از طریق چند مسیر به مقاصد خریداران منتقل می شود از جمله آنها می توان به این موارد اشاره کرد:

مسیرهای غربی: این مسیر، نفت‌ و گاز کشور های حاشیه خزر را از طریق ترکیه و گرجستان به اروپا منتقل می ‌کند و مورد حمایت آمریکا ترکیه، آذربایجان و گرجستان است. خط لوله نفت باکو- نوورسیسک (1500کیلومتر)، باکو- سوپسا (920کیلومتر)، باکو- تفلیس- جیحان (1730کیلومتر)، خط لوله تنگیز- نوورسیسک (1600کیلومتر)، خط لوله گاز باکو- ارزروم و کنسرسیوم خط لوله خزر از مهم ‌ترین خطوط انتقال انرژی در این مسیر هستند.

مسیر شمالی: این مسیر، نفت و گاز قزاقستان را از طریق دریای سیاه منتقل می‌ کند و از سوی روسیه حمایت می ‌شود. خط لوله این مسیر آتیرو- سامارا (695کیلومتر) است که از بندر آتیرو در قزاقستان شروع می‌شود و به سامارا در روسیه می ‌رود و از طریق خطوط داخلی روسیه به کشور های بلاروس، لهستان و مجارستان می‌رسد.

مسیر شرقی: نفت و گاز قزاقستان و ترکمنستان از این مسیر به شرق چین منتقل می ‌‌شود و از این ‌رو مورد حمایت چین است. خط لوله قزاقستان - سین کیانگ به طول 3000 کیلومتر، مسیر شرقی انتقال انرژی به کشور چین است. این خط لوله به افزایش نفوذ چین در استفاده از منابع غنی انرژی منطقه خزر کمک بسیاری می ‌کند.

مسیر جنوب شرقی: این مسیر از ترکمنستان آغاز می‌ شود و پس از گذر از افغانستان، در خاک پاکستان ادامه می‌‌ یابد تا به بندرهای آن کشور برسد. یادداشت تفاهم این خط لوله در سال 1997میان ترکمنستان، افغانستان، پاکستان و ازبکستان به امضا رسیده است. طول این خط لوله 1673 کیلومتر است که البته به‌ دلیل نا امنی مسیر، قابلیت چندانی برای اجرا نیافته است.

خواندن 118 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395