شنبه, 24 شهریور 1397 ساعت 23:00

اطلاعات تکميلي

  • حسینی‌هاشمی در گفت و گو با عصراقتصاد مطرح کرد؛

مماشات بانک مرکزی در برخورد با اضافه برداشت بانک‌ها

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

سمیه بابایی

عصر اقتصاد: اضافه برداشت بانک‌ها از بانک مرکزی سابقه‌ای طولانی در اقتصاد ایران دارد که می‌تواند عاملی برای تحت تاثیر قرار دادن پایه پولی و به تبع آن نقدینگی و رشد تورم باشد. اضافه برداشت بانک‌ها به‌سادگی به معنای بدهکار شدن بانک‌ها به بانک مرکزی و ناتوانی از تسویه بدهی است.

طبق جدیدترین آمار، بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی تا تیرماه امسال از مرز ۱۴۷ هزار میلیارد تومان گذشت. این بدهی نسبت به تیرماه سال گذشته ۳۶.۴ درصد افزایش داشته که بیانگر دو برابر شدن سرعت رشد آن در مقایسه با دوره دیگر است. بدهی بانک‌ها در تیرماه سال گذشته نسبت به همین ماه در سال 95 حدود ۱۸.۷ درصد رشد داشته بود.

در این خصوص«عبدالناصر همتی» رییس کل بانک مرکزی در بیست و نهمین همایش بانکداری اسلامی گفته بود: حجم پایه پولی به دلیل اضافه برداشت‌های بانک‌ها در تیرماه امسال نسبت به سال گذشته ۱۸.۲ درصد افزایش داشته است. در چهار ماهه نخست امسال نیز ۱۵۰ هزار میلیارد ریال به بدهی بانک‌ها اضافه شده که بسیار خطرناک است. یعنی در همین چند ماهه بالای صد هزار میلیارد ریال به حجم نقدینگی اضافه شده است.

وی با اشاره به اینکه ناترازی صورت‌های مالی بانک‌ها جزو عوامل اصلی مشکلات اقتصادی کشور است،گفته بود:رشد سریع شبه‌پول و همچنین اضافه ‌برداشت‌های بی‌قانون و بی‌قاعده برخی بانک‌ها مورد پذیرش نیست و به طور حتم با این بانک‌ها برخورد خواهد شد. بانک‌ها باید در عملکرد خود منظم بوده و رفتار آنها اصلاح شود ، در غیر این صورت ادامه روند فعلی موجب نابودی سیستم بانکی خواهد شد.

در این خصوص کارشناسان معتقدند دلیل افزایش بدهی بانک‌ها اضافه برداشت از منابع بانک مرکزی است. بدهی شبکه بانکی از بانک مرکزی منفی شدن حساب‌های روزانه بانک‌ها نزد بانک مرکزی را نشان می دهد.یکی از علل منفی شدن حساب بانک‌ها نزد بانک مرکزی، فعالیت شبکه بانکی در بخش ارزی است. زمانی که بانک‌ها اعتبار ارزی پرداخت کنند و مشتریان نتوانند در سررسید معین، آن را بازپس دهند، مجبور به استقراض از منابع دراختیار بانک مرکزی می شوند. بانک‌ها در خصوص پرداخت تسهیلات ریالی نیز ممکن است به استقراض از بانک مرکزی مجبور شوند، تسهیلات تکلیفی نیز در برخی مواقع شبکه بانکی را مجبور به برداشت از منابع بانک مرکزی می‌کند. عدم وصول مطالبات معوق بانک‌ها نیز در شکل گیری بدهی شبکه بانکی نزد بانک مرکزی موثر است.

لازم به ذکر است در سال‌های اخیر حجم مبادلات بانک‌ها به شدت افزایش یافته است. این امر در گردش وجوه بانک‌ها اختلال ایجاد کرده و آنها را به استقراض از بانک مرکزی سوق می‌دهد. تمامی دلایل یادشده منجر به شکل‌گیری بدهی شبکه بانکی به بانک مرکزی یا همان استقراض بانک‌ها از منابع این بانک می شود که جریمه‌های سنگین 34 درصدی را برای بانک‌ها به همراه دارد.

این درشرایطی است که سال گذشته بانک مرکزی تصمیم به نظم بخشی به اضافه برداشت بانک‌ها گرفت و بدهی آنها را به خط اعتباری تبدیل تا طبق شرایطی با سود ۱۸ درصد تسویه کنند. حتی قرار شد بانک‌هایی که وثیقه قرار می‌دهند سود تعلق گرفته به آنها حدود ۱۶ درصد باشد که این امر موجب می شود تا دارایی‌های فریز شده بانک‌ها به بانک مرکزی منتقل شود.

نکته این است که روند اضافه برداشت بانک‌ها از بانک مرکزی همواره مورد انتقاد کارشناسان بوده است. در مقابل اضافه برداشت بانک‌ها از بانک مرکزی موضوع بدهی دولت به بانک‌ها نیز مطرح است. به گفته معاون اسبق وزارت اقتصاد،بدهی دولت به بانک‌ها از سال ۸۳ تا پایان سال ۹۶، ۵۴ برابر شده است. سهم بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی در ۱۳ سال گذشته ۶۶ برابر شده است و پایه پولی در این مدت ۱۴ برابر، اما نقدینگی ۲۲ برابر افزایش یافته است. این یعنی هر واحد پولی که بانک مرکزی چاپ کرده به مراتب بیشتر از وام و پول آفرینی در اقتصاد داشته است.

وی افزود: در ۱۳ سال اخیر بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی چهار برابر،بدهی دولت به بانک مرکزی دو نیم برابر و بدهی بخش دولتی به بانک‌ها ۲۲ برابر شده است. این بدهی نشان می‌دهد بخش دولتی به جای بانک‌ها تسهیلات گرفته است.

دلایل اضافه برداشت بانک‌ها از بانک مرکزی را با سید بهاء الدین حسینی‌هاشمی از مدیران وکارشناسان با سابقه پولی و بانکی درمیان گذاشتیم.

سید بهاء الدین حسینی‌هاشمی از مدیران وکارشناسان اقتصادی در گفت و گو با عصر اقتصاد درخصوص اضافه برداشت بانک‌ها ،گفت: یکی از دلایل اضافه برداشت‌ها، مطالبات بانکی است که وصول نمی شوند. لذا بدهی‌های بانکی استمحال، تمدید و یا تجدید می شود و وصولی واقعی صورت نمی گیرد .

ناتوانی و ضعف بنیه مالی بانک‌ها

وی افزود: بالا بودن مخارج و هزینه‌های جاری بانک‌ها نکته مهمی است. متاسفانه بانک‌ها تسهیلات جدید را از محل اضافه برداشت از بانک مرکزی جبران می کنند که نشان دهنده ناتوانی و ضعف بنیه مالی بانک‌ها است .

به گفته حسینی‌هاشمی روند پرداخت تسهیلات و عملکرد بانک‌ها در چارچوب نظام قانونمند و اصول بانکداری نیست و مشتریان به دلیل نوسانات شدید نرخ ارز و تورمی شدن مجدد اقتصاد، توان پرداخت تسهیلات قبلی را ندارند .

اضافه برداشت بانک‌ها، عامل تشدید تورم و افزایش پایه پولی

این مدیر ارشد پولی با اشاره به ایجاد تورم و افزایش پایه پولی، تصریح کرد: یکی از بخش‌ها و ارکانی که موجب افزایش پایه پولی و در نهایت افزایش نقدینگی می شود، اضافه برداشت از بانک مرکزی است. لذا افزایش بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی پایه پولی را افزایش داده و موجب افزایش لجام گسیخته نقدینگی شده و به تورم دامن می زند .

حسینی‌هاشمی تاکید کرد: سال‌هاست افزایش بدهی بانک‌ها و شرکت‌های دولتی به بانک مرکزی و بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی، موجب مشکلات اقتصادی و تورمی و در نهایت منجر به استفاده دولت از منابع و دارایی مردم شده است.

ضرورت نظارت موثر بانک مرکزی بر بانک‌ها

وی در خصوص نقش بانک مرکزی در زمینه اضافه برداشت بانک‌ها، اظهار داشت: یکی از وظایف اصلی سکاندار بانک مرکزی مدیریت اضافه برداشت‌ها است و بسیاری از اقدامات فعلی بانک مرکزی وظیفه اصلی این نهاد پولی نیست .

این مدیر بانکی ادامه داد: سیاست‌های پولی و بانکی و سیاست گذاری‌ها باید متکی بر انجام عملیات کارشناسی باشد و منابع بر مبنای بررسی کارشناسی که منطبق بر واقعیت‌های اقتصادی بوده، پرداخت شود و مناسب ترین سیاست‌ها توسط بانک مرکزی اتخاذ شود. لذا بانک مرکزی اولا باید سیاست‌های پولی درست را اتخاذ و دوم اینکه نظارت بر اجرای آن داشته باشد.

به گفته وی، بانک مرکزی ابزارهای لازم را در اختیار داشته و اگر به صورت کارشناسی و نه سلیقه ای، نظرات کارشناسی دهد، می تواند موثر واقع شود. مواردی از جمله انتشار اسکناس و ضرب سکه و ... از وظایف بانک مرکزی است و سایر موارد از قبیل حواله ،کارمزد خدمات بانکی و عملیات بانکداری الکترونیک از وظایف اصلی بانک مرکزی نیست که اکنون از طرف این نهاد پولی انجام می شود .

گروه‌های ذی نفوذ اجازه فعالیت به بانک مرکزی نمی دهند

حسینی‌هاشمی اظهار داشت: بانک مرکزی سال گذشته برای کاهش هزینه‌های سنگین بانک‌ها، بدهی آنها را به خط اعتباری تبدیل کرد،اما متاسفانه همان بدهی‌ها تمدید شد. بنابراین بانک مرکزی در وظیفه خود جدی و راسخ نیست و اگر بخواهد قانون را اجرایی کند نهادها، افراد و اشخاص ذی نفوذ با ایجاد فشار و لابی گری اجازه فعالیت درست را نمی دهند.

مماشات بانک مرکزی در برخورد با اضافه برداشت بانک‌ها

این کارشناس اقتصادی با اشاره به مماشات بانک مرکزی در برخورد با اضافه برداشت بانک‌ها، خاطرنشان کرد: متاسفانه در دوره قبل نهاد نظارتی بانک مرکزی از افراد سابق در برخی بانک‌ها بودند و لذا دیده می شد که کارکنان این بانک‌ها از معافیت و امتیازاتی برخوردار می شدند. متاسفانه از گذشته تاکنون در بانک مرکزی روش‌های سلیقه ای و بدون قانون و منطق حاکم بوده است، لذا بانک مرکزی باید مانند قوه قضاییه با جدیت و رعایت عدالت عمل کند .

وعده همتی برای مقابله با اضافه برداشت بانک‌ها

این مدیر سابق بانکی در پایان با اشاره به حضور همتی در بانک مرکزی، خاطرنشان کرد: با شناختی که از رییس کل جدید بانک مرکزی داریم، به نظر می رسد ایشان فردی مستقل و معتقد به عدل و مساوات است و اخیرا نیز وعده برخورد با اضافه برداشت بانک‌ها را داده است . اما متاسفانه افراد با نفوذ و قدرت‌هایی هستند که اجازه فعالیت به مدیران بانک مرکزی را نمی دهند.

 

 

خواندن 69 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395