چهارشنبه, 04 مهر 1397 ساعت 10:55

اطلاعات تکميلي

  • قجاوند در گفت و گو با عصراقتصاد مطرح کرد

تشدید آسیب های بنگاهداری توسط بانک های خصوصی

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

سمیه بابایی

عصر اقتصاد: با توجه به اینکه اقتصاد ایران متکی به نظام بانکی است، بانک ها نقش موثری در اقتصاد کشور خواهند داشت. این درحالی است که گرچه ما کماکان منتظر اصلاح نظام بانکی به معنی تعیین دقیق جایگاه بانک در اقتصاد توسعه ملی هستیم ، اما در حال حاضر همه بانک ها گرفتار دارایی هایی هستند که انجام ماموریت های بانکی مورد انتظار از آن ها را ناممکن می سازد .

در چند سال اخیر به واسطه برخی اتفاقات اقتصادی و سیاسی، قدرت وام‌دهی بانک‌ها کاهش یافته است. عامه مردم بر این باورند که این کاهش قدرت بانک‌ها به واسطه بنگاه‌داری و سرمایه‌گذاری آنها در املاک و مستغلات صورت گرفته و با رکود بازار املاک و مستغلات، منابع بانکی منجمد شده است. به اعتقاد بسیاری از صاحبنظران یکی از چالش های نظام بانکی ما جدا شدن از مأموریت های اصلی و رفتن به سمت اقداماتی مانند بنگاه داری است.

همان گونه که درگزارش های قبلی نیز اشاره کردیم، متاسفانه بانک ها در ایران چند سالی است که از وظایف اصلی خود دور مانده و برای کسب سود بیشتر به سمت عملیات بنگاهداری کشیده شده اند. در حالی که بانک ها باید منابع مردمی را جمع آوری و در اختیار بخش های مهم تولیدی و اقتصادی قرار دهند که متاسفانه به جای کمک به بخش تولید و اقتصاد مولد، شاهد بلوکه شدن منابع در بنگاه های متعلق به بانک ها هستیم.

بدیهی است در حال حاضر بانک ها با تنگنای مالی مواجه اند و مسئولان دولت و بانک مرکزی بارها براین موضوع تاکید کرده اند و دیده می شود که تقاضا برای تسهیلات بیش از میزان منابع موجود بانک ها است. طبیعی است زمانی که بانک‌ها سهم بیشتری به بنگاه‌ها و شرکت‌های زیرمجموعه خود اختصاص دهند، سهم کمتری برای سایر متقاضیان وجود خواهد داشت.

بانک ها درحال حاضر به دلیل انگیزه سودآوری علاقه خاصی به بنگاهداری دارند. لذا باید شرایط به گونه ای باشد که بنگاهداری فعالیت مورد علاقه بانک‌ها نباشد.

این درحالی است که رهبر انقلاب در دیدار با اعضای هیات دولت با انتقاد از ادامه بنگاهداری بانک ها و کارهای هزینه آور دیگر نظیر افزایش شعبه های بانکی گفتند: بانک مرکزی باید با نظارت کامل و دقیق مانع بروز مشکلاتی نظیر مسائل سپرده‌گذاران برخی بانک ها و مؤسسات مالی شود.

رهبر انقلاب افزودند: البته باید از اول جلوی مشکلات گرفته شود اما می توان با روش های مؤثر، با آن دسته از مراکز مالی که برای مردم مشکل به‌وجود می‌آورند، برخورد کرد.

لذا استمرار چالش تنگنای اعتباری، کمبود نقدینگی بانک‌ها و حبس منابع بانکی در املاک و بنگاهداری به تشدید فضای رکودی حاکم بر کشور دامن می زند و قطعا به دلیل کمبود نقدینگی و منابع سیستم بانکی قدرت تسهیلات دهی بانک ها کاهش می یابد .

درخصوص آسیب‌های بنگاه‌داری می‌توان به دورشدن بانک‌ها از وظیفه واسطه‌گری وجوه، تمرکز منابع در بخش‌های خاص، ایجاد رانت برای گروه‌های مرتبط با بانک‌ها و تنگ‌کردن فضای رقابتی اشاره داشت. زیرا تا حدود زیادی ظرفیت تأمین منابع اقتصاد از طریق منابع بانکی است که اگر افراد و شرکت‌ها نتوانند منابع لازم را از طریق بانک تأمین کنند ناگزیر مبادرت به تأمین منابع از سایر اشکال خواهند کرد.

 بدیهی است در چنین شرایطی، مؤسساتی که قیمت تمام‌شده کمتری دارند می‌توانند سایر شرکت‌ها را از بازار خارج کنند که می‌توان این امر را یک رقابت ناسالم تلقی کرد.

برای بررسی بیشتر موضوع بنگاهداری بانک ها گفت وگویی با تاج محمد قجاوند از کارشناسان ارشد نظام بانکی داشتیم.قجاوند معتقد است اوج بنگاهداری بانک ها با حضور بانک های خصوصی و تاسیس صندوق های سرمایه گذاری، صرافی و شرکت های وابسته به بانک ها بود که موجب شد تا دلالی و واسطه گری درکشور رواج گیرد.

تاج محمد قجاوند کارشناس ارشد نظام بانکی درگفت و گو با عصراقتصاد ،گفت: باید در ابتدا علل بنگاهداری بانک ها بررسی شود. طبق قانون مصوب بانکداری بدون ربا، دو نوع عقود اسلامی شامل مشارکت حقوقی و سرمایه گذاری مستقیم داریم .

وی افزود: در مشارکت حقوقی بانک درخدمت تولید بوده و برای طرح های زیربنایی و پروژه های مهم با اشخاص حقیقی و حقوقی خصوصی سهیم می شود، به گونه ای که بانک حدود 49 درصد و اشخاص حقیقی و حقوقی 51 درصد در پروژه ها مشارکت می کنند.

قجاوند تصریح کرد: بانک ها در قالب وظایف و عقودی که برایشان تعریف شده است، به اجرای پروژه ها کمک می کنند. در سرمایه گذاری مستقیم، زمانی که بخش خصوصی قادر به اجرای طرح های زیربنایی نیست، بانک مکلف به اجرای طرح های سودآور بوده که این امر بنگاهداری محسوب نمی شود .

این کارشناس ارشد نظام بانکی اظهار داشت: طبق نظارت های بانک مرکزی و آیین نامه شورای پول و اعتبار، بانک ها باید پس از 5 سال پروژه های در اختیار خود را واگذار کنند و دیگر مالک آن پروژه نخواهد بود.کاری که درحال حاضر در امریکا ، اروپا و سایر کشورها اجرایی می شود. لذا این امر توسط بانک ها ضد تورم بوده و رکود را از بین برده و موجب اشتغالزایی می شود .

قجاوند با بیان این مطلب که بانک ها با تاسیس شرکت های هلدینگ به سمت عملیات دلالی رفتند، خاطرنشان کرد: در این شرایط سودآوری بانک افزایش یافته و بانک های خصوصی به سمت اهداف ماورای بانکداری حرکت کردند. لذا دیگر بانکداری بدون ربا مطرح نبود و بانک ها با تاسیس شرکت های سرمایه گذاری، به سمت عملیات دلالی رفتند .

وی با اشاره به سهام شرکت های سرمایه گذاری در بورس، عنوان کرد: از گذشته تاکنون با توجه به مزایایی که شامل هیات مدیره و حق عضویت و پاداش ها می شود، بانک ها به این نتیجه رسیدند که شرکت های زیرمجموعه خود را واگذار نکنند .

تشدید آسیب های بنگاهداری توسط بانک های خصوصی

این کارشناس ارشد بانکی به تاسیس بانک های خصوصی اشاره نمود و گفت: اوج بنگاهداری بانک ها با حضور بانک های خصوصی و تاسیس صندوق های سرمایه گذاری، صرافی و شرکت های وابسته به بانک ها بود که موجب شد تا دلالی و واسطه گری درکشور رواج گیرد.

امتناع بانک ها از واگذاری املاک مازاد

قجاوند در ادامه یادآور شد:در حال حاضر شرکت های زیرمجموعه بانک ها به صورت قارچ گونه افزایش یافته است. اینکه چندی است مدیران تعدادی از بانک ها از واگذاری اموال مازاد خود خبر می دهند، در واقع املاکی است که برای بانک سودآوری لازم را ندارد . بانک ها به دلیل رانت ، انتصابات خانوادگی و میزان بالای سودآوری حاضر نیستند تا بنگاه های واقعی خود را واگذار کنند.

وی در ادامه تاکید کرد: باید بررسی شود که چه دلایلی موجب می شود که بانک ها، بنگاه های تحت تملک خود را واگذار نکنند. طبق اهداف عقود اسلامی بانک ها می توانند به فعالیت هایی مانند شرکت داری بپردازند ، اما باید بعد از مدت تعیین شده آن ها را واگذار کنند .

احتمال ورشکستگی بانک ها با بنگاهداری

این کارشناس ارشد بانکی در ادامه خاطرنشان کرد: بنگاهداری احتمال ورشکستگی بانک ها را فراهم می کند. دلیل آن نیز این است که بانک ها تسهیلات را به زیرمجموعه های خود می دهند و لذا به دلیل عدم بازپرداخت تسهیلات و نبود نظارت های کافی، احتمال متوقف شدن فعالیت های بانک وجود دارد .

وی با اشاره به دهه اول بانکداری بدون ربا یعنی سال 62 تا 72، تصریح کرد: درآن مقطع هیچ شرکت زیانده و ورشکسته ای نداشتیم . نکته قابل توجه این است که بانک باید سودآور بوده و به اشتغالزایی کشور کمک کند .

به گفته قجاوند، ورشکستگی بانک ها از زمانی شروع شد که بانک ها درکنار فعالیت بانکداری به سمت عملیات بنگاهداری و شرکت داری رفته و موجب تضعیف بخش خصوصی شدند.

تشدید رانت و فساد با بنگاهداری بانک ها 

وی در ادامه درخصوص آسیب های اقتصادی ناشی از بنگاهداری بانک ها، اظهار داشت: از تبعات بنگاهداری می توان به ایجاد رانت و فساد در سیستم بانکی، استفاده از موقعیت های شغلی برای افراد خاص، تضعیف بخش خصوصی و در نهایت آسیب های اجتماعی اشاره کرد .

این کارشناس بانکی با انتقاد از ضعف نظارتی بانک مرکزی در مدیریت بانک ها، افزود: بنگاهداری به عنوان چالشی برای سیستم بانکی کشور محسوب می شود اما باید در ابتدا ثابت شود که بانک ها عملیات بانکداری را به درستی و موثر انجام می دهند یاخیر. مشکل بانک ها در حال حاضر نداشتن کارشناسان خبره و عدم نظارت های کافی است .

به گفته وی، درحال حاضر بخشی از مشکلات سیستم بانکی به نظارت های داخلی بانک ها برمی گردد که بدون بررسی های لازم و اینکه بدانند طرح توجیه اقتصادی دارد، تسهیلات را پرداخت می کنند. لذا عوامل نظارتی، بررسی طرح و سیستم های کارشناسی در پرداخت تسهیلات بسیار موثر است .

ضرورت جذابیت در نرخ سود بانکی

این کارشناس بانکی با تاکید بر جمع آوری نقدینگی جامعه توسط دولت،گفت : بهتر است بانک مرکزی با ایجاد جذابیت در نرخ سود سپرده های بانکی و انتشار اوراق با سررسیدهای بلندمدت ، نقدینگی را به سمت بانک ها سوق دهد، تامنابع بانک ها افزایش یافته و بانک ها برای جبران کسری بودجه خود به سمت اضافه برداشت از بانک مرکزی نرفته و شاهد قرمز شدن حساب بانک ها در بانک مرکزی نباشیم .

قجاوند در پایان با بیان پیشنهاداتی در خصوص بنگاهداری بانک ها، خاطر نشان کرد: برای مقابله با بنگاهداری بانک ها باید تصمیم، عزم و اراده لازم میان مسئولان وجود داشته باشد . لذا باتوجه به اینکه بانک ها حاضر نیستند تا شرکت های سودده خود را واگذار کنند، بهتر است تا راه حل های اجرایی و نظارتی صورت گیرد و در غیر این صورت جریمه های سنگین برای بانک های متخلف در نظر گرفته شود تا شرکت های سودده که اکثرا در بورس هستند دراختیار مردم قرار گیرد .

مورد بعدی شرکت هایی است که به تملک بانک ها درآمده اند و باید به مرور زمان از طریق مزایده حتی به قیمت های پایین تر به فروش برسند و بخش سوم نیز بنگاهداری اجباری بانک ها مانند صرافی ها و لیزینگ است که این موارد تصمیمات حاکمیتی می خواهد.در نهایت باید تمام نهادها کمک کنند تا چالش بنگاهداری ریشه کن شود . لذا در صورت اتخاذ تصمیمات منطقی و اقتصادی شاهد از بین رفتن معضل بنگاهداری بانک ها خواهیم بود .

خواندن 108 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395