دوشنبه, 09 مهر 1397 ساعت 11:54

" دوستی خاله خرسه " برخی مدیران با میراث فرهنگی

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

عصر اقتصاد: رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری گفت: مدیران برخی دستگاه‌های دولتی در سال‌های گذشته «قربة الی الله» میراث را تخریب می‌کردند تا توسعه اتفاق بیفتد. آن‌ها با نیت خیر «دوستی خاله خرسه» با کشور داشتند، حالا وقت آن است که تفکر این مدیران را نسبت به حفاظت از میراث فرهنگی تغییر دهیم.

محمد بهشتی رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری در نشست خبری دومین همایش ملی میراث فرهنگی و توسعه پایدار که یک شنبه هشتم مهر در پژوهشگاه میراث فرهنگی برگزار شد، با بیان این‌که همایش ملی میراث فرهنگی و توسعه پایدار به دنبال بهبود چالش‌های بسترهای توسعه ومیراث فرهنگی است، گفت: دنیا بعد از جنگ جهانی وقتی تلاش می‌کرد تا بازسازی خانه‌ها و مکان‌ها را انجام دهد، موضوع میراث فرهنگی را مطرح کرد، در این میان شاهد بودیم که در آن زمان نسبت به دو موضوع میراث فرهنگی و محیط زیست رویکرد منفی وجود داشت، چون فکر می‌کردند حفاظت از محیط زیست و میراث فرهنگی مخل توسعه است.

وی با بیان این‌که خبرها دیر به ایران می‌رسد، بنابراین بعد از گذشت دهه‌ها ما نیز اکنون دچار چنین تصوری هستیم که حفاظت از میراث فرهنگی مخل توسعه است، ادامه داد:‌ به همین دلیل تخریب‌هایی که در زمان توسعه اتفاق می‌افتد بسیار وسیع است و در بافت‌های تاریخی و محوطه‌ها شاهد تخریب هستیم.

وی با اشاره به برنامه‌های توسعه در سال‌های گذشته گفت: از برنامه سوم بود که موضوع میراث فرهنگی در برنامه‌ریزی‌ها مطرح شد و تلاش شد تا نسبت به میراث فرهنگی و توسعه نگاهی عادلانه و مناسب انجام شود. در این خصوص سندهایی در برنامه‌ سوم و چهارم در نظر گرفته شد. هرچند در برنامه چهارم آنچه که در خصوص میراث فرهنگی در نظر گرفته شده بود عملی نشد اما شاهد آن هستیم که میراث فرهنگی در سندهای بالادستی مورد توجه قرار گرفت.

وی تاکید کرد: تجربه نشان داده توسعه زمانی متعارف، متوازن و پایدار است که مبتنی بر یافته‌های میراث فرهنگی باشد، به همین دلیل یونسکو نسبت فرهنگ و توسعه را تعریف می‌کند و می‌گوید توسعه باید مبتنی بر فرهنگ باشد و مبداء و مقصد آن فرهنگ باشد.

رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری ادامه داد: توجه به توسعه و فرهنگ بود که در سال ۹۴ با هماهنگی سازمان برنامه و بودجه و سایر علاقه‌مندان این حوزه درصدد برگزاری همایش میراث فرهنگی و توسعه پایدار برآمدیم تا فتح بابی نسبت به ایجاد تلقی جدید در خصوص میراث فرهنگی و توسعه باز شود.

ایران سرزمین بحران هاست

بهشتی، چالش تحولات اقلیمی مانند آب را در این زمینه مورد توجه قرار داد و افزود: امروزه نسبت به شیوه زیستن دچار نیستان و فراموشی شده‌ایم، باید بتوانیم کیفیت مطلوب زندگی را در این سرزمین احیا کنیم چون سیاحان که از دوره صفوی به بعد وارد ایران می‌شدند همیشه به این نکته تاکید داشتند که نمی‌دانند چطور ایرانی‌ها این سرزمین را برای زیستن انتخاب کرده‌اند. آنها در مقایسه با سرزمین خود ایران را مناسب زیستن نمی‌دانستند. با این وجود از شهرهایی مانند اصفهان و شیراز به عنوان شهرهای خرم و سرسبز یاد می‌کردند. این نشان می‌دهد که مردمان ما روش زیستن در سرزمین را پیدا کرده بودند اما طی یک قرن اخیر این راز را فراموش کرده‌ایم و دوباره باید به آن برسیم.

او با بیان این‌که در سال‌های گذشته شاهد آن بودیم که مدیران ما در بسیاری از موارد برای توسعه «قربتا ‌الی الله» میراث را تخریب می‌کردند تا توسعه اتفاق بیفتد، ادامه داد: هرچند ممکن است نیت‌شان خیر بوده باشد اما در واقع آن «دوستی خاله خرسه» است، اینجاست که باید تفکر این مدیران را نسبت به حفاظت از میراث فرهنگی تغییر دهیم.

او ایران را سرزمین بحران ها خواند و گفت : ما با استمرار ، زیست در این سرزمین را  آموخته ایم به نحوی که در بین دو بحران زندگی کنیم ؛ حال در مواجه با آنها سهمی که ما داریم این است که باید به یاد جامعه بیاوریم که این دفعه اول نیست و الگوی رفتاری ما در مواجه با این رویداد ها چه بوده، این اطلاعات می تواند در تصمیم گیری هایی که در نظام برنامه ریزی و دستگاه های اجرایی گرفته می شود، کمک کند.

وی ادامه داد:‌ مدتی است که پژوهشکده مردم شناسی درخصوص انسان و آب تحقیقات گسترده‌ای انجام داده است و در این راستا حدود ۷۰ کتاب در دست چاپ دارد.

وی اظهار داشت : به عنوان نمونه مطالعات نشان داده که در اواخر هزاره سوم پیش از میلاد تقریبا زندگی در تمامی محوطه های تاریخی اطراف کویر لوت و مرکزی قطع می شود یعنی به مدت 700تا 800سال زندگی در دشت ها تداوم پیدا نمی کند و مردم به عرصه های دیگر نظیر کوهستان پناه می برند و این چیز جدیدی نبوده و مردم همواره تمهیداتی می اندیشیده اند که شاهد تداوم زیست در سرزمین بوده اسم یعنی ما انقطاع نداشته ایم .

وی با بیان اینکه می توانیم به تجربه تاریخی رجوع کنیم و از آن درس بگیریم  گفت : در اینصورت می فهمیم  جامعه ما با وجود اینکه  یک قرن  است در  رفتارش تغییر اتفاق افتاده ولی این به معنای ریشه کن شدن فرهنگ ایرانی نیست بلکه به نسیان رفته و باید آن را به یاد آورد و زیستن در سرزمین خویش را یاد بگیریم .

عملکرد اشتباه دستگاه ها عامل بی اعتمادی مردم

محمد سعید ایزدی معاون معماری و شهرسازی وزارت راه مسکن و شهرسازی نیز با اشاره به عملکرد غلط مدیران در گذشته گفت: عملکرد اشتباه دستگاه‌های دولتی در گذشته سبب شده تا مردم و حتی خود این دستگاه ها نسبت به هم بی اعتماد باشند و باید از راه گفت و گو این بی اعتمادی را کاهش داد.

وی افزود: یکی از آسیب‌های بزرگ جامعه ما فساد در ارکان بوروکراتیک و عملیاتی است که تا عمق آن نفوذ کرده و مانع تحقق برنامه‌ها شده است و رسانه‌ها نباید در برخورد با آن کوچک‌ترین مماشاتی به خرج دهند.

ایزدی گفت: حاشیه سازی چه در فضای مجازی و چه واقعی سومین مانع است که مقابل پیشرفت ماست .

وی ادامه داد : شهرداری که به خود اجازه می‌دهد تا بگوید به دلیل نادیده گرفتن میراث در انجام پروژه ها از من گلایه نکنید سهمش از میراث فرهنگی در حد میراث کالبدی است و از مفهوم اصلی و درست میراث شهری غافل است .

معاون معماری و شهرسازی وزارت راه مسکن و شهرسازی ادامه داد: میراث کالبدی شهر توجه به میراث نامملوس آن است امروز رویدادهای هر شهر مولفه‌های آن شهر محسوب می‌شوند و باغات آن باید حفاظت شوند بنابراین در توجه به میراث شهری به تفاوت نگاه احتیاج داریم.

ایزدی تصریح کرد : اسلکه ها، شهربندرهای تاریخی، فرودگاه‌های تاریخی، کاروان سراها و بالن خانه ها بخش‌هایی از میراث شهری ما هستند.

وی با اشاره به میراث غنی کشور در حوزه تمدنی راه، گفت: نسبت به این میراث بی توجه هستیم ایستگاه‌ها و خطوط راه آهن خود یک میراث بزرگ محسوب می‌شوند.

او گفت: مسئولان باید بدانند مخالفت میراث فرهنگی با توسعه برخی از پروژه ها دلیل سیاسی ندارد بلکه از نگاهی تخصصی نشات می‌گیرد.

معاون وزارت راه وشهرسازی خاطر نشان کرد : پیس از این ما توسعه را با گسترش فیزیکی اشتباه می گرفتیم اما امروزه دریافتم که توسعه یک مفهوم کیفی است .

وی عنوان کرد : وقتی از حفاظت صبحت می کنیم منظور نگاه داشتن صرف نیست بلکه مفهوم امروز حفاظت، مدیریت تغییر است؛ این یک مفهوم نو است که تلاش می کند ضمن پاسداشت داشته ها فرایند تغییر را مدیریت کنیم .

ایزدی عنوان کرد: تقابل های میان دستگاه‌ها با میراث فرهنگی در امر حفاظت در برخی دستگاه‌ها جای خود را به توافق داده که این مساله کم نظیر است. به طور مثال وزارت راه تاکنون به این اندازه با میراث فرهنگی هماهنگ نبوده است .

رسیدن به توسعه پایدار نیازمند تعامل بین دستگاهی است

محمد حسن طالبیان معاون میراث فرهنگی کشور در ادامه این نشست با اشاره به لزوم تعامل میان دستگاه ها برای حفاظت از میراث فرهنگی گفت: هیچ دستگاهی نباید فقط از منظر خودش به توسعه بپردازد و توسعه، نیازمند سهم چند رشته ای و گفت وگو و تعامل بین دستگاهی است .

محمد حسن طالبیان اظهار کرد: برنامه ریزان همه کشورها امروزه با چالش تعادل بین توسعه و حفاظت مواجه هستند.

وی افزود: از سه ضلع مثلت جامعه و حقوق بشر، میراث طبیعی و محیط زیست و میراث فرهنگی باید به طور متعادل به توسعه پایدار رسید.

طالبیان گفت: با وجود اینکه در کشور ما قوانین و برنامه های چهارم تا ششم توسعه به این امر توجه داشته اند اما همکاری ها هنوز کامل و رضایت بخش نبوده است .

وی گفت: به طور مثال وزارت نیرو برای توسعه آبی و سد سازی مشکلات و تخریب های زیادی برای میراث فرهنگی ایجاد کرده و به قصد خدمت یکپارچگی تاریخی سرزمین را از بین برده اند.

معاون میراث فرهنگی کشور ادامه داد: کشوری که بیش از ده هزار سال سابقه تاریخی و تمدنی دارد همه جا پر از تجربیاتی است که برای ساختن آینده پایدار باید به آن میراث و تجربیات زیست گذشتگان توجه کرد .

طالبیان تاکید کرد: برای توسعه راه ، آب و کشاورزی همکاری کمتری با ما صورت گرفته است و دستگاه های دخیل در امر توسعه حتی دستگاه پشتیبانی همچون برنامه و بودجه باید برای رسیدن به هدف ارزشمند توسعه پایدار به میراث این سرزمین توجه کنند .

وی یادآور شد: هدف این است که یکپارچگی سرزمین ما حفظ شود و برای رسیدن به این منظور راهی نداریم جز اینکه به مطالعه سابقه سرزمین مان اتکا کنیم .

در ادامه رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری ، در پاسخ به سوالی مبنی بر چگونگی همکاری دستگاه های مرتبط برای حفاظت از میراث فرهنگی همراه با توسعه گفت : تمامی وزارتخانه هایی که فعالیت  آنها  منجر به دخل و تصرف در این سرزمین می شود طبیعی است که باید مشمول این تعامل شوند .

بهشتی ، وزارتخانه هایی نظیر «راه و شهرسازی» درارتباط با راه های ریلی و جاده ای وتوسعه شهری ، «وزارت نیرو» در بحث احداث سد ها و انتقال آب ،« وزارت نفت» در ایجاد تأسیسات نفتی و پالایشگاه ها ، «وزارت کشاورزی» در حوزه کشت و صنعت  ، «وزارت صنعت ، معدن و تجارت» در حوزه معادن ، «سازمان برنامه بودجه »در حوزه اجرای طرح آمایش سرزمین را از این دست وزارت خانه ها خواند و افزود : همه اینها باید مشمول این تعامل شوند .

وی اظهار داشت : به عنوان نمونه  وزارت  نیرو  و راه و شهرسازی تعامل خوبی در این زمینه  دارند ولی به عنوان مثال در حوزه معدن ، کشاورزی و... خیلی مشکل داریم .

بهشتی تصریح کرد : به عنوان نمونه در  وزارت کشور در وزارت راه و شهرسازی موفق شده ایم برخی مدیران ارشد را فتح کنیم ولی فتح سایر دوستان به زمان احتیاج دارد .

وی با بیان این نکته که دربرخی دستگاه های مرتبط برخی مدیران و در برخی دیگر تمامی مدیران در وضعیت قبلی هستند تصریح کرد : این بحران های اخیر که در حوزه اقلیمی و اقتصادی در کشور اتفاق افتاده همه را آماده کرده برای اینکه بتوان با آنها صحبت کرد زیرا که همه ناراضی هستند و زمینه گفتگو ها فراهم است .

وی موضوع میراث فرهنگی و توسعه پایدار را امری پیچیده و سخت دانست و تأکید کرد  که نخستین همایش فتح باب و دومی هم فتح باب است و نمی دانم تا چندمین این وضعیت را خواهند داشت و به این راحتی نمی توانیم مدیران را زود متقاعد کنیم که اشتباهات گذشته را قبول کنند زیرا قربتاالی الله میراث فرهنگی را تخریب می کردند و نیتشان هم شایدخیر بوده است اما برای اینکه کاری جدید انجام دهند  و موضوع حفاظت را هم در کنار مسئولیتشان رعایت کند امری پیچیده است.

در نخستین دور همایش «میراث فرهنگی و توسعه پایدار» که بهمن‌ماه ۱۳۹۴ برگزار شد، نسبت به ترغیب متولیان امر توسعه پایدار و میراث فرهنگی برای مشارکت مؤثر در جهت تثبیت همکاری و تعامل سازنده بین دستگاه‌های اجرایی ذیربط تاکید شد.ه بود

در این بیانیه آمده بود: «پویش توسعه اقتصادی – اجتماعی به‌عنوان مجموعه‌ای از چالش‌های ناظر بر رشد مادی و معنوی جوامع بشری، امروزه به دو چالش عمده که مورد وفاق گسترده و روز افزون در سطح بین‌المللی است، روبه‌رو شده است. یکی توجه به اصول و قواعد مربوط به تداوم زیست‌پذیری جهان برای نسل‌های آینده و دیگری صیانت از مولفه‌های هویتی میراث فرهنگی هر جامعه برای تکریم و بهره گیری از تجارب، اندیشه‌ها و خرد نسل‌های پیشین به منظور تطابق ثمر بخش تدابیر و تلاش‌های توسعه اقتصادی – اجتماعی با الزاما ذکر شده است.

در مواجهه با این چالش‌ها و تجربیات توسعه و تحولات علم و فناوری باعث شده است تا تعامل توسعه با میراث فرهنگی از مراحل تقابل و مصالحه عبور کرده و امروزه با طرح توسعه پایدار به مرحله تعامل و هم‌افزایی رسیده است. برگزاری این همایش در راستای ترغیب متولیان امر توسعه پایدارو میراث فرهنگی برای مشارکت موثر در جهت تثبیت همکاری و تعامل سازنده بین دستگاه‌های اجرایی ذیربط است. مقرر می‌شود دبیرخانه دایمی این همایش در پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری مستقر شود و با همکاری نزدیک با دانشگاه‌ها،  پژوهشگاه‌ها و مراکز اجرایی برای تداوم و استقرار این همایش برنامه ریزی و اهداف این همایش را به صورت سالانه پیگیری کند.

نتایج حاصل از همایش در قالب توصیه‌های زیر پیشنهاد می‌شود: "توجه به مفهوم ایران به عنوان یک حلقه مفقوده در نظام برنامه ریزی و تبیین نقش کلیه کنشگران دخیل در فرایند بازخوانی و بازآفرینی ایران شهر" – "تعریف شاخص‌های هویت ایرانی برای تبیین وضع موجود، سنجش و پیمایش آینده توسعه پایدار" - «اعتلای سند آمایش سرزمین از منظر توانایی برای هدایت، وضع تعاریف، اتخاذ تدابیر، ارزیابی دیدگاهها و مداخلات در حوزه میراث فرهنگی و توسعه پایدار و فرآیندهای سیاست گذاری در حد منزلت قابل انتظار از یک سند بالادست و تدوین برنامه‌های جامع توسعه به مفهوم واقعی کلمه" – "باززنده سازی ساختاری ارزشمند، بعنوان موضوعی چند وجهی و فرابخشی، نیازمند مشارکت و حضور تمامی دستگاهها و کنشگران مرتبط و موثر است. تمامی میراث ملموس فرهنگی کشور از جمله راه‌ها، بافت‌های تاریخی، دانش بومی مدیریت آب و سازه‌های آبی کهن و ... جزء آن ساختارهای ارزشمند محسوب می‌شوند." – "کشور ایران با برخورداری از جاذبه‌های غنی و پرافتخار تاریخی، مذهبی و طبیعی، میراث فرهنگی ملموس و ناملموس مزیت غیر قابل انکاری در توسعه پایدار گردشگری فرهنگی دارد به گونه‌ای که ضمن انطباق با شاخص‌ها و معیارهای سیاست‌های فرادست با روندهای جهانی نیز همخوانی داشته و خواهد توانست مبنای قابل اتکایی برای تحقق اهداف توسعه پایدار باشد." – "  اطلاق میراث فرهنگی به ساختارهای ارزشمند موجود حتی تمامی آثار ارزشمندی که در دوره معاصر برپا شده و واجدارزش حفاظت و توسعه توامان هستند، به ویژه آثار معماری صنعتی از قبیل کارخانه‌ها، پل‌ها، ایستگاههای راه آهن و ..." – "  تشویق بخش‌های روابط عمومی و امور بین‌الملل دستگاههای اجرایی کشور و دفاتر سازمان‌های بین‌المللی و سفارتخانه‌های مستقر در ایران برای مشارکت و همکاری در شناخت مزیت‌های فرهنگی، تاریخی و طبیعی از طریق اجرای برنامه‌های مشترک با هدف توسعه پایدار، تقویت صلح و امنیت و همزیستی مسالمت آمیز ملل"»

براساس آن‌چه در بیانیه پایانی نخستین دور همایش اعلام شده بود، دومین همایش دو سال بعد، یعنی اسفند ۹۶ برگزار می‌شد، اما بعد از وقفه‌ای ۶ ماهه دور دوم این همایش هفته‌ی آینده یک‌شنبه ۱۵ و دوشنبه ۱۶ مهر ماه برگزار شود که البته مسئولان برگزاری همایش یکی از دلایل آن را از یک سو تغییرات رخ داده در سال‌های گذشته در سطوح مدیریتی و از سوی دیگر استقبال علاقه‌مندان برای ارسال مقاله عنوان کردند.

 

خواندن 264 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395