شنبه, 14 مهر 1397 ساعت 04:00

اطلاعات تکميلي

  • تداوم سربلندی های ایران در مجامع بین المللی

دیپلماسی ایران، انزوای آمریکا را دنبال می کند

این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)

مرضیه صدری

عصر اقتصاد: به دنبال پیگیری های تیم قدر حقوقی ایران در صحنه بین الملل، پس از خروج آمریکا از برجام و از سر گیری تحریم های غیر عادلانه علیه ایران، قضات دیوان بین المللی کیفری لاهه به اتفاق (از جمله قاضی آمریکایی) برخی از تحریم های ضد ایرانی آمریکا را مرتبط با برخی از حقوق و تعهدات طرفین در معاهده مودت دانستند.

بر اساس رای دیوان بین المللی لاهه دولت ایالات متحده ملزم است طبق تعهدات بین المللی خود وفق عهدنامه ۱۳۳۴ مودت، روابط اقتصادی و حقوق کنسولی، موانع ناشی از اقداماتش به موجب تصمیم ۸ می ۲۰۱۸ (۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷) در ارتباط با صادرات اقلام پزشکی، غذایی و کشاورزی و قطعات و تجهیزات هواپیما به جمهوری اسلامی ایران را برطرف نماید.

با توجه به زیر پا گذاشتن پی در پی تعهدات بین المللی توسط دولت ترامپ و در پیش گرفتن مواضعی که مخالفت ها و واکنش های منفی جهانی را برای آمریکا به بار آورد و از سوی دیگر عزم تیم دیپلماسی ایران برای تقویت روابط بین‌المللی خود به ویژه با اتحادیه اروپا و همسایگان و همچنین استفاده از فرصت هایی مثل برجام،  مجمع عمومی سازمان ملل و حتی دیوان بین‌المللی لاهه، جایگاه جهانی دولت آمریکا را هدف قرار داده و به انزوای روز افزون آن کمک کرد. حتی جایگاه دلار در مبادلات جهانی نیز از این مسیر بی نصیب نمانده تا جایی که امروز بسیاری از اقتصادهای مطرح دنیا به دنبال حذف دلار از مبادلات تجاری و استفاده از واحد پول ملی خود هستند.

 در خصوص ضمانت اجرایی رای دیوان لاهه وعمل کردن یا عمل نکردن آمریکا به آن نظرات متفاوتی وجود دارد. با وجود اینکه برخی اظهار نظر ها حاکی از آن است که با توجه به اعلام خروج آمریکا از پیمان مودت با ایران، اگر حکم اخیر دادگاه بین‌المللی دادگستری بدلیل عدم تمکین آمریکا به شورای امنیت هم ارجاع داده شود، آمیکا می تواند این حکم را وتو کند، کارشناسان بین الملل معتقدند ممکن است ایالات متحده به عنوان یک طرف مناقشه در آنجا حق رای نداشته باشد. این برداشت به استناد بند 3 اصل 27 منشور سازمان ملل صورت گرفته است.

از سوی دیگر با استناد به دادگاه بین‌المللی دادگستری در قضیه «لاگراند» در سال 2001 که تایید کرد قرار موقت‌ دادگاه از نظر حقوقی الزام‌آور است، می توان نتیجه گرفت قرار موقتی که در قضیه اخیر صادر شد، برای طرفین از نظر حقوقی الزام‌آور است.

از سوی دیگر غلامحسین دهقانی معاون حقوقی و امور بین الملل وزیر امور خارجه با اشاره به اینکه خروج آمریکا از پیمان مودت تاثیری بر این رای و اجرای آن نخواهد داشت، ناکید کرده است که آرای موقت و قطعی دیوان برای همه طرف ها لازم الاجرا است، دیوان یکی از ارکان ملل متحد است و می توان گفت در کنار قطعنامه های شورای امنیت، آرای دیوان از اهمیت بالایی برخوردار است. دهقانی همچنین یادآوری کرد که ممکن است رسیدگی به این دعوا در دیوان بین المللی بیش از یکسال طول بکشد اما چون کار آمریکا آثار فوری بر اقتصاد ایران داشت و اثرات جبران ناپذیری برجای می گذاشت، بر اساس ماده 41 اساسنامه دیوان، در خواست صدور قرار موقت شد.

صرف نظر از سرنوشت رای دیوان لاهه که البته از اهمیت بسزایی برخوردار است، آنچه بیشتر اهمیت دارد، فشار سیاسی ناشی از صدور این حکم در جامعه جهانی بر دولت آمریکاست.

رای دیوان لاهه با زیر سوال بردن مشروعیت آمریکا برای اعمال تحریم ها و فشاری که بر کشورهای دیگر به منظور قطع همکاری با ایران وارد می کند، می تواند ابزار و بهانه ای برای کاهش این فشارها باشد.  سفیر ایران در هلند نیز پیشتر در مصاحبه ای تصریح کرده بود: در صورتی که رأی به نفع جمهوری اسلامی صادر شود، شورای امنیت سازمان ملل نقش ضمانت اجرایی دارد و می‌ تواند آمریکا را مجاب به اجرای حکم کند، اما اگر حکم توسط آمریکا در شورای امنیت وتو شود، از طریق افکار عمومی می‌توان فشار بسیار به آمریکا وارد کرد.

عهدنامه مودت چیست؟

‘عهدنامه مودت و روابط اقتصادی و حقوق کنسولی بین دول متحده آمریکا و ایران› که در تارنمای سازمان ملل نیز بارگذاری شده، در ۲۳ مرداد ۱۳۵۴ هجری شمسی میان نمایندگان دو کشور امضا شد و در جلسه سه ‌شنبه بیست و هشتم اسفند ماه ۱۳۵۵به تصویب مجلس شورای ملی رسید.

بر اساس بند ۲ ماده ۲۱، ‹هر اختلافی بین طرفین معظمین متعاهدین درمورد تفسیر یااجرای عهدنامه فعلی که از طریق دیپلماسی به نحو رضایت بخش فیصله نیابد به دیوان دادگستری بین المللی ارجاع خواهد شد مگر اینکه طرفین موافقت کنند که اختلاف به وسائل صلح جویانه دیگری حل شود.’

بند ۲ ماده ۲۳ تصریح می کند: این عهدنامه مدت ۱۰ سال معتبر خواهد بود و پس از آن نیز تا موقعی که به ترتیب مقرر در این عهدنامه خاتمه پذیرد به قوت خود باقی خواهد بود.

در بند ۳ ماده ۲۳ نیز آمده است: هر یک از طرفین می تواند با دادن اخطار کتبی به مدت یکسال به طرف معظم متعاهد دیگر در انقضاء مدت ۱۰سال اولیه یا هر موقع پس از آن این عهدنامه را خاتمه ده. (فسخ کند).

لعیا جنیدی معاون حقوقی رییس جمهوری ایران اعتقاد دارد که این معاهده گرچه در سال ۱۹۵۵ بین دو کشور به امضا رسیده و اکنون نزدیک به ۴۰ سال است که واشنگتن و تهران با یکدیگر رابطه ندارند اما چون هیچ یک از طرفین خروج خود را به طور رسمی از این پیمان اعلام نکرده اند ، ‹معاهده مودت› همچنان به اعتبار خود باقی است.

وی همچنین در این باره تاکید کرده بود که پیمان مودت مکرراً در دیوان داوری ایران و آمریکا مورد استناد قرار گرفته و حتی در دادگاه‌های آمریکا نیز به آن استناد شده است.

بیانیه وزارت امور خارجه در واکنش به رای دادگاه لاهه به نفع ایران

وزارت امور خارجه در واکنش به صدور قرار موقت از سوی دیوان بین المللی دادگستری لاهه در پرونده شکایت دولت جمهوری اسلامی ایران علیه ایالات متحده بیانه ای صادر کرد.

در بیانیه وزارت امور خارجه آمده است:  «جمهوری اسلامی ایران با استقبال از تصمیم دیوان بین المللی دادگستری به عنوان رکن اصلی قضایی سازمان ملل متحد و صدور قرار موقت این محکمه علیه اقدام غیرقانونی دولت آمریکا در بازگرداندن تحریم های یک جانبه که با خروج این کشور از برجام صورت گرفت، تصمیم دیوان را که با اتفاق آراء اتخاذ شده است، نشانه بارز دیگری در تایید حقانیت جمهوری اسلامی ایران و غیرمشروع و ظالمانه بودن تحریم های آمریکا علیه مردم و شهروندان کشورمان می داند.

این محکمه جهانی با تصریح بر اینکه قراری که صادر کرده، الزام آور و لازم الاتباع بوده و موجد تعهدات بین المللی می باشد، اعلام کرد که دولت ایالات متحده ملزم است طبق تعهدات بین المللی خود موانع ناشی از اقداماتش به موجب تصمیم های غیرقانونی که با خروج از برجام اتخاذ کرده، از جمله موانعی که در مسیر روابط تجاری ایران در حوزه های مشخصی برقرار کرده، برطرف نماید.

دیوان هم چنین در قرار خود ایالات متحده آمریکا را ملزم کرده است تا تضمین نماید مجوزهای لازم برای موارد مشخص شده در قرار را صادر کرده و پرداخت ها و معاملات مربوط به آنها را انجام دهد. دیوان بین المللی دادگستری هم چنین در این قرار بر قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت که برجام را تایید کرده، صحه گذاشته است.

وزارت امورخارجه جمهوری اسلامی ایران با دیوان بین المللی دادگستری در قرار موقت صادره هم عقیده است که برای رسیدگی به شکایت ایران علیه ایالات متحده صلاحیت اولیه خود را محرز دانسته و بدین ترتیب تلاش های دولت آمریکا و وکلای آن در رد صلاحیت دیوان و فرار از مسئولیت حقوقی را خنثی کرده است. دیوان در قرار خود هم چنین با رد ادعاها و نظرات حقوقی دولت آمریکا، به صراحت ذکر کرده است که موارد مورد درخواست ایران منحصرا به نقض های احتمالی عهدنامه مورد استناد جمهوری اسلامی ایران مربوط می باشد و اینکه حقوق خاص و مشخصی که جمهوری اسلامی ایران به موجب عهدنامه به آنها استناد کرده است، می تواند آثار غیرقابل جبرانی به دنبال داشته باشد.

در نتیجه و در پرتو تایید مجدد دیوان بین المللی دادگستری بر حقانیت جمهوری اسلامی ایران و صحه گذاشتن بر رویکرد غیرمشروع و غیرقانونی دولت آمریکا، امروز افکار عمومی جهانی و تمامی کشورهای مستقل با اطمینان خاطر بیشتری مصمم است اراده خود مبنی بر احترام به توافقات بین المللی، احترام به حقوق بین الملل و احترام به مسئولیت دولت ها را در قالب حفظ و اجرای برجام بیش از پیش به نمایش بگذارد.

قرار صادره از سوی دیوان بین المللی دادگستری هم چنین بار دیگر نشان داد که این دولت آمریکاست که با سیاست های غلط و افراطی خود و در نتیجه زیاده خواهی های خود در قبال دیگر کشورها، روز به روز منزوی تر می شود و بایستی از عادت غلط و اعتیاد ناپسند خود در اعمال تحریم های ظالمانه و غیرقانونی علیه مردم و شهروندان دست کشیده و به عضوی مسئولیت پذیر و کشوری عادی در جامعه بین المللی تبدیل شود. در این مسیر جامعه بین المللی و کشورهای مستقل مسئولیت مضاعفی به عهده دارند تا این کشور را که سابقه ای طولانی از نقض عهد و عدم تمکین به تعهدات و الزامات بین المللی خود دارد، در تلاش های غیرقانونی اش ناکام گذارند.»

 

خواندن 253 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395