یکشنبه, 15 مهر 1397 ساعت 09:53

مردم نباید تاوان گرانی در کشور های دیگر را بدهند

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

هاتف فرج اللهی

 عصر اقتصاد: قاچاق سوخت پس از افزایش نرخ ارز و رشد حاشیه سود قاچاق چیان دوباره پس از چند سال در کشور رونق گرفت. در این راستا برخی از مسئولین پیشنهاد افزایش قیمت را ارائه می دهند، مساله ای که می تواند بحرانی جدید را با بهمن گرانی ها آغاز کند، چرا که روشن است با افزایش نرخ حامل های انرژی بسیاری از کالاها و خدمات تحت تاثیر قرار خواهند گرفت. اما نکته مهم این است که برای مقابله با قاچاق نباید قیمت را در کشور افزایش داد، چرا که مثلا قیمت بنزین در ترکیه نباید با ایران که دارای ذخایر عمده نفت و گاز است برابر باشد.

در این راستا گفته می شود باید نرخ تمام شده سوخت در کشور به صورت دقیق محاسبه شده و قیمت نهایی بر اساس آن باشد. نه این که قیمت بنزین را با کشور های همسایه مقایسه کنیم.

این در حالی است که سود قاچاق سوخت در ماه های اخیر نه به دلیل پایین بودن قیمت سوخت در ایران، بلکه به خاطر تضعیف پول ملی افزایش یافته است و اگر نرخ ارز به ثبات بازگردد این حاشیه سود نیز کاهش خواهد یافت.

مسئولین در حالی خبر از آمار های هنگفت قاچاق می دهند که یک حساب سرانگشتی نشان می دهد که قاچاق این محموله های عظیم به شیوه های قاچاق معمول ممکن نیست. به این معنی که کولبر ها و باک خودرو ها به هیچ وجه نمی تواند ارقام نجومی قاچاق را محقق کند.

قاچاق سوخت در حالی با این ارقام صورت می گیرد که مرزبانی در کشور روز به روز تقویت شده و به گفته مسئولین مقابله با خروج غیر قانونی کالا در مرز ها با تمهیداتی جدی پیشگیری می شود.

از گذشته، راه های مختلفی برای قاچاق سوخت و فروش آن در خارج از کشور وجود داشته که با گذشت زمان، پیچیده تر و حرفه ای تر شده است.

ساده ترین روش قاچاق سوخت، انتقال سوخت در «دبه» و «پیت» های چند لیتری است که بر دوش مردم و یا سوار بر اسب و قاطر به آن سوی مرزها حمل می شود.

اما به تازگی روش های حرفه ای تر و به قول معروف «با کلاس» تری نیز آشکار شده است که نشان دهده پیچیده تر شدن فرایند این نوع قاچاق است.

از جمله این روش ها، احداث خط لوله است که گاهی چندین کیلومتر طول دارد؛ این روش برای قاچاق گازوییل کاربرد دارد و نمی توان از طریق آن بنزین را منتقل کرد زیرا خطر انفجار و بروز حادثه وجود دارد.

این خطوط لوله در زیر زمین و نزدیک نواحی مرزی و یا سواحل جنوبی کشور ساخته شده اند که تعداد زیادی از آنها تاکنون کشف و نابود شده است.

روش دیگر قاچاق سوخت، از طریق جایگزینی سوخت های ارزشمند بنزین و گازوییل با محصولات کم ارزش است.

به عنوان مثال، جایگزین کردن مواد نفتی یارانه ای نظیر گازوئیل و نفت سفید به جای فرآورده های نفتی ارزان قیمت از شاخص ترین رویه هایی است که سبب گسترش قاچاق فرآورده های نفتی شده است.

بر این اساس، چندی پیش اعلام شد که مکانیزم خرید فرآورده های نفتی در بورس انرژی با قیمت پایه و سپس عرضه و فروش فرآورده های خریداری شده نظیر «حلال 402» در بازار داخلی از جمله این روشهاست که البته مورد تایید مسئولان ذیربط قرار نگرفته است.

در این روش، حلال های عرضه شده در تالار صادراتی بورس انرژی مانند«حلال 402» با دامنه قیمتی هفت تا 10درصد توسط قاچاقچیان، خریداری شده و سپس همین کالا در بازارهای داخلی با کاهش 30 درصدی قیمت فروخته می شود.

در گام بعد، قاچاقچیان به جای این حلال های ارزان قیمت، فرآورده های دارای ارزش افزوده بیشتر مانند گازوییل و نفت سفید را از طریق گمرک و مبادی قانونی صادر می کنند.

به دلیل اینکه گازوییل مشابهت زیادی با این حلال ها دارد، به آسانی قابل شناسایی نیست و بنابراین به راحتی می توانند آن را صادر کنند.

اگرچه این روش توسط مسئولان ذیربط رد شده و تاکیده شده است که ابزارهای نظارتی اجازه این نوع قاچاق را نمی دهد، اما پیش از این برخی گزارش ها از وقوع تخلفات مشابه حکایت داشت که ناشی از خلاء های نظارتی و اجرایی بوده است.

اما در این راستا بیژن نامدار زنگنه، وزیر نفت ایران اخیرا تشدید روند قاچاق سوخت از ایران به کشورهای دیگر را مرتبط با نوسانات ارزی دانست.

وی گفته بود: باتوجه به این که میزان قابل توجهی از قاچاق از طریق مهاجرت کارت های سوخت مناطق مرکزی با استان های مرزی صورت می پذیرد، تمهیداتی برای کنترل این موضوع و جلوگیری از ادامه روند سوءاستفاده از کارت های سوخت در دستور کار قرار گرفته است.

وزیر نفت تنها کسی نبوده که اخیرا به این موضوع اشاره کرده و سازمان تعزیرات حکومتی و سایر نهادهای انتظامی هم در گزارش های خود به افزایش کشفیات سوخت قاچاق در پی تشدید این روند اشاره کرده اند.

اما برخی نیز تلاش دارند تا با مقایسه نرخ سوخت در ایران با کشور های همسایه آمادگی لازم را برای افزایش قیمت سوخت ایجاد کنند.

بر اساس گزارش های موجود قیمت بنزین معمولی در ایران با نرخ لیتری یک هزار تومان جزو ارزان ترین ها در جهان به شمار می رود که افزایش قیمت ارز، به این وضعیت دامن زده است. هم اکنون بنزین ایران پس از ونزوئلا دومین بنزین ارزان جهان به شمار می رود.

ارزان ترین بنزین جهان به ونزوئلا با قیمت هر لیتر یک سنت تعلق دارد، نرخ بنزین در ایران در سوم سپتامبر ۲۰۱۸ (۱۲ شهریور) معادل حدود هفت سنت بود.

میانگین قیمت هر لیتر بنزین در بازارهای بین المللی در تاریخ مورد نظر حدود یک دلار و ۱۶ سنت بوده است.

رکورددار گرانی بنزین در میان همسایگان ایران به ترکیه تعلق با قیمت هر لیتر یک دلار و هشت سنت (معادل حدود ۱۴ هزار تومان) تعلق دارد.

قیمت هر لیتر بنزین در پاکستان در سوم سپتامبر ۷۵ سنت، افغانستان ۷۴ سنت و عراق ۶۳ سنت بوده است.

گران ترین بنزین جهان نیز به ترتیب به هنگ کنگ با بهای هر لیتر ۲ دلار و ۱۶ سنت و ایسلند با ۲ دلار و سه سنت تعلق داشته است.

قیمت گازوییل سهمیه ای در ایران ۳۰۰ تومان است که پس از ونزوئلا در جایگاه دومین گازوییل ارزان جهان قرار دارد.

میانگین قیمت هر لیتر گازوییل در بازارهای بین المللی در سوم سپتامبر ۲۰۱۸ (۱۲ شهریور) حدود یک دلارو ۶ سنت بوده است.

ترکیه با قیمت هر لیتر ۹۸ سنت، دارنده گرانترین نرخ گازوییل در میان کشورهای همسایه ایران است که بر این اساس، گزارش های میدانی از افزایش میزان قاچاق این فراورده در مرزهای غربی حکایت دارد.

قیمت هر لیتر گازوییل در سوم سپتامبر در پاکستان ۸۶ سنت و افغانستان ۶۱ سنت بوده است.

گران ترین گازوییل جهان نیز به ترتیب به ایسلند با نرخ هر لیتر یک دلار و ۹۵ سنت و نروژ با یک دلار و ۸۷ سنت تعلق داشته است.

اما این مقایسه از آنجایی نادرست است که اولا بر مبنای دلار انجام شده و دوما منابع تولید سوخت را در کشور های مورد مقایسه در نظر نمی گیرد.

بر این اساس می توان دریافت که سفره مردم ایران با درآمد های ریالی و وجود منابع غنی برای تولید نفت و گاز، نباید با مقایسه قیمت ها با کشور های دیگر به خطر بیافتد. به عبارت دیگر نباید مردم را قربانی گرانی در کشور های دیگر کنیم و با یک مقایسه نادرست میزان دسترسی مردم را در شرایط سخت اقتصادی کاهش دهیم. در شرایطی که کشور با تورم رو به رو است و بسیاری از کارشناسان قیمت ها را با درآمد مردم متناسب نمی دانند، افزایش قیمت حامل های سوخت می تواند با ایجاد گرانی موجی از نارضایتی بین مردم ایجاد کند.

 

 

 

خواندن 88 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395