جمعه, 20 مهر 1397 ساعت 23:00

مظلوم ترین قانون در کشور، قانون اساسی است

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

مصطفی کمالو

بخش اول

عصر اقتصاد: پنجشنبه گذشته سومین نشست از سلسله نشست های اقتصاد ایران در دوران دفاع مقدس با موضوع « بازخوانی تجربه مدیریت بازرگانی دوران دفاع مقدس» در موسسه مطالعات دین و اقتصاد برگزار شد.

فرشاد مومنی، رئیس موسسه مطالعات دین و اقتصاد، در ابتدای این نشست به ارائه آمار واردات کالاها سال های دفاع مقدس پرداخت و گفت: میانگین واردات سالانه در طی سال های جنگ به طور متوسط 16 میلیارد دلار بود .براساس گزارش های مرکز آمار ایران در فاصله 69 تا 72 میزان واردات کالاهای لوکس در ایران 53 برابر شده است ، روند این کارشناس اقتصادی افزود: میانگین واردات سالانه در این دوره به 27.6 میلیارد دلار رسیده است یعنی ارزش واردات کالا با رشد 30 درصدی مواجه شده است .روند واردات در دوره سال های 76 تا 83 همچنان ادامه داشت.

این استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی ادامه داد: از سال 84 تا 91 میانگین واردات کالا و خدمات کشور با جهش بی سابقه به 79 میلیارد دلار رسید، من این طرز اداره کشور را مشکوک نامگذاری می کنم .به همین دلیل (واردات بی رویه ) در آن دوره شمشیر را بر علیه نظام بین المللی از رو بسته بودند ولی همزمان بی سابقه ترین سطح عمق بخشی به وابستگی های ذلت آور به دنیای خارج را هم در دستور کار قرار داده بود.

وی با انتقاد از روند واردات در دولت روحانی نیز عنوان کرد : دولت اوباما گفت برجام یک توافق مبتنی بر راستی آزمایی است، یک دولت هوشمند توسعه گرا باید ذخایر ارزی کشور را به عنوان ذخایر استراتژیک کشور با دقت بیشتری اداره می کرد و در تخصیص دلار های نفتی خیلی دقیق تر عمل می کرد اما ما مشاهده کردیم که سهل انگاری ها افزایش پیدا کرد.

مشاور ارشد اقتصادی دولت دوران جنگ، در باره تجارت داخلی و خارجی گفت : موضوع بازرگانی چه از جنبه بازرگانی داخلی و چه از جنبه بازرگانی خارجی یکی از شاهرگ های حیاتی تعیین کننده سرنوشت کشور است. به نحوی که با بررسی این شاهرگ به وضوح بیشتری می توان دید که کشور در حال حرکت به سمت توسعه است یا مسیر اضمحلال را می پیماید.: تجربه 10 سال اول انقلاب اسلامی و به ویژه دوره دفاع مقدس حکایت از آن دارد که نظام اداره کشور از هوشمندی های بایسته ای برای اینکه از ابزار بازرگانی خارجی و داخلی در مسیر توسعه ملی استفاده کند، برخوردار بوده که منجر به شکل گیری کارنامه درخشان و قابل دفاع شده است. اما متاسفانه گروه های ذینفع و پرنفوذ اجازه استمرار آن تجربه و مناسبات را در سال های بعد از جنگ ندادند.

مومنی در این نشست که در موسسه دین و اقتصاد برگزار شد ، سپس به سیاست های اتخاذ شده در حوزه تجارت خارجی در دوران دفاع مقدس پرداخت و ادامه داد: آن چیزی که به مناسبات تجارت خارجی بر می گردد، فهم این نکته است که مدیریت جریان توسعه ملی این هوشمندی را دارد که باید تناسبی میان بنیه تولید ملی و الگوی مصرف جامعه وجود داشته باشد. بزرگترین مانع در برابر توسعه ملی عدم وقوف به این مسئله است.

وی افزود: یک تفاوت بنیادین بین روز آمد کردن الگوی مصرف جامعه با استانداردهای جهانی با الگوی تولید جامعه وجود دارد. اگر شما یک دولت توسعه گرا داشته باشید وقتی که تصمیم بگیرد استانداردهای تولیدی جامعه را به مراتب بالا و قابل رقابت با کشور های پیشرفته برساند در صورت مهیا بودن شرایط و تلاش های گسترده حداقل به گواه تجربه های موفق بین 40 تا 100 سال زمان لازم است تا بنیه تولیدی خودش را با استاندارد های روز دنیا هماهنگ کند.

وی ادامه داد: اما هماهنگ سازی الگوی مصرف با استاندارد های جامعه در یک «آن» امکان پذیر است و کشورهایی که به این موضوع توجه نکرده اند و اجازه داده اند الگوی مصرف در اولویت قرار بگیرد بدون استثنا جزو کشورهای ناموفق، فقیر و عقب مانده هستند. بنابراین در دوران دفاع مقدس نظام اداره کشورمان این بلوغ فکری را داشته است که تا زمانی که قابلیت های تولیدی جامعه افزایش پیدا نکرده ، باید سیاست های کنترل مصرف را در دستور کار قرار بدهند.

مومنی ادامه داد: همه می داند که یکی از مشخصه های کلیدی نظام تولید صنعتی مدرن قابلیت قوی آن برای خلق تقاضاهای جدید است از این رو اگر آن هوشمندی وجود نداشته باشد یک کشور تا ابد از پیمودن راه توسعه به واسطه سهل انگاری که در سیاست های تجاری خواهد داشت مایوس خواهد شد. اگر شما از این زاویه به اصول اقتصادی قانون اساسی نگاه کنید خواهید فهمید که تدوین کنندگان قانون اساسی چقدر ژرف نگر و عالم به مسائل توسعه بودند و این همه جوسازی هایی که علیه اصول اقتصادی قانون اساسی می شود بخاطر همین گرایش های توسعه خواهانه آن است و چقدر غم انگیز است که گویی هیچ دستگاهی حامی و حافظ قانون اساسی در این کشور نیست، قانون اساسی یکی از مظلوم ترین نهادی های شکل دهنده جامعه ماست.

رئیس موسسه مطالعات دین و اقتصاد سپس با بیان این جمله که آن شرایطی که در دوران دفاع مقدس با آن روبرو بودیم اثرات شوک اول نفتی بود، گفت: در این شوک نفتی رژیم پهلوی با سهل انگاری غیر متعارف الگوی مصرفی ایران را وابسته به واردات کرده بود یکی از مولفه های گزارش مشهور گروه مهندسین مشاور «ست ایران» این بود که به شاه گفته بودند ایران در طی سال های آتی در معرض بحران های حاد اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی خواهد بود. آن ها در سال 1355 اعلام کرده بودند که اگر این الگوی مصرف استمرار داشته باشد در 10 سال بعد ایران اگر بخواهد بحران نداشته باشد ، باید حداقل 63 میلیارد دلار واردات داشته باشد. یکی از معجزه های بزرگ انقلاب اسلامی هم اتفاقا در همین زمینه رقم خورد.

وی ادامه داد: در سال 1365 که زمان پیش بینی گروه مهندسین «ست ایران» فرا رسید ما با بی شمار مسائل کوچک و بزرگ و جدی مواجه شده بودیم که گروه ست ایران آن ها را پیش بینی نکرده بودند اما مدیریت اقتصاد ملی آن سال را با واردات کم تر از 10 میلیارد دلار و بدون بحران اداره کرده است و این خودش شبیه معجزه است و از این منظر است که می گوییم از این ذخیره دانایی و نوآوری های نهادی باید استفاده بکنیم.

استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی با بیان اینکه بعد از دوران دفاع مقدس کشور به ورطه سقوط از نظر گرایش های توسعه ای افتاده است، گفت: برای اثبات این امر تنها نظاره کردن همین شکافی که بین تمایلات مصرفی و الگوی تولید در آن دوره وجود دارد کفایت می کند.

وی ادامه داد: در گزارشی که دفتر پژوهش های اتاق بازرگانی مشهد تهیه کرده است، روند تحول واردات کالاو خدمات در کشور را به قیمت جاری به صورت میانگین سالانه از سال1352 تا 1396 بررسی کرده است. یافته ها خیلی تکان دهنده است و نشان می دهد که در این دوره هیچ درجه ای هوشمندی به اندازه زمان دفاع مقدس وجود نداشته است و در آن دوره آسیب پذیری ایران در برابر شوک های بیرونی در کمترین سطح خودش بوده است.

وی افزود: در طی سال های جنگ به طور متوسط واردات سالانه ما 16 میلیارد دلار بود در هشت سال بعدی با 50 درصد افزایش به 21.9 میلیارد دلار می رسد که نشان دهنده سر آغاز انحراف از توسعه ملی و شعار منحط آزاد سازی اقتصادی است .این در شرایطی است که شعار آزاد سازی داده شد اما چون ما چیزی برای صادرات نداشتیم، این شعار تبدیل به آزاد سازی واردات و نابودی تولید کشور شد.

مومنی در ادامه بحث خود به تشریح یکی از اقدمات اشتباه مسئولان در مقابله با تحریم های آمریکا پرداخت و گفت : وقتی آمریکا زیر برجام زد مسئولان تجارت خارجی ایران ادعا کردند که 1339 قلم کالا وارداتش ممنوع شده است. اما وقتی شما وارد جزییات این کالاها می شوید می بینید که این امر بیشتر یک بازی رسانه ای و تبلیغاتی است تا یک حساسیت هوشمندانه توسعه گرا، مثلا فرض کنید بررسی های ما نشان می دهد که 503 قلم از این کالاها از اول پیروزی انقلاب تا امروز همواره ممنوع بوده است کالاهایی مثل مشروبات، فرآورده هایی با گوشت خوک و..یا 168 قلم کالا که این ها وارداتش را ممنوع کرده اند ارزش واردات سالانه اش بین یک دلار تا 10 هزار دلار در سال بوده است. یعنی همان بازی تبلیغاتی بوده است و یک اقدام جدی برای مقابله با تحریم ها نبوده است.

این استاد دانشگاه سپس به بخش تجارت داخلی در دوران دفاع مقدس پرداخت و گفت: تجربه اداره بازرگانی کشور در دوران جنگ در حوزه تجارت داخلی هم تحربه منحصر به فرد و افتخار آمیزی بوده است. برای اولین بار در تاریخ اقتصاد ایران در این دوره معاونت پشتیبانی از تولید در وزارت بازرگانی ایجاد می شود یعنی وزارت بازرگانی جهت گیری تولیدی پیدا می کند.

مومنی ادامه داد: نوآوری نهادی بسیار متنوعی در عرصه بازرگانی داخلی و خارجی در دوران دفاع مقدس اتفاق افتاد که به نظر من یکی از این نوآوری ها بسیار مهم است. این نوآوری نهادی مهم ایجاد توازن قوا بین تولیدکنندگان و واردکنندگان است.

وی افزود: از نظر عملکرد اقتصادی در دوره پهلوی دوم با شاخص های کلان دوره وزارت عالیخانی را موفق ترین دوره می دانند. وقتی به جزییات اقدامات وی نگاه می کنیم می بینیم که اولین اقدامش این است که اتاق صنایع و معادن را از اتاق بازرگانی جدا کرده است، این مسئله در دوران جنگ که با زحمت زیاد اتفاق افتاد و صنوف تولیدی از صنوف توزیعی جدا شدند. آن هایی که به وجوه اقتصاد سیاسی علاقه مند هستند حتما مدنظر قرار خواهند داد که در آن دوران موضع گیری ها و مطالبات صنوف تولیدی در کل دوره جنگ به کلی از صنوف توزیعی متفاوت بود؛ صنوف تولیدی به دنبال تقویت تولید وگسترش عدالت اجتماعی بودند اما صنوف توزیعی، خصوصی سازی و آزاد سازی اقتصادی را دنبال می کردند.

این اقتصاد دان سپس به رویکرد های حمایت از تجار و دلالان در سال های بعد از دفاع مقدس پرداخت و گفت: شما اگر سایت اتاق بازرگانی بروید و سالنامه آماری آن را ببینید متوجه عرض بنده خواهید شد. همانطور که می دانید اسم کامل اتاق بازرگانی؛ اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی است، ولی وقتی که تعداد اعضا را نگاه می کنید می بینید که تعداد اعضای تاجر اتاق ایران نسبت به تعداد اعضای صنعتگرش 2و 2.7 برابر است بنابراین شما می بینید که از دل اتاق بازرگانی صدای تولید بسیار ضعیف شنیده می شود. تعداد اعضای تاجر اتاق تهران 4.6 برابر اعضای صنعتگر آن است. وقتی به این آمارها نگاه می کنید چرایی گرایش های ضد توسعه ای و واردات محوری را بهتر می فهمید.

مومنی در تشریح پیشنهاد خود برای شرایط تحریم گفت امروز هم معتقد هستم باید تفکیکی بین صنوف تولیدی و صنوف توزیعی صورت بگیرد که باعث زنده شدن و جان دوباره گرفتن حوزه تولید شود. متاسفانه بعد از دوران دفاع مقدس آن تفکیک از بین رفت و دوباره توجه و اولویت به سمت دلالی و صنوف توزیعی رفت در حالی که در شرایط تحریم تنها راه چاره، زنده نگه داشتن تولید است.

 

 

 

 

 

 

خواندن 164 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395