یکشنبه, 25 آذر 1397 ساعت 13:05

چاپ و نشر نیازمند برنامه ریزی، سیاستگذاری، سرمایه گذاری

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
کتاب به عنوان کالایی فرهنگی، محصولِ صنعتی به نام «چاپ و نشر» است که برای توفیق در مسیر اقتصادی نیازمند برنامه ریزی، سیاستگذاری، سرمایه گذاری و زیرساخت هایی است تا بتواند به یک اهرم فرهنگی مؤثر تبدیل شود.

به گزارش روز یکشنبه  امروزه انتقال کالاهای تولیدی به بازارهای هدف از مهمترین چالش های مدیران و تولیدکنندگان است. ناشران، توزیع کتاب را دشوارترین گردنه بر سر راه ارتباط میان خود و خریداران می دانند و تا زمانی که پخش و فروش کتاب به شکل مطلوب متحول نشود، تولید کتاب هر قدر هم افزایش یابد، تأثیر لازم را در جامعه نخواهد گذاشت.
در زنجیره پرحلقه عرضه و تقاضا کتاب، از آغاز پیدایش آن در ذهن و مراحل آماده سازی و چاپ، انتشار، پخش، تبلیغ، عرضه، فروش، خواندن، تا پایان آخرین حلقه زنجیر و ایجاد زمینه برای آغاز زنجیرهای دیگر، پخش و توزیع کتاب از بحران زده ترین حلقه ها به شمار می رود.
توزیع، توزیع و باز هم توزیع
«علیرضا بهرامی» شاعر، منتقد و مدیر انتشارات «آرادمان» درباره معضل اصلی در مسیر عدم شکل گیری حلقه منسجم عرضه و تقاضا برای دستیابی به بازاری متعادل و در عین حال رقابتی می گوید: در ساختار یک مؤسسة انتشاراتی، واحد آماده سازی کتاب عنصر اصلی تلقی می شود که در حقیقت فلسفه وجودی شکل گیری انتشارات است. اما پس از آن، توزیع مناسب این کالای فرهنگی اولویت دوم به شمار می رود که اکنون به شکل مناسبی صورت نمی پذیرد.
وی می افزاید: ناشران و پدیدآورندگان انتظار دارند اثر تولیدشده (کالای قابل عرضه) به دست بخش وسیعی از خواستاران آن (متقاضیان آن کالا) رسیده باشد؛ اما به ندرت این اتفاق می افتد. این حلقه به معضلی بزرگ بر سر راه کتاب در ایران تبدیل شده است؛ به گونه ای که در این میان ناشران (تولیدکنندگان - عرضه کنندگان کالا) و خوانندگان (مصرف ‌کنندگان - متقاضایان کالا) پل ارتباطی را که پخش باید برقرار سازد، ناکارآمد حس می ‌کنند.
بهرامی در تحلیل خود درباره خلاءها و نقاط آسیب زایی که به عدم شکل گیری حقیقی حلقه مستحکم عرضه و تقاضا منتج می شود به ضعف ساختاری و نگاه قدمایی اغلب ناشران فعال در بازار کتاب و ادبیات اشاره و خاطرنشان می کند: باید این حقیقت تلخ را بپذیریم که در قرن بیست و یکم و زمانه حاضر، هنوز هم بخش اعظمی از فعالان بازار نشر ما با نگاه پیشینیان و گذشتگان خود سعی در اداره بازار دارند و این در حالی است که سرعت و شتاب پیشرفت در فعالیتهای افتصادی موجود، لزوم روزآمدی را بیش از هر زمانی به ما گوشزد می کند.
کُندی بازگشت سرمایه
یافته های پژوهشگران و آسیب شناسان اقتصاد فرهنگ حاکی از آن است که فقدان تجربه و شناخت کافی ناشران از بازار و موقعیت های اقتصادی جدید موانعی بر سر راه سودآوری نشر به شمار می روند. نامتوازن بودن تولید و عرضه کتاب نیز از مشکلات دیگری است که موجب تشدید کمبود یا گرانی در برخی مراکز و مناطق کشور شده است. اما آنچنانکه در مقدمه این نوشتار و در فرازی از گفتارهای علیرضا بهرامی شرحش رفت، بزرگترین آسیب در مسیر عدم شکل گیری موازنه صحیح میان «عرضه و تقاضا» در بازار نشر به مقوله ای به نام «توزیع» باز می گردد.
«محمد یراقچی» مدیر انتشارات و پخش «کتاب پنجره»  با تایید اهمیت نقش توزیع در فعالیت بازار سالم و رقابتی نشر در ایران، معتقد است: اگر فرایند توزیع به درستی انجام شود، ناشر می تواند مطمئن باشد که نتیجه فعالیتش به دست خواننده خواهد رسید و این مگر چیزی به جز تحقق زنجیره عرضه و تقاضا است. اما الان به علت ناقص بودن سیستم توزیع در ایران، ناشران به پرداخت هزینه بیشتری مجبور می شوند. همچنین توزیع نادرست برگشت سریع سرمایه را ناممکن کرده و کتاب های منتشر شده نیز به دست طرفداران خود نمی رسد، همه اینهاست که دست به دست یکدیگر می دهند تا مشکلات ناشران بیش از پیش افزایش یابد.
یراقچی به دیگر آسیبها در حوزه نشر و شکل نگرفتن بازاری سالم و مطمئن در این عرصه نیز اشاره می کند و می افزاید: افزایش قیمت تمام شده کتاب، مشکل گرفتن مجوز نشر، نبود بازارهای صادراتی، توزیع نامناسب در کشور، حمایت نکردن دولت، بانک‌ها و مؤسسات اعتباری از یک سو و پایین بودن میزان سرانه کتابخوانی، نبود تبلیغ برای کتاب و قیمت بالای این کالا (کتاب) در مقایسه با درآمد مردم از سوی دیگر، جمیع دلایلی است که به آسیب پذیر بودن، رقابتی نبودن بازار نشر در ایران و غیر اقتصادی بودن این صنعت منتج شده است.
روزآمدی، کلید توفیق
اگر بخواهیم بنا بر رسالت رسانه ای خود از گفتن حقیقت ولو به قیمت طعم تلخ آن باز نمانیم! باید به میزان پایین سرانه مطالعه در کشور و وضعیت معیشتی و اقتصادی تمامی خانواده های ایرانی (و نه تنها خانواده هایی که در شهرها و استانهای بزرگ مشغول زندگی و کار هستند) در شکل نگرفتن زنجیره مستحکم عرضه و تقاضای کالایی به نام کتاب و به تبع آن، کم رونقی بازار صنعت نشر کشور تاکید و اشاره بیشتری داشته باشیم.
اما در این میان به ویژه با استناد به آمارهای رسمی ارائه شده از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از آغاز دهه 90 خورشیدی می توان مدعی بود که گام های مثبتی از سوی ناشران برای رفع آسیبهای کهنه و ماندگار دهه های گذشته که در نهایت به تضعیف زنجیره عرضه و تفاضا در کشور انجامیده، برداشته شده است.
در این میان «مجید بدرکوهی» مدیر مرکز پخش «کتاب فرهنگ» با اشاره به آمارهای رسمی منتشر شده به نکات مثبتی اشاره می کند و می افزاید: منحنی اقتصادی عرضه و تقاضا در بازار نشر طی شش سال سپری شده از دهه 90 خورشیدی در قیاس با دهه 80 که میزان عرضه کتاب از تقاضای آن بیشتر بود، به حد تعادل رسید و حتی در برخی موارد مانند کتابهای حوزه ادبیات، سیاست، هنر و اقتصاد این منحنی طی شش سال اخیر به سمت افزایش تقاضا از عرضه سوق یافته است؛ که همه اینها نشانه های مثبتی در جهت بهبود و رفع آسیبهای کهنه گذشته است.
بدرکوهی ثمره تغییرات نوین در بازار نشر و نتیجه آن که تقویت و استحکام عرضه و تقاضا متناسب برای شکل گیری بازار رقابتی و سالم است را در بهبود شاخص هایی چون روی آوردن ناشران به سمت نشر تخصصی و فعالیت در حوزه هایی که کمتر در توجه قرار گرفته است می داند.
او برای بهبود و تقویت سامانه عرضه و تقاضا در بازار کلان محصولات فرهنگی چنین راهکارهایی را پیشنهاد می دهد: برای انتشار کتاب با توجه به صرف هزینه، زمان، مواد خام و نیروی انسانی، بازار نشر کشور باید به نیازسنجی جامعه توجه ویژه ای داشته باشد، تا عرضه و تقاضا در وضع متعادلی کنار هم قرار گیرند، همچنین لازم است تا کتابفروشان نیاز مخاطبان و موضوع های تقاضا شده را به ناشران انتقال دهند.
وی می افزاید: ناشر به منظور تولید محتوای خواسته شده، از مؤلفان مناسب بهره ببرد تا رضایت مصرف کنندگان و تقویت تقاضای آنها را برای کالاهای با کیفیت تر با خود به همراه داشته باشد. کتابفروشان که خود به کمبود و نیاز به عرضه محصولاتشان (کتاب هایشان) وابسته هستند، با حذف واسطه ها، خود به توزیع و فروش کالا مبادرت ورزند. چرا که در صورت تحقق این امر است که نیاز مخاطب تأمین شده و حس اعتماد وی به بازار نشر کشور و ناشر تولید‌کننده اثر افزوده می شود و همین امر سبب خواهد شد تا ناشر به جای انبار کردن اثر، کتابهایش را فروخته، بازگشت سرمایه داشته و برای تولیدات بعدی انگیزه کافی به دست آورد.

منبع: ایرنا
خواندن 517 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395