دوشنبه, 03 دی 1397 ساعت 09:05

اطلاعات تکميلي

  • مرتضی اکبری در گفت و گو با عصراقتصاد مطرح کرد

قوانین کسب و کار، مانع خروج بانک ها از بنگاهداری 

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

 

سمیه بابایی          

عصراقتصاد: پیوسته یکی از راهبرد‌های مطرح شده درخصوص بنگاهداری بانک‌ها از جمله سرفصل‌های اصلاح نظام بانکی بوده است. به گونه ای که وزیر اقتصاد قبلی، یعنی مسعود کرباسیان موضوع فروش دارایی و به خصوص املاک راکد بانک‌ها را به شدت پیگیری می کرد ، اما مقام معظم رهبری در هشتم شهریور ماه امسال، در دیدار با اعضای هیات دولت، موضوع را به طور جدی مطرح کردند و به عنوان تمثیل به یک ملکی با دیواری طولانی که متعلق به یکی از بانک‌ها بود، اشاره داشتند.

ایشان با انتقاد از ادامه بنگاهداری بانک‌ها و کارهای هزینه آور دیگر نظیر افزایش شعبه‌های بانکی گفتند: بانک مرکزی باید با نظارت کامل و دقیق مانع بروز مشکلاتی نظیر مسائل سپرده‌گذاران برخی بانک‌ها و مؤسسات مالی شود.

نکته مهم این است که بر اساس متون اقتصادی، بانک یک نهاد اقتصادی است که وظیفه‌ تجهیز و تخصیص منابع، عملیات اعتباری، عملیات مالی، خرید و فروش ارز، نقل‌ و انتقال وجوه، قبول امانات، نگهداری سهام و اوراق بهادار و اشیای قیمتی مشتریان و وظایف پرشمار دیگری را بر عهده دارد و در نظر مردم، بانک به عنوان محلی برای قبول سپرده و پرداخت وام و تسهیلات شناخته می‌شود.

در چند سال اخیر به واسطه برخی اتفاقات اقتصادی و سیاسی، قدرت وام‌دهی بانک‌ها کاهش یافته است.عامه مردم بر این باورند که این کاهش قدرت بانک‌ها به واسطه بنگاه‌داری و سرمایه‌گذاری آنها در املاک و مستغلات صورت گرفته و با رکود بازار املاک و مستغلات، منابع بانکی منجمد شده است.

در این خصوص به سراغ مرتضی اکبری، مدیرعامل بانک قرض الحسنه مهر ایران رفتیم و موضوع بنگاهداری بانک ها را با وی درمیان گذاشتیم . اکبری معتقد است : بانک فی‌نفسه یک بنگاه اقتصادی است که از محل جذب سپرده‌های مردم با نرخ سود پیش‌بینی شده و پرداخت تسهیلات به فعالان اقتصادی با دریافت حق‌الوکاله کسب درآمد می‌کند.

وی با اشاره به وجود سه دسته بنگاهداری بانک ها درکشور، افزود: بخش اول بنگاه‌هایی هستند که بانک‌ها به تبع از توسعه فعالیت اصلی خود، آن‌ها را در اختیار دارند. مانند لیزینگ، شرکت‌های فناوری اطلاعات، کارگزاری و صرافی که بانک مرکزی و نهادهای حاکمیتی نیز با این دسته از شرکت‌ها مشکلی ندارند. بخش دوم بنگاه‌داری بانک‌ها ناشی از ناتوانی گیرندگان تسهیلات در بازپرداخت اقساط است. بخش سوم بنگاه‌داری بانک‌ها به ناگزیری‌های مدیریتی و انتظارات سهامداران بانک‌ها بر می‌گردد.

مدیرعامل بانک قرض الحسنه مهرایران خاطرنشان کرد: بانک‌ها می‌توانند شرکت‌های سودآور و ملک‌های خود را واگذار کنند، اما بسیاری از بنگاه های در اختیار آن ها شرکت‌های زیاندهی بوده که خریداری ندارد. به‌علاوه یک سری مقررات دست و پا گیر داریم و وقتی بانک شرکتی را واگذار می‌کند، نهادهای نظارتی به سراغش آمده و بانک را درباره نحوه واگذاری بازخواست می‌کنند.

اکبری ادامه داد: درحالی که باید بسیاری از این شرکت‌ها از طریق مذاکره فروخته شود و مزایده برای آن‌ها میسر نیست. یک سری محدودیت‌های قانونی در بحث واگذاری‌ها داریم و دست بانک‌ها باز نبوده تا درصورت امکان شرکت‌ها را حتی زیر قیمت واقعی نیز واگذار کنند.

قوانین کسب و کار، مانع خروج از بنگاهداری 

وی خاطرنشان کرد: در شرایطی که اقتصادکشور با مشکل مواجه است، همین که بانک‌ها از دست این شرکت‌ها رها شوند و پولی به چرخه آن‌ها وارد شود، مزیتش از قیمت آن شرکت بیشتر است. چنین محدودیت‌هایی باید برطرف شود. اینکه گفته می‌شود بانک‌ها اراده‌ای برای واگذاری این شرکت‌ها ندارند اشتباه است، به دلیل اینکه بانک ها با محدودیت‌های قانونی و کسب‌وکاری مواجهند.

رقابت افسار گسیخته بانک ها برای جبران کسری نقدینگی

مدیرعامل بانک قرض الحسنه مهر ایران با اشاره به سودآور نبودن بانک ها، اظهار کرد: دخالت حاکمیت در تعيين نرخ سود تسهيلات بانكي بدون توجه به قيمت تمام شده پول در بانك‌ها صورت می‌گیرد، رقابت افسارگسيخته‌ای بين بانك‌ها براي جذب و جبران كسري نقدينگي وجود دارد که اين موضوع موجب بالا رفتن بهاي تمام شده پول در سيستم بانكي شده است.

این مدیر بانکی عنوان کرد: كاهش شديد خدمات بانكي به دليل تحريم در چند سال گذشته و به تبع آن كاهش كارمزد خدمات بانكي، عدم بازپرداخت تسهيلات به وسيله تسهيلات گيرندگان و معوق شدن آن‌ها، عدم پذيرش ذخایر مطالبات مشكوك الوصول به وسيله سازمان امور مالياتي و در نتيجه احتساب ماليات سنگين روي سودهاي موهوم و اخذ آن به‌طور نقد از بانك‌ها، وجود انواع نوسانات در متغيرهاي اقتصادي از قبيل نوسان نرخ ارز، نرخ تورم، ركود اقتصادي و به تبع آن كاهش سرعت گردش پول كه همه و همه به‌شدت سودآوري بانك‌ها را با ريسك مواجه مي‌سازد و سودآور بودن ساير بخش‌هاي غیر اقتصادی و در نتيجه بالا رفتن هزينه فرصت به‌كارگيري منابع در بخش‌های اقتصادی است.

ضرورت پاسخگویی به انتظارات سهامداران

به گفته وی، بانک‌ها ناگزیرند برای پاسخ به انتظارات سهامداران، بازده کسب نشده از فعالیت اصلی خود را از روش‌های دیگری جبران کنند. از آنجاکه فعالیت اصلی آن‌ها سودی ندارد به سمت فعالیت‌های حاشیه‌ای می‌روند که یکی از آن‌ها بنگاهداری است.

افزایش زیاندهی بانک ها با تسهیلات تکلیفی

اکبری با اشاره به تسهیلات تکلیفی بانک ها،خاطرنشان کرد: ممکن است تسهیلات روی کاغذ برای بانک‌ها سودآور باشد، اما در نتیجه نهایی، به دلیل عدم بازپرداخت نمی تواند برای بانک‌ها سودی در پی داشته باشد. این یکی از دلایلی است که بانک‌ها را ناچار می‌کند به کارهای سرمایه‌گذاری روی آورند، زیرا تسهیلاتی که به بانک‌ها تکلیف می‌شود، آن‌ها را با زیان مواجه می‌کند و بانک‌ها برای جبران آن ناچار می‌شوند کارهای اقتصادی انجام دهند.

اکبری ادامه داد: در طول سال‌های مختلف هم از جهت سپرده و هم تسهیلات برای بانک‌ها تعیین تکلیف شده است . سیستم بانکی کشور ما نیز هیچ گاه در مصارف و تخصیص رقابتی نبوده است و فقط در جذب منابع و تجهیز به رقابت پرداخته‌اند.

شرایط بانک ها در تعیین نرخ سود لحاظ شود

وی در ادامه این گفت وگو درخصوص ورود دولت به موضوع نرخ سود، اظهار کرد: اشکالی ندارد که دولت در بحث نرخ سود ورود کند، اما لازم است که مشکلات بانک‌ها را نیز در نظر بگیرد. اکنون نرخ سود به‌گونه‌ای تعیین می‌شود که معضل بانک‌ها در نظر گرفته نمی‌شود و توجه نمی‌کنند که قیمت تمام شده پول برای بانک‌ها چه میزان است. نکته دیگر این است که سیاست‌گذاران و نهادهای ناظر، باید بر تعیین نرخ نظارت داشته باشند و بیشتر بر این مساله تمرکز کنند که اگر بانکی در منابع و مصارفش تخلف کرد با مقررات تنبیهی جلوی اقداماتش را بگیرند.

معوقات عامل رقابت بانک ها در نرخ سود

اکبری با اشاره به تاثیر معوقات بانکی در رقابت نرخ سود گفت: اگر معوقات بانک‌ها کمتر از 3تا4 درصد بود، قطعاً در نرخ سود با یکدیگر رقابت نمی‌کردند. معوقات بانک‌ها روی کاغذ 15 درصد، اما در واقع شاید بیش از 30 تا 40 درصد باشد و آن‌ها با کسری نقدینگی مواجهند.

وی افزود: هنگامی که نرخ سود 15 درصد تعیین می‌شود، مشخص است که این نرخ صرفاً روی کاغذ است. بانک کسری نقدینگی دارد و از راه‌های مختلف نرخ‌های بالاتری ارائه می‌کند. زیرا ناچار است که با سایر بانک‌ها برای جذب منابع رقابت کند. اگر چنین نکند، نمی‌تواند پول سپرده‌گذار را به او برگرداند و این باعث خدشه دارشدن اعتبار بانک می شود و با افزایش مشتریانی که خواهان دریافت پول خود هستند، بانک در آستانه ورشکستگی قرار ‌گیرد.

کاهش معوقات ، لازمه اصلاح نظام بانکی

مدیرعامل بانک قرض الحسنه مهرایران با اشاره به اصلاح نظام بانکی، خاطرنشان کرد: لازمه اصلاح نظام بانکی، برطرف شدن معوقات بانکی است. اگر چنین شود، مطمئن باشید آن‌قدر حجم پول در کشور ما زیاد است که نرخ می‌شکند. در صورتی که الان هر قدرکه بانک‌ها تسهیلات می‌دهند مطمئناً بخش قابل توجهی از آن معوق می‌شود، به‌ویژه تسهیلات ارزی این‌گونه است.

بانک ها چاره ای جز بازی با نرخ سود ندارند

وی با اشاره به اینکه بانک‌ها ناچارند با نرخ سود بازی کنند، عنوان کرد: نمی‌توان در حوزه نرخ سود، بانک‌ها و بانک مرکزی را مقصر دانست و به عملکرد یک بخش مانند بانک ایراد گرفت و به سایر مؤلفه‌ها مانند نرخ تورم و بحران نرخ ارز و تأثیر آن در مشکل تولیدکنندگان برای بازپرداخت تسهیلات بانکی توجهی نداشت.

پرداخت تسهیلات شکلی به جای محتوایی

وی در خصوص دلایل معوقات بانکی، اظهار کرد: بانک‌ها بیشتر به‌صورت شکلی تسهیلات می‌دهند، نه محتوایی. برای نمونه کارمند بانک می‌گوید ما برای اعطای تسهیلات، یک طرح توجیهی می‌خواهیم،در حالی که متقاضی این طرح را بر اساس واقعیت تهیه نمی‌کند، بلکه اکثراً یک چیز تشریفاتی و ظاهری برای رفع تکلیف تهیه می‌کنند تا تسهیلات را دریافت کنند. در نتیجه تسهیلات بر اساس یک پروژه منفعت‌دار پرداخت نشده است. فردی هم که طرح خود را بر اساس واقعیت می‌نویسد بسیاری از فاکتورهایی را که باید لحاظ کند، در نظر نگرفته است. نرخ ارز، نرخ تورم، حقوق و دستمزد کارکنان و بحران‌های سیاسی کشور به‌شدت بر کسب‌وکارها مؤثر است، اما هیچ گاه در طرح‌های کسب‌وکاری دیده نمی‌شود.

افزایش معوقات با تسهیلات تکلیفی بدون طرح توجیهی مناسب

وی اظهارکرد:بخشی از تسهیلات معوق مربوط به تسهیلات تکلیفی است که طرح توجیهی مناسبی نداشته‌اند. بخشی از معوقات مربوط به توسعه نیافتن صنایع خرد و بخش دیگری هم مربوط به بحران‌های سیاسی است.

مدیرعامل بانک قرض الحسنه مهر ایران در پایان خاطرنشان کرد: هیچ چیز در اقتصاد یک کشور بدتر از بلاتکلیفی نیست. اکنون درباره نرخ ارز هر کسی نظر متفاوتی دارد، مهم نیست بالا می‌رود یا پایین می‌آید، بلکه باید به ثبات برسد تا همه تکلیف خود را دانسته و فعالیت خود را با آن عدد تطبیق و برنامه‌ریزی کنند.

 

خواندن 59 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395