بازار خودرو در انتظار جهش تازه یا اصلاح عمیق؟

بازار خودرو پس از یک دوره رشد قابل‌توجه، اکنون در وضعیت انتظار و احتیاط قرار گرفته است. سیگنال‌های سیاسی و اخبار مربوط به مذاکرات، نقش تعیین‌کننده‌ای در جهت‌گیری کوتاه‌مدت بازار دارند؛ با این حال، کارشناسان معتقدند حتی در صورت بهبود فضای سیاسی، رکود معاملاتی دست‌کم در ماه‌های آینده ادامه‌دار خواهد بود.

سناریوی اول: چرا احتمال گرانی خودرو در روزهای آینده وجود دارد؟

در سناریو اول فرض می‌کنیم زور متغیرهای کلان اقتصادی و حتی سیاسی بچربد. طرفداران این سناریو معتقدند که بازار خودرو به عنوان بازاری که معمولا با تاخیر کوتاه نسبت به بازار ارز واکنش نشان می‌دهد، هنوز تمام پتانسیل تورمی خود را تخلیه نکرده است. دو عامل قدرتمند در این سناریو نقش بازیگردان اصلی را ایفا می‌کنند که می‌تواند روند صعودی قیمت‌ها در بازار خودرو را حفظ کند.

۱-اثر دلار ۱۵۵ هزار تومانی در بازار خودرو

مهم‌ترین پیشرانه بازار خودرو نرخ ارز است. در نیمه ابتدایی بهمن ۱۴۰۴، قیمت دلار در بازار آزاد سقف‌های تاریخی جابه‌جا کرد و به کانال ۱۵۵ هزار تومان رسید. این عدد تنها یک تغییر قیمت ساده نیست.

تجربه نشان می‌دهد رابطه مستقیمی بین قیمت خودرو و قیمت دلار وجود دارد و خودرو بعد از تاخیر چند روزه به جهش‌های ارزی واکنش نشان می‌دهد.

وقتی دلار در کانال‌های بالای ۱۵۵ هزار تومان تثبیت می‌شود، سیگنال مهمی به همه بازارها می‌رسد و فروشنده‌های بازار خودرو نیز به ارقام پیشنهادی اضافه می‌کنند

وقتی دلار در کانال‌های بالای ۱۵۵ هزار تومان تثبیت می‌شود، سیگنال مهمی به همه بازارها می‌رسد و فروشنده‌های بازار خودرو نیز به ارقام پیشنهادی اضافه می‌کنند.

اگر روند قیمت دلار در روزهای پیش‌رو در همین کانال باقی بماند یا میل به صعود بیشتر داشته باشد، موج دوم گرانی در بازار خودرو اجتناب‌ناپذیر است. تاثیر دلار ۱۵۵ هزار تومانی هنوز به طور کامل در قیمت تمام مدل‌های خودرو به‌ویژه خودروهای مونتاژی و وارداتی تخلیه نشده و پتانسیل رشد بیشتر در روزهای آینده وجود دارد.

۲-اثر افزایش قیمت کارخانه بر بازار خودرو

دومین عاملی که می‌تواند به ادامه روند افزایش قیمت خودرو در بازار آزاد کمک کند، افزایش قیمت کارخانه است. بهمن امسال را با آپدیت جدید قیمت محصولات ایران‌خودرو آغاز کردیم و چیزی بین ۵۰ تا ۶۰ درصد به قیمت مدل‌های مختلف این خودروساز اضافه شد. بلافاصله وزارت صمت مخالفت کرد و با ورود دادستانی تهران به ماجرا، پیش‌فروش مرحله دوازدهم ایران‌خودرو متوقف شد.

خبرهای غیررسمی از تعدیل ضریب افزایش قیمت‌ها حکایت دارد. یعنی به جای افزایش ۵۰ تا ۶۰ درصدی چیزی نزدیک ۲۰ تا ۳۰ درصد به قیمت‌ها اضافه شود.

احتمال صدور مجوز افزایش قیمت در کارخانه تحت هر شرایطی می‌تواند دلیلی برای افزایش قیمت‌ها در بازار آزاد باشد تا حاشیه سود فروشنده‌ها حفظ شود.

سناریوی دوم: چرا ممکن است قیمت‌ها کاهش پیدا کند؟

در مقابل نگاه بدبینانه سناریوی اول نگاهی وجود دارد که طبق آن بازار خودرو حباب بزرگی را تجربه می‌کند و شرایط فعلی پایدار نیست. در این سناریو عواملی دیده می‌شوند که می‌توانند نه تنها جلوی رشد قیمت را بگیرند، بلکه باعث اصلاح و عقب‌نشینی فروشنده‌ها از قیمت‌های فعلی شوند.

۱-پالس‌های مثبت دیپلماتیک؛ احتمال سقوط دلار

نیمه بهمن امسال اخبار زیای از احتمال ازسرگیری مذاکرات میان ایران و آمریکا به گوش می‌رسد. دلار همیشه به این اخبار واکنش نشان می‌دهد و حساسیت بالایی به تحولات سیاسی دارد.

اگر در روزهای آینده، حتی یک سیگنال رسمی و قوی از پیشرفت مذاکرات مخابره شود، دلار چاره‌ای جز عقب رفتن نخواهد داشت. در چنین شرایطی دلار که با هیجان و ترس تا ۱۵۵ هزار تومان بالا رفته، پتانسیل ریزش سریع و اصلاح عمیق دارد. ریزش نرخ ارز بلافاصله جو روانی بازار خودرو را معکوس می‌کند.

در صورتی که دلار وارد فاز اصلاحی شود، خریداران هیجانی که در روزهای گذشته وارد بازار شده بودند، به سرعت تبدیل به فروشنده می‌شوند تا از ضرر بیشتر جلوگیری کنند.

۲-قفل شدن بازار در رکود؛ فروشنده‌ها خسته می‌شوند

نکته بسیار مهمی که شاید در هیاهوی قیمت دلار گم شده باشد، وضعیت واقعی کف بازار است. گزارش‌های میدانی از مراکز تعویض پلاک و نمایشگاه‌های خودرو نشان می‌دهد که حجم معاملات اصلا بالا نیست. قیمت‌ها روی کاغذ و در آگهی‌های اینترنتی بالا رفته اما در بازار خبری از خریدار نقد نیست.

قدرت خرید مصرف‌کننده واقعی را باید با سطح قیمت‌ها مقایسه کرد. شاهین پلاس سایپا به جمع مدل‌های دو میلیاردی بازار آزاد اضافه شده است. خرید دنا پلاس اتوماتیک و تارا اتوماتیک بیش از یک میلیارد ۹۰۰ میلیون هزینه خواهد داشت و کف قیمت خودرو داخلی بابت مدل‌هایی مثل کوییک و ساینا حول‌وحوش ۸۵۰ میلیون آب می‌خورد.

وقتی معامله‌ای در بازار نباشد، قیمت‌های بالا فقط ویترین هستند. این وضعیت که اصطلاحا رکود تورمی نامیده می‌شود، نمی‌تواند برای طولانی‌مدت ادامه داشته باشد.

فروشندهای واقعی نمی‌توانند تا ابد منتظر مشتری بمانند. وقتی خریدار در بازار نیست و تلفن‌ زنگ نمی‌خورد، فروشنده مجبور است عقب‌نشینی کند. تداوم این رکود در روزهای آینده می‌تواند منجر به شکست قیمت‌ها شود.

بازار خودرو پس از رشد شتابان؛ ورود به فاز احتیاط

بازار خودرو ایران که طی هفته‌های گذشته افزایش قابل‌توجه قیمت را تجربه کرده، اکنون نشانه‌هایی از توقف و احتیاط بروز داده است. تعدیل انتظارات تورمی و کاهش هیجانات روانی باعث شده مسیر افزایشی قیمت‌ها با تردید بیشتری دنبال شود و فعالان بازار از انجام معاملات سنگین فاصله بگیرند.

نقش مذاکرات؛ اثرگذاری روانی پیش از اثرگذاری واقعی

تحولات سیاسی و اخبار مرتبط با مذاکرات، بیش از هر عامل دیگری بر ذهنیت بازار اثر گذاشته‌اند. در صورت ارسال سیگنال‌های مثبت، احتمال کاهش مقطعی قیمت‌ها از منظر روانی وجود دارد، اما این کاهش لزوماً به معنای بازگشت رونق نیست. در مقابل، بی‌نتیجه ماندن گفت‌وگوها می‌تواند به تثبیت یا افزایش تدریجی قیمت‌ها منجر شود.

رکود محتمل؛ نتیجه مشترک سناریوهای مختلف

بررسی سناریوهای پیش‌رو نشان می‌دهد در هر دو حالت، بازار خودرو با رکود معاملاتی مواجه خواهد بود. اگر قیمت‌ها کاهشی شود، خریداران برای افت بیشتر دست نگه می‌دارند و اگر روند افزایشی ادامه یابد، نگرانی از آینده اقتصادی مانع ورود نقدینگی تازه به بازار خواهد شد. این وضعیت باعث قفل‌شدگی معاملات و کاهش نقدشوندگی خودرو می‌شود.

فشار انباشته قیمت‌ها؛ آزادسازی یک تأخیر قدیمی

یکی از دلایل جهش اخیر قیمت خودرو، عقب‌ماندگی آن از نرخ ارز در سال گذشته است. با وجود رشد قابل‌توجه ارز، قیمت خودرو افزایش متناسبی نداشت و همین موضوع فشار انباشته‌ای ایجاد کرد که اکنون به‌صورت جهشی تخلیه شده است؛ پدیده‌ای که الزاماً به معنای رونق بازار نیست.

نرخ ارز؛ سیگنال اصلی بازار خودرو

قیمت خودرو بیش از هر چیز تابع نرخ ارز، تورم و هزینه‌های تولید است. حتی در شرایط رکودی، تغییرات بهای تمام‌شده می‌تواند قیمت‌ها را جابه‌جا کند. ورود سرمایه‌های سرگردان در مقاطع جهش ارزی نیز به تشدید نوسانات کمک می‌کند، اما جهت‌گیری اصلی بازار همچنان از اقتصاد کلان و ارز نشأت می‌گیرد.

گزارش‌های میدانی از مراکز تعویض پلاک و نمایشگاه‌های خودرو نشان می‌دهد که حجم معاملات اصلا بالا نیست

عرضه محدود و اثرات روانی بازار

محدودیت عرضه در خودروهای داخلی، مونتاژی و وارداتی، به‌ویژه تحت‌تأثیر مشکلات انرژی و زنجیره تأمین، از دیگر عوامل مؤثر بر بازار است. در کنار آن، تکرار معاملات در سطوح قیمتی بالاتر موجب تثبیت ذهنی قیمت‌ها می‌شود؛ روندی که اصلاح آن در کوتاه‌مدت دشوار است.

ابهام در بازار وارداتی‌ها؛ بلاتکلیفی خریداران

بازار خودروهای وارداتی نیز با نبود شفافیت و عرضه پایدار روبه‌روست. آینده این بازار برای خریداران روشن نیست و برخی اخبار مربوط به واردات خودروهای کارکرده یا طرح‌های جدید، بیشتر نقش مدیریت انتظارات را ایفا می‌کنند تا ایجاد تغییر واقعی. تحقق عملی این برنامه‌ها به ثبات سیاسی و اقتصادی وابسته است.

سخن‌آخر؛ بازار چشم‌انتظار سیاست

در مجموع، بازار خودرو در هفته سوم بهمن ۱۴۰۴ در وضعیت انتظار قرار دارد؛ بازاری که نه توان جهش تازه دارد و نه آمادگی اصلاح عمیق. نتیجه مذاکرات می‌تواند جهت کوتاه‌مدت قیمت‌ها را تغییر دهد، اما خروج از رکود نیازمند ثبات اقتصادی، شفافیت سیاستی و بهبود شرایط کلان است.