تأثیر افزایش قیمت آهن آلات بر بازار مسکن
افزایش قیمت آهن در سالهای اخیر، به یکی از دغدغههای اصلی فعالان بازار مسکن تبدیل شده است. بسیاری از خریداران و حتی سرمایهگذاران این پرسش را دارند که گرانی آهن چگونه بر قیمت مسکن اثر میگذارد؟ آیا افزایش هزینه ساخت بهطور مستقیم به قیمت نهایی واحد مسکونی منتقل میشود؟ آیا در صورت بازگشت سرمایه به مسکن، بازار آهن نیز از رکود خارج خواهد شد؟
این گزارش از بخش تحلیلی https://www.fooladiranian.com/ تلاش میکند نقش مقاطع فولادی در هزینه ساخت مسکن، تأثیر افزایش قیمت بر انواع ساختمانها و ارتباط رکود مسکن و بازار آهن در ایران را بررسی کند.
👈: چگونه برق، گاز و سوخت مسیر قیمت فولاد را تغییر میدهند؟
سهم آهن آلات در هزینه ساخت مسکن در ایران چقدر است؟
در ساختوساز شهری، آهن یکی از اجزای هزینهای محسوب میشوند. برآوردهای میدانی نشان میدهد بین ۳۰ تا ۴۵% هزینه اجرای سازه به انواع مقاطع وابسته است. این سهم در ساختمانهای اسکلت فلزی، سولهها و پروژههای صنعتی میتواند از ۵۰% نیز عبور کند.
هر افزایش قیمت در بازار آهن آلات، مانند قیمت روز تیراهن مستقیماً قیمت تمامشده ساخت مسکن را بالا میبرد؛ حتی در شرایطی که بازار مسکن در رکود قرار دارد.
میلگرد و نقش آن در هزینه ساخت
میلگرد عامل اصلی افزایش هزینه در ساختمانهای بتنی به شمار میرود. میلگرد، پرمصرفترین مقطع در پروژهها است. در ساختمانهای بتنی، از فونداسیون و ستون گرفته تا تیرها و سقفها، میلگرد نقش حیاتی در تحمل نیروهای کششی دارد.
افزایش قیمت میلگرد:
- هزینه اجرای فونداسیون و اسکلت بتنی افزایش یابد
- قیمت ساخت برجها و ساختمانهای چندطبقه بالا برود
- اجرای پروژههای انبوهسازی و مسکن اقتصادی دشوارتر شود
در پروژههای مسکونی، میلگرد بهتنهایی ۱۰ تا ۱۵% کل هزینه ساخت را دارد؛ بنابراین، نوسان قیمت میلگرد سریعترین مسیرهای انتقال گرانی به بازار مسکن است.
قیمت تیرآهن و تأثیر آن بر قیمت مسکن
افزایش قیمت تیرآهن بیشترین تأثیر را بر ساختمانهای فلزی زیر دارد:
- ساختمانهای فلزی شهری
- پروژههای تجاری و اداری
- ساختمانهای بلندمرتبه در بافتهای متراکم
در چنین شرایطی، بسیاری از سازندگان یا اجرای پروژه را به تعویق میاندازند یا به سمت کاهش متراژ میروند؛ موضوعی که مستقیماً عرضه واحدهای مسکونی و تجاری را محدود میکند.
نبشی و ناودانی؛ مقاطع مکمل اما اثرگذار بر قیمت مسکن
نبشی و ناودانی اگرچه در مقایسه با میلگرد و تیرآهن سهم کمتری از هزینه ساخت دارند، اما در بخشهای متعددی از سازه حضور دارند، مانند:
- اتصالات فلزی
- پلهها و مهاربندیها
- سازههای جانبی و صنعتی
افزایش قیمت این مقاطع، هزینه ساخت سولهها، پارکینگها و ساختمانهای صنعتی و نیمهصنعتی را بهطور محسوسی افزایش میدهد و درنتیجه سرمایهگذاری در بخش تولید و انبارداری را تحت فشار قرار میدهد.
قوطی و پروفیل؛ افزایش هزینه در اسکلت سبک و نما
قوطی پروفیلها در سالهای اخیر به بخش جداییناپذیر ساختوساز تبدیل شدهاند. این مقطع فولادی در اسکلتهای سبک تا نما، در و پنجره و سازههای ترکیبی کاربرد گستردهای دارد.
گران شدن قیمت قوطی و پروفیل باعث میشود:
- هزینه اجرای نما افزایش یابد
- قیمت نهایی واحدهای مسکونی متوسط و لوکس بالا برود
- پروژههای سبکسازی با چالش اقتصادی مواجه شوند
ورق فولادی؛ مقطعی که هزینه پروژههای بزرگ را بالا میبرد
ورقهای فولادی، بهویژه ورق سیاه، در اجرای سقفهای عرشه فولادی، سولهها و سازههای صنعتی نقش کلیدی دارند. افزایش قیمت ورق فولادی مستقیماً هزینه ساخت کارخانهها، سولهها و پروژههای عمرانی بزرگ را افزایش میدهد و توسعه زیرساختهای صنعتی را کند میکند.
رابطه رکود چندساله بازار مسکن با رکود بازار آهن آلات
بازار مسکن ایران طی سالهای گذشته با رکود معاملاتی عمیقی مواجه بوده است. کاهش قدرت خرید، نا اطمینانی اقتصادی و افت سرمایهگذاری، تقاضای واقعی مسکن را محدود کرده است.
این رکود به بازار آهن آلات نیز سرایت کرده و در بسیاری از دورهها باعث پیامدهای زیر شده است:
- کاهش مصرف واقعی فولاد
- افت حجم معاملات
- نوسانات مقطعی بدون پشتوانه مصرف
بااینحال، قیمت آهن آلات همواره تابع مصرف نبوده و عواملی مانند نرخ ارز، هزینه انرژی و محدودیتهای تولید باعث رشد قیمت آهن آلات مستقل از رکود مسکن شدهاند.
آینده مسکن و بازار آهن به کدام سمت میرود؟
برای بررسی آینده، میتوان سه سناریوی محتمل را در نظر گرفت:
سناریو اول: ثبات اقتصادی و بازگشت سرمایه به مسکن
با احتمال بسیار کم در صورت ثبات نسبی نرخ ارز و کاهش تورم انتظاری، سرمایه میتواند از بازارهایی مانند طلا و دلار به سمت مسکن حرکت کند. در این حالت:
- ساختوساز افزایش مییابد
- تقاضای واقعی آهن آلات رشد میکند
- قیمت فولاد بهواسطه مصرف، نه صرفاً تورم، افزایش مییابد
سناریو دوم: تداوم نوسان ارزی و رکود ساختوساز
اگر نوسانات اقتصادی ادامهدار باشد:
- مسکن همچنان در رکود میماند
- مصرف فولاد پایین میماند
- قیمت آهن بیشتر تحت تأثیر نرخ ارز نوسان میکند
سناریو سوم: تحریک ساختوساز با سیاستهای حمایتی
هرچند کاهش بودجه عمرانی دولت نشانی از این سناریو ندارد و احتمال آن تقریباً صفر است اما در صورت اجرای مشوقهای ساخت، تسهیلات مؤثر و کاهش هزینههای جانبی میتواند منجر به موارد زیر شود:
- پروژههای نیمهتمام فعال میشوند
- بازار آهن از رکود معاملاتی خارج میشود
- تعادل نسبی میان قیمت مسکن و هزینه ساخت شکل میگیرد
آیا سرمایه از طلا و دلار به مسکن بازمیگردد؟
یکی از پرسشهای کلیدی امروز اقتصاد ایران این است که پس از چندین سال رشد بازارهای موازی مانند طلا و ارز، آیا امکان بازگشت سرمایه به بازار مسکن وجود دارد؟ از منظر تحلیلی، این سناریو در صورت تحقق چند شرط محتمل است:
- ثبات نسبی نرخ ارز
- کنترل تورم انتظاری
- ایجاد مشوقهای ساختوساز
- بهبود قدرت خرید یا ابزارهای مالی مسکن
در چنین شرایطی، مسکن بار دیگر میتواند بهعنوان پناهگاه سرمایهای بلندمدت مطرح شود؛ بنابراین اگر شرایط اقتصادی و تنشهای سیاسی اجازه دهد، بازگشت سرمایه به بازار مسکن دور از ذهن نیست. در چنین حالتی، بازار آهن آلات نخستین بازاری خواهد بود که واکنش نشان میدهد.
آهن آلات نبض پنهان بازار مسکن است
افزایش قیمت میلگرد، تیرآهن، نبشی، ناودانی، قوطی و ورق، مستقیماً هزینه ساخت را افزایش میدهد. این رابطه دوطرفه نشان میدهد که بدون رونق پایدار ساختوساز، هیچکدام از بازارهای مسکن و بازار آهن به تعادل نخواهند رسید.
در نهایت، آینده هر دو بازار به تصمیمهای اقتصادی، ثبات و بازگشت اعتماد گره خورده است؛ تصمیمهایی که میتوانند مسیر خانهدار شدن و تولید را تغییر دهند.
