رشد خرید خودروهای وارداتی در سایه بیاعتمادی به خودروی ایرانی
وقتی مصرفکننده ایرانی حاضر است خودروهای وارداتی را چند برابر قیمت واقعی آنها بخرد، آیا این مسأله را باید در قالب پولدار و دررفته بودن تلقی کرد؟ چرا مردم حاضرند اینهمه هزینه بدهند تا خودروی وارداتی بخرند؟ آیا صرفاً برای تفاخر یا سرمایهگذاری است یا میتوان آن را نشانهای از بیاعتمادی به خودروهای داخلی و اجبار برای انتخاب در سالهای اخیر دانست؟
به نظر میرسد این رفتار نه از سر پولداری، بلکه نتیجه بیاعتمادی عمیق به تولید داخلی و اعتراض مستقیم به سالها سیاستگذاری غلط در بازار خودروست.
تحریف واقعیت بازار خودرو
نسبت دادن خرید گران خودروهای وارداتی به افزایش قدرت خرید مردم، سادهسازی یا تحریف واقعیت بازار است. مصرفکننده ایرانی دنبال تفاخر نیست؛ دنبال آرامش است، دنبال کیفیت قابل پیشبینی است، دنبال خودرویی است که هر روز با خرابی، افت قیمت یا نگرانی ایمنی او را غافلگیر نکند.
مشکل اصلی، تولید داخلی بهمعنای واقعی کلمه نیست؛ مشکل، خودروسازی انحصاری و گلخانهای است
پول اضافهای که پرداخت میشود، هزینه بیاعتمادی است؛ بیاعتمادیای که خودروسازی داخلی با عملکرد خودش ساخته است. عملکردی که باید مستقیم آن را به نحوه سیاستگذاری و نوع مدیریت دولتی این صنعت ارتباط داد.
فرار از سبد پرریسک خودروهای داخلی
در واقع مسئله اصلی، علاقه صرف به برند خارجی نیست؛ مسئله، فرار از ریسک داخلی است. ریسک کیفیت ناپایدار، ریسک ایمنی نامطمئن، ریسک خدمات پس از فروشی که بیشتر شبیه وعده است تا تعهد. در چنین شرایطی، وارداتی انتخاب لوکس نیست؛ انتخابی عقلانی است، هرچند پرهزینه.
خودروسازی گلخانهای
مشکل اصلی، تولید داخلی بهمعنای واقعی کلمه نیست؛ مشکل، خودروسازی انحصاری و گلخانهای است. صنعتی که سالها پشت ممنوعیت واردات، تعرفههای سنگین، قیمتگذاری دستوری و حمایتهای بیقید و شرط پنهان شده است. وقتی بازار تضمینشده باشد، چرا باید کیفیت ارتقا پیدا کند؟ چرا باید قیمت منطقی شود؟ چرا باید رضایت مشتری مهم باشد؟
نتیجه این سیاستگذاری قابل انکار نیست؛ خودروهایی با فناوری عقبمانده، کیفیتی ناپایدار، ایمنی محل تردید و قیمتهایی که هیچ تناسبی با ارزش واقعی محصول و سطح درآمد خانوار ندارند. در این فضا، مصرفکننده دیگر «انتخاب» نمیکند؛ واکنش نشان میدهد.
رأی عدم اعتماد به خودروی داخلی
استقبال از خودروهای وارداتی دقیقاً همین واکنش است؛ یک رأی منفی، رأی عدم اعتماد به صنعتی که هزینه ناکارآمدی، زیان انباشته و سوءمدیریت خود را مستقیم از جیب مردم جبران میکند. این رأی زمانی معنادارتر میشود که بدانیم واردات خودرو در ایران نه آسان است و نه ارزان. با این حال، مردم ترجیح میدهند گران بخرند، اما گرفتار نشوند.
شفافترین گزارش عملکرد خودروسازان داخلی
این رفتار، شفافترین گزارش عملکرد خودروسازی داخلی است؛ گزارشی که نه با آمارسازی نوشته شده و نه با تبلیغات پرهزینه. گزارش بازار است؛ صریح، بیرحم و غیرقابل انکاراست.
خرید خودروهای گران وارداتی نشانه بحران اعتماد است. پیامی روشن از سوی مصرفکنندهای که دیگر حاضر نیست تاوان سیاستگذاری معیوب را بپردازد
اگر سیاستگذار واقعاً به توان تولید داخلی باور دارد، راه آزمون روشن است: بازار رقابتی. نه شعار، نه وعده. حذف ممنوعیتها، کاهش تعرفهها و پایان حمایتهای بیپاسخ. در چنین بازاری، همهچیز مشخص میشود؛ معلوم میشود کدام خودروساز توان ایستادن روی پای خود را دارد و کدامیک فقط با انحصار زنده مانده است.
خرید خودروهای گران وارداتی نشانه رفاه نیست؛ نشانه بحران اعتماد است. پیامی روشن از سوی مصرفکنندهای که دیگر حاضر نیست تاوان سیاستگذاری معیوب را بپردازد. تا زمانی که این پیام شنیده نشود، این اعتراض ادامه دارد؛ پرهزینه، خاموش و هر روز بلندتر است.
