قطعی اینترنت نسل Z را از اقتصاد دیجیتال حذف میکند
نسل Z ایران، نسلی که بدون اینترنت بزرگ نشده و بخش عمدهای از آینده شغلی خود را بر پایه اقتصاد دیجیتال بنا کرده، اکنون با تکرار قطعیهای طولانیمدت اینترنت روبهرو است؛ پدیدهای که نه تنها درآمد روزانه فریلنسرها و استارتآپهای جوان را قطع میکند، بلکه بهطور سیستماتیک این نسل را از چرخه اقتصاد جهانی خارج میسازد.
در ماههای پایانی سال ۱۴۰۴، قطعی سراسری اینترنت از ۱۸ دیماه آغاز شد و بیش از ۲۰ روز به طول انجامید. این مدت، طولانیترین دوره خاموشی اینترنت در تاریخ اخیر کشور محسوب میشود. پلتفرمهای فریلنسینگ داخلی مانند کارلنسر گزارش دادند که در روزهای نخست قطعی، حجم پروژهها تا ۹۶ درصد کاهش یافت.
شاخصهای کلی فریلنسری نیز ۷۰ تا ۷۵ درصد افت کرد؛ آماری که نشاندهنده توقف تقریبا کامل فعالیت دورکاری است.
فریلنسرهای ایرانی، بهویژه آنهایی که با کارفرماهای خارجی همکاری میکنند، بیشترین ضربه را دیدند. دسترسی به پلتفرمهای جهانی مانند Upwork، Fiverr و GitHub قطع شد، امکان آپلود پروژه، دریافت فیدبک و تحویل بهموقع از بین رفت و بسیاری از قراردادها فسخ شدند.
بهنام امینآزاد، مدیرعامل کارلنسر، در گفتوگو با رسانهها تأکید کرد که حتی بازگشت اینترنت به حالت عادی، بازسازی اعتماد ازدسترفته ماهها زمان میبرد و فریلنسرها نمیتوانند سالی را با چندین دوره بیکاری و قطعی سپری کنند.
نسل Z که طبق برآوردها ۸۰ تا ۸۵ درصد فعالان اقتصاد دیجیتال ایران را تشکیل میدهد، موتور محرک این بخش است. جوانان زیر ۳۲ سال با مهارتهای دیجیتال بالا، زبان انگلیسی قوی و دسترسی به بازارهای جهانی، سالها درآمد ارزی کسب میکردند.
اما قطعی اینترنت این شریان حیاتی را قطع کرد. محمدجواد برزگر، مشاور کسبوکار و کارشناس رسانه، میگوید: «قطعی اینترنت برای نسل زد بیش از یک مشکل فنی است؛ پیامی نگرانکننده به نیروهای جوان کشور میدهد و بحران سرمایه انسانی ایجاد میکند.»
پیامدهای اقتصادی فراتر از درآمد روزانه است. خسارت روزانه به هسته اقتصاد دیجیتال حدود ۵۰۰ میلیارد تومان و به کل اقتصاد نزدیک به ۵ هزار میلیارد تومان برآورد شده است. اما برای فریلنسرها، این رقم به معنای سقوط معیشتی، ناامیدی عمیق و فرسودگی روانی است.
بسیاری از آنها که پیشتر با امید به اتصال جهانی کار میکردند، اکنون با بیکاری مستقیم، ناتوانی در پرداخت اجاره و قبوض و از دست دادن رتبه حسابهای بینالمللی روبهرو هستند.
یکی از فعالان فریلنسری در گفتوگو با رسانهها وضعیت را «فریز فریلنسرها» توصیف کرد؛ وضعیتی که حتی پس از بازگشت اینترنت، احتمال مهاجرت و تغییر شغل را افزایش میدهد.
موج مهاجرت در میان نیروهای متخصص دیجیتال پیش از این هم وجود داشت، اما قطعیهای مکرر آن را تشدید کرده است. سمیه توحیدلو، جامعهشناس، هشدار میدهد که وابستگی نسل Z به اینترنت جهانی، محدودسازی آن را به ابزاری برای تولید خشم تبدیل میکند و تعلیق میان ماندن و رفتن را عمیقتر میسازد.
در سطح کلان، اقتصاد دیجیتال ایران که در سالهای اخیر رشد چشمگیری داشت، اکنون در معرض رکود عمیق قرار گرفته است. فریلنسرها و استارتآپهای جوان نه تنها منبع درآمد ارزی هستند، بلکه نوآوری، اشتغالزایی و رقابتپذیری کشور در عرصه جهانی را تضمین میکنند.
تکرار قطعیها این سرمایه انسانی را نابود میکند؛ نسلی که میتوانست ایران را به هاب منطقهای خدمات دیجیتال تبدیل کند، اکنون در حال حذف شدن از نقشه اقتصاد جهانی است. کارشناسان تأکید میکنند که بدون ثبات اینترنت و سیاستگذاری بلندمدت برای حفظ دسترسی پایدار، اقتصاد دیجیتال ایران نه تنها رشد نخواهد کرد، بلکه بخش قابلتوجهی از نیروی کار جوان خود را از دست خواهد داد.
نسل Z که قرار بود آیندهساز باشد، در حال حاضر با بحرانی روبهرو است که هر ساعت قطعی، بخشی از آینده شغلی و اقتصادیاش را میبلعد. اگر این روند ادامه یابد، ایران نه تنها یک نسل، بلکه کل پتانسیل اقتصاد دانشبنیان خود را در معرض خطر حذف کامل قرار خواهد داد.
