پلیمرها خط دفاع قیمتها
آیدا برخورداری؛ گروه انرژی
در شرایطی که اجرای طرح کاًلابرگ الکترونیکی بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای حمایتی دولت در دستور کار قرار گرفته، نقش صنایع پشتیبان بیش از گَذشته برجسته شده است.
در این میان، صنعت پلیمر و بستهبندی بهعنوان یکی از حلقههای کلیدی زنجیره تأمین کالاهای اساسی، نقشی تعیینکننده در کنترل هزینهها و جلوگیری از سرایت فشارهای قیمتی به مصرفکننده نهایی ایفا میکند.
فعالان این صنعت معتقدند ثبات نسبی اخیر بازار پلیمرها، اگرچه یک نقطه اتکا برای سیاستگذار محسوب میشود، اما همچنان شکننده است و تداوم آن نیازمند تصمیمات دقیق در حوزه عرضه مواد اولیه، سیاستهای ارزی و مدیریت واردات است.
به گزارش عصراقتصاد، سعید ترکمان دهنوی، رئیس هیئتمدیره انجمن ملی صنایع پلیمر ایران، با تأکید بر جایگاه پلیمرها در بستهبندی مواد غذایی، میگوید این صنعت امروز در «خط مقدم دفاع از قیمتها» قرار گرفته است.
به گفته او، تقریباً تمامی اقلام موجود در سبد کالابرگ از محصولات لبنی و پروتئینی تا روغن و مواد خوراکی به نوعی وابسته به بستهبندیهای پلیمری هستند و هر نوسان در بازار مواد اولیه، میتواند مستقیماً هزینه تمامشده این کالاها را تحت تأثیر قرار دهد.
صنایع پلیمری با افزایش تولید سهشیفت و همکاری در زنجیره بستهبندی، نشان دادهاند میتوان با برنامهریزی و عرضه کافی، ثبات شکننده بازار را حفظ کرد
ترکمان با اشاره به وضعیت بازار در هفتههای اخیر، از شکلگیری نوعی آرامش نسبی در معاملات پلیمرها خبر میدهد؛ آرامشی که حاصل افزایش تزریق مواد اولیه و تعدیل رقابت در بورس کالاست.
با این حال، او هشدار میدهد که این وضعیت به هیچوجه پایدار و تضمینشده نیست و بدون استمرار عرضه کافی، بازار میتواند بار دیگر وارد فاز رقابتی و افزایش قیمت شود؛ اتفاقی که بهویژه در ماههای پایانی سال، با رشد تقاضای فصلی، محتملتر خواهد بود.
سازوکار قیمت از نرخ پایه تا رقابت بورسی
به گفته رئیس انجمن ملی صنایع پلیمر، قیمت مواد اولیه بستهبندی از دو مسیر اصلی تعیین میشود. مسیر نخست «قیمت پایه» است که خود تحت تأثیر نرخ ارز رسمی و قیمتهای جهانی قرار دارد. تغییرات اخیر در ساختار ارزی و انتقال مبنای محاسبه از بازار اول به بازار دوم، باعث افزایش قیمتهای پیشنهادی تولیدکنندگان بالادستی شده، اما این موضوع الزاماً به معنای رشد متناسب قیمت نهایی در بورس کالا نبوده است.
مسیر دوم، که بهزعم فعالان بازار اثرگذاری بیشتری دارد، «رقابت برای خرید» در بورس کالاست. زمانی که عرضه از تقاضا عقب میماند، رقابت میان خریداران تشدید میشود و قیمتها فراتر از نرخ پایه افزایش مییابد. ترکمان تأکید میکند در ماههای گذشته، بهویژه در گروه پلیپروپیلنها، این رقابت کاهش یافته و همین عامل نقش مهمی در افت قیمتها داشته است.
او برای تشریح این روند به یک شاخص عددی اشاره میکند: متوسط قیمت پلیپروپیلن که پیشتر تا سطح ۱۶۹ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم افزایش یافته بود، اکنون به محدوده نزدیک ۱۲۵ هزار تومان رسیده است. این کاهش، به اعتقاد او، نشانهای از بازگشت نسبی تعادل به بازار است؛ تعادلی که مستقیماً به حجم و نظم عرضه در بورس کالا گره خورده است.
تولید سهشیفت و چالش تأمین مواد اولیه
در بخش تولید، فعالان صنعت پلیمر تلاش کردهاند خود را با الزامات طرح کالابرگ هماهنگ کنند. ترکمان میگوید بسیاری از واحدهای تولیدی بستهبندی، بهویژه در حوزه مواد غذایی، به سمت تولید سهشیفت حرکت کردهاند تا خللی در تأمین ملزومات بستهبندی ایجاد نشود. به گفته او، تاکنون کمبود مشخصی در این بخش گزارش نشده و همکاری میان واحدهای مختلف زنجیره تولید و بستهبندی در سطح قابل قبولی جریان دارد.
با این حال، چالش اصلی نه در ظرفیت تولید پاییندستی، بلکه در تأمین پایدار مواد اولیه نهفته است. اگرچه تولیدکنندگان داخلی پتروشیمی، کل تولید خود را به بازار داخل عرضه میکنند، اما این میزان پاسخگوی کل نیاز صنایع تکمیلی نیست. از این رو، بخشی از کسری باید از مسیر واردات جبران شود؛ وارداتی که به گفته فعالان بازار، همچنان با موانع اداری، محدودیتهای ارزی و تأخیرهای عملیاتی مواجه است.
ترکمان معتقد است تسهیل واردات گریدهای خاص و استراتژیک، بهویژه آن دسته از موادی که یا در داخل تولید نمیشوند یا تولید آنها پاسخگوی نیاز بازار نیست، میتواند نقش مهمی در مهار نوسانات قیمتی ایفا کند. از نگاه او، بیتوجهی به این موضوع، بهمعنای باز گذاشتن مسیر برای بازگشت رقابتهای هیجانی در بورس کالاست.
آرامش قیمتها یا سیگنال رکود؟
با وجود کاهش نسبی قیمت برخی گروههای پلیمری، سطح عمومی قیمتها همچنان بالا ارزیابی میشود. رئیس انجمن ملی صنایع پلیمر ایران به متوسط قیمت هر کیلوگرم پلیمر در هفته منتهی به ۳ بهمن اشاره میکند که حدود ۱۰۷ هزار و ۷۲۳ تومان بوده است، رقمی که به گفته او برای بسیاری از واحدهای پاییندستی سنگین است.
این سطح قیمتی، اگرچه الزاماً به افزایش فوری قیمت محصولات نهایی منجر نمیشود، اما میتواند حجم معاملات را کاهش دهد. ترکمان کاهش معاملات را «سیگنال هشداردهنده رکود» میداند؛ رکودی که در صورت تعمیق، میتواند به کاهش تولید، فشار بر سرمایه در گردش واحدها و حتی تهدید اشتغال در صنایع تکمیلی منجر شود.
فعالان بازار پلیمر تأکید میکنند اگر واردات گریدهای خاص تسهیل شود و عرضه در بورس کالا ادامه یابد، روند آرامش قیمتها پایدار خواهد ماند
از همین رو، بخش خصوصی پیشنهاد میکند دولت در کنار تأکید بر عرضه مکفی مواد اولیه، از ابزارهای مکمل نیز استفاده کند. فروش اعتباری مواد اولیه، حمایتهای مالی هدفمند از واحدهای تولیدی، و بازنگری در قراردادهای دولتی—بهویژه در پروژههای عمرانی—از جمله راهکارهایی است که به گفته فعالان صنعت میتواند به حفظ جریان تولید و جلوگیری از شوکهای قیمتی کمک کند.
در مجموع، صنعت پلیمر امروز در موقعیتی حساس قرار دارد؛ موقعیتی که در آن، هم نقش پشتیبان طرحهای حمایتی دولت را ایفا میکند و هم خود در معرض فشارهای ساختاری بازار قرار دارد.
پیام این صنعت به سیاستگذار روشن است: ثبات فعلی، حاصل تعادل شکنندهای است که بدون عرضه منظم در بورس کالا، مدیریت هوشمند واردات و حمایت مالی از صنایع پاییندستی، میتواند بهسرعت از دست برود. در چنین شرایطی، پلیمرها نهفقط یک ماده اولیه، بلکه خط دفاع قیمتها در برابر سرایت تورم به سفره مصرفکننده هستند.
