بازگشت حول میانگین

دکتر فرشاد پرویزیان

کرونای سختی در تابستان گذشته گرفتم، بطوریکه یک ماه و نیم در بیمارستان بستری شدم و یک ماه آن در بخش مراقبت‌های ویژه (ICU) گذشت. روزهای بسیار سخت و جان فرسایی بود و دست پنجه نرم کردن برای ماندن یا رفتن، در یکی از سخت‌ترین روزها برای لحظه ای به هوش آمدم و دیدم پرستار مراقب من آمد مایعی تقریبا کرم رنگ در بسته پلاستیکی کوچکی را به سرم وصل کرد.

در همان شرایط نیز روحیه خبرنگاری و زنده شد و پرسیدم این چیست که تزریق می‌کنید؟ پرستار که گویا من را می‌شناخت، به هر علتی با لحنی جدی البته با چاشنی طنز بسیار محکم پاسخ داد مگر شما در کلاس که فرمول اقتصاد درس می‌دهید یا در تلویزیون که راهکار اقتصادی می‌دهید ما از شما می‌پرسیم این فرمول و آن راهکار چیست و چرا؟ شما هم به تجویز پزشک مطمئن باش و استراحت کن و از داروهایت نپرس؛ باز پرسیدم ریه من چند درصد درگیر است باز گفت نمی‌دانم، سوال نپرس و استراحت کن، (بماند که بعدها متوجه شدم ۹۵ درصد ریه از دست رفته بوده و در سخت ترین روزها بودم و کادر درمان امیدی به حفظ من نداشتند مگر لطف خداوند که البته شامل حالم شد).

سکوت کردم و به سرم نگریستم. در بخش زیرین بسته سرم قبل از لوله اتصال به بدن بخشی که دریپ یا محفظه ست سرم نام دارد دقت کردم که اگرچه مایع کرم رنگ مذکور با سرم آمیخته است و در حال قطران به سمت پایین اما، ذرات سرم با حرکتی خاص از ترکیب کرم رنگ جدا شده و با حرکتی بسیار ملایم نسبت به سرعت حرکت سرم، برخلاف حتی جاذبه به سمت بالا و میانه همان محفظه حرکت می‌کنند و تلاش برای ماندگاری در میانه دارند. محفظه سرم یا دریپ را در عکس مشخص کرده ام.

در همان شرایط بیماری به خاطر آوردم متغیرهای پولی در اقتصاد در بلندمدت میل بازگشت به حول میانگین حالت پایدار یا همان مقادیر STEADY STATE دارند. همان جا به خود قول دادم اگر از بیمارستان مرخص شدم نخستین یادداشتم در این باره باشد.

موضوع بسیار ساده است. حضرات مسئولان اقتصادی، هرچه در اقتصاد بویژه متغیرهای پولی، حتی به قصد خیر، دخالت کنید و دستور قیمتی دهید، برخلاف میلتان، در بلندمدت مقادیر پولی حول میانگین روند بلندمدت خواهند ایستاد و این میانگین حالت پایدار نه به دخالت شما که به واقعیات متغیرهای اقتصادی ربط دارد.

برای مثال هرچه دستوری برای کاهش نرخ دلار تلاش کنید، باز این نرخ حسب میزان نقدینگی انتشار یافته و قدرت برابری خرید و انتظارات تورمی برای حفظ ارزش سبد دارایی‌ها حرکت به سمت مقادیر تعادلی خواهد داشت.

پس لطفا بجای دخالت‌ و تعیین قیمت دستوری، در جهت اصلاح ساختار، سیاست‌گذاری متناسب پولی و کاهش نرخ تورم با استفاده از ابزارهای مدرن اقتصادی اقدام کنید. خاطر شریفتان باشد سرم اقتصادی یا همان یارانه برای اقشارآسیب‎پذیر نیز در شرایط قیمتی کنونی، اثر گذاری خود را از دست داده است.