بهبود سیستم آموزش مهارتی راهی برای کاهش بیکاری

دکتر حسین چناری؛ مدرس دانشگاه و مشاور امور آموزشی

آموزش‌های مهارتی به عنوان یکی از ارکان مهم توسعه نیروی انسانی و پیشرفت اقتصادی کشورها به شمار می‌روند. در ایران، با توجه به شرایط اقتصادی و اجتماعی پیچیده، نیاز به آموزش‌های مهارتی بیش از پیش احساس می‌شود.

این مقاله به بررسی جایگاه آموزش‌های مهارتی در ایران، چالش‌ها و مشکلات موجود در این حوزه و نقش موسسات آموزشی مهارتی در حل این مشکلات می‌پردازد. همچنین، راهکارهای بهبود این فرآیند در قالب پیشنهادات استراتژیک برای موسسات آموزشی ارائه می‌شود.

۱. مقدمه

در دنیای امروز، آموزش‌های مهارتی به یکی از ابزارهای کلیدی برای کاهش بیکاری، ارتقای بهره‌وری و توسعه پایدار تبدیل شده‌اند. در ایران، با توجه به مشکلات اقتصادی، تورم بالا، و نیاز روزافزون به مهارت‌های تخصصی در صنایع مختلف، آموزش‌های مهارتی به یک اولویت اساسی تبدیل شده است.

موسسات آموزشی مهارتی مسئولیت مهمی در ایجاد فرصت‌های شغلی و ارتقای کیفیت نیروی کار دارند. با این حال، به دلیل وجود چالش‌های ساختاری و نارسایی‌های موجود در سیستم آموزشی کشور، موسسات آموزشی مهارتی با مشکلات عدیده‌ای روبه‌رو هستند.

۲. جایگاه فعلی آموزش‌های مهارتی در ایران

۲.۱ وضعیت آموزش‌های مهارتی در ایران: آموزش‌های مهارتی در ایران در حال حاضر با کمبود زیرساخت‌های مناسب، آموزش‌های ناکافی در زمینه‌های نوین و عدم تطابق با نیاز بازار کار مواجه است. بسیاری از موسسات آموزشی مهارتی در مقایسه با نیازهای روز بازار کار، دوره‌های آموزشی محدود و غیر کاربردی را ارائه می‌دهند. این مسأله به بیکاری فارغ‌التحصیلان و کاهش اعتماد به نفس در نیروهای کار منجر می‌شود.

۲.۲ چالش‌های موجود: عدم هم‌راستایی با نیاز بازار کار: در بسیاری از موارد، آموزش‌های مهارتی ارائه شده توسط موسسات به روز و متناسب با نیازهای واقعی بازار کار نیستند. این امر باعث بیکاری فارغ‌التحصیلان و افت کیفیت نیروی کار می‌شود.

نبود استانداردها و نظارت: کمبود نظارت بر کیفیت آموزش‌های مهارتی و نبود استانداردهای مشخص در این زمینه، به کاهش اعتبار دوره‌های آموزشی و ضعف در ارائه خدمات آموزشی منجر شده است.

کمبود دوره‌های تخصصی و نوآورانه: بسیاری از موسسات به دوره‌های مهارتی عمومی اکتفا کرده‌اند و از آموزش‌های تخصصی و نوین در زمینه‌های جدید مانند فناوری‌های دیجیتال، هوش مصنوعی، و رباتیک غافل مانده‌اند.

مسائل اقتصادی و بودجه‌ای: شرایط اقتصادی کنونی کشور و کاهش بودجه‌های دولتی در زمینه آموزش، به کاهش امکانات و کیفیت موسسات آموزشی مهارتی منجر شده است.

۳. نقش موسسات آموزشی مهارتی در حل مشکلات

۳.۱ ایجاد دوره‌های تخصصی و کاربردی: موسسات آموزشی مهارتی باید به‌جای دوره‌های عمومی و تکراری، دوره‌های تخصصی و کاربردی با تمرکز بر نیازهای واقعی بازار کار را طراحی کنند. این دوره‌ها می‌تواند در زمینه‌های نوینی چون هوش مصنوعی، فناوری اطلاعات، اینترنت اشیاء (IoT)، انرژی‌های تجدیدپذیر و دیگر رشته‌های تخصصی برگزار شود.

۳.۲ همکاری نزدیک با بخش‌های دولتی و خصوصی: برای طراحی دوره‌های آموزشی که با نیازهای روز همخوانی داشته باشند، موسسات آموزشی باید با سازمان‌ها و صنایع مختلف همکاری کنند. این همکاری‌ها به موسسات این امکان را می‌دهد تا دوره‌هایی را طراحی کنند که نه‌تنها متناسب با نیازهای صنعت است بلکه به فارغ‌التحصیلان کمک می‌کند تا مستقیماً وارد بازار کار شوند.

۳.۳ استفاده از فناوری‌های نوین در آموزش: با توجه به شیوع بیماری‌های همه‌گیر و روند جهانی شدن آموزش آنلاین، موسسات آموزشی باید به سمت طراحی و توسعه دوره‌های آنلاین و ترکیبی حرکت کنند. این کار به آن‌ها این امکان را می‌دهد که به افراد در مناطق دورافتاده یا افرادی که محدودیت زمانی دارند، دسترسی به آموزش‌های مهارتی فراهم کنند.

۳.۴ تقویت همکاری‌های بین‌المللی: ایجاد همکاری‌های بین‌المللی با موسسات آموزشی پیشرفته می‌تواند به ارتقای کیفیت آموزش‌های مهارتی در ایران کمک کند. این همکاری‌ها می‌تواند شامل تبادل تجربیات آموزشی، بهره‌برداری از شیوه‌های نوین تدریس و اجرای دوره‌های آموزشی مشترک باشد.

۴. راهکارهای پیشنهادی برای بهبود سیستم آموزش مهارتی

۴.۱ توسعه آموزش‌های مهارتی مبتنی بر نیاز بازار کار: موسسات آموزشی مهارتی باید دوره‌های خود را بر اساس نیازهای واقعی و آینده‌نگر بازار کار طراحی کنند. برگزاری کارگاه‌ها و دوره‌های آموزشی تخصصی در حوزه‌های مورد نیاز صنایع مختلف و همکاری با بخش‌های مختلف اقتصادی و صنعتی برای شناسایی این نیازها، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

۴.۲ ارتقای کیفیت و استانداردهای آموزش: موسسات آموزشی باید بر ارتقای استانداردهای آموزشی خود تمرکز کنند. این کار با استفاده از تکنولوژی‌های نوین آموزشی، آموزش اساتید متخصص، و ایجاد سیستم‌های نظارتی و ارزیابی کارآمد به‌دست خواهد آمد.

۴.۳ افزایش دوره‌های کارآفرینی: آموزش‌های کارآفرینی به فارغ‌التحصیلان و جوانان می‌تواند کمک کند تا آن‌ها علاوه بر کسب مهارت‌های فنی، توانایی راه‌اندازی کسب‌وکارهای کوچک و متوسط را نیز پیدا کنند. این دوره‌ها باید شامل آموزش‌های مدیریت مالی، بازاریابی، و مهارت‌های رهبری باشد.

۴.۴ استفاده از منابع و حمایت‌های دولتی: موسسات آموزشی باید به دنبال همکاری بیشتر با دولت و نهادهای خصوصی برای تأمین منابع مالی و تسهیلات لازم برای بهبود کیفیت دوره‌های آموزشی و زیرساخت‌ها باشند. این همکاری‌ها می‌تواند به بهبود کیفیت آموزش و تأمین نیازهای مالی موسسات کمک کند.

۵. نتیجه‌گیری

آموزش‌های مهارتی در ایران در شرایط فعلی به عنوان ابزاری حیاتی برای کاهش بیکاری و ارتقای کیفیت نیروی کار شناخته می‌شود. با این حال، برای ارتقای این آموزش‌ها و پاسخ‌گویی به چالش‌های کنونی، موسسات آموزشی باید بر توسعه دوره‌های تخصصی، به‌روز‌رسانی استانداردهای آموزشی، همکاری با بخش‌های دولتی و خصوصی و استفاده از فناوری‌های نوین تمرکز کنند. بهبود سیستم آموزش مهارتی می‌تواند به رشد اقتصادی و اجتماعی کشور کمک کند و فرصت‌های شغلی بیشتری برای جوانان فراهم آورد.