پایان مناقشه‌های قیمت‌گذاری با تصمیم حاکمیتی

سکینه مهرائی؛ گروه انرژی

صدور رأی حاکمیتی در بالاترین سطح تصمیم‌گیری کشور، پرونده یکی از طولانی‌ترین اختلاف‌های ساختاری صنعت پتروشیمی را بست و مسیر این صنعت راهبردی را به سمت ثبات، پیش‌بینی‌پذیری و کاهش ریسک‌های اقتصادی هدایت کرد، تصمیمی که با تأیید هر سه قوه، نقش تنظیم‌گری شرکت ملی صنایع پتروشیمی را به‌طور رسمی تثبیت کرده است.

این رأی در شرایطی صادر شد که صنعت پتروشیمی طی سال‌های گذشته، به‌ویژه در حوزه قیمت‌گذاری و ابلاغیه‌های بالادستی، با اختلاف نظر میان شرکت‌ها و نهادهای تصمیم‌گیر مواجه بود، اختلاف‌هایی که در مقاطعی به طرح دعاوی حقوقی، توقف نماد برخی شرکت‌ها در بازار سرمایه و افزایش نااطمینانی برای سهامداران و سرمایه‌گذاران انجامید.

اکنون فعالان اقتصادی معتقدند ورود مستقیم حاکمیت به این موضوع، می‌تواند زمینه‌ساز ثبات در تولید، صادرات و توسعه سرمایه‌گذاری در یکی از مهم‌ترین بخش‌های ارزآور اقتصاد کشور باشد.

در همین ارتباط، حسن عباس‌زاده، معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی، در آیین گرامیداشت ایام شعبانیه و دهه فجر، با اشاره به اهمیت این تصمیم حاکمیتی گفت: رأی سران قوا که با تأیید هر سه قوه به نتیجه رسید، حاصل ماه‌ها اجماع، همدلی و ایفای نقش تنظیم‌گری شرکت ملی صنایع پتروشیمی است و می‌تواند پایداری صنعت پتروشیمی به‌عنوان یکی از صنایع راهبردی و اثرگذار بر اقتصاد ملی را تثبیت کند.

وی با تأکید بر اینکه صنعت پتروشیمی صرفاً به فروش محصول یا ارزآوری خلاصه نمی‌شود، اظهار کرد: اگر امروز از پتروشیمی به‌عنوان یک صنعت پیشران یاد می‌شود، به دلیل توسعه عمیق زنجیره بالادستی و پایین‌دستی و شکل‌گیری شرکت‌های توانمند داخلی در حوزه تأمین تجهیزات، کالا و خدمات فنی و مهندسی است.

این صنعت در طول دهه‌ها، بستری برای رشد شرکت‌های بزرگ ایرانی فراهم کرده که امروز در شهرهایی مانند تبریز، شیراز، اراک و دیگر مناطق کشور، به تولید تجهیزات پیشرفته و راهبردی مشغول‌اند.

صدور رأی حاکمیتی سران قوا با تثبیت نقش تنظیم‌گری شرکت ملی صنایع پتروشیمی، اختلاف‌های مزمن قیمت‌گذاری را پایان داد و ریسک‌های ساختاری این صنعت راهبردی را کاهش داد

عباس‌زاده با اشاره به تأثیر محدودیت‌های ناشی از جنگ تحمیلی و تحریم‌ها افزود: هرچند این محدودیت‌ها فشارهایی را بر صنعت وارد کرد، اما در عین حال سبب شد شرکت‌های پتروشیمی سفارش‌های بیشتری به سازندگان داخلی بدهند. همین موضوع، به رشد کم‌نظیر توانمندی شرکت‌های ایرانی انجامید، به‌گونه‌ای که وضعیت امروز صنعت پتروشیمی از نظر تأمین تجهیزات و کالا، با دوره پیش از انقلاب اسلامی قابل مقایسه نیست و این دستاورد، مایه افتخار کشور است.

وی بر ضرورت تبیین درست این دستاوردها به‌ویژه برای نسل جوان تأکید کرد و گفت: «جهاد تبیین» در حوزه صنعت پتروشیمی باید با جدیت دنبال شود تا ابعاد واقعی پیشرفت‌ها، چالش‌ها و ظرفیت‌های این صنعت برای جامعه روشن شود.

خودکفایی در مهندسی و دانش فنی

مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی با اشاره به روند خودکفایی در حوزه طراحی، مهندسی و مشاوره صنعتی گفت: تا پیش از دهه ۷۰، وابستگی شدیدی به شرکت‌های خارجی وجود داشت، اما با تصمیمات راهبردی مدیران وقت، همکاری الزامی شرکت‌های ایرانی در کنار پیمانکاران خارجی تعریف شد. همین سیاست، به توانمندسازی جدی شرکت‌های داخلی انجامید و امروز این شرکت‌ها نه‌تنها پروژه‌های بزرگ داخلی را اجرا می‌کنند، بلکه در خارج از کشور نیز حضوری موفق دارند.

عباس‌زاده حوزه کاتالیست‌ها را یکی از پیچیده‌ترین بخش‌های دانش فنی پتروشیمی دانست و افزود: شرکت‌های دانش‌بنیان ایرانی، به‌ویژه از اوایل دهه ۸۰، پیشرفت‌های چشمگیری در این حوزه داشته‌اند. امروز برخی کاتالیست‌های تولید داخل حتی صادر می‌شوند، آن هم در شرایطی که بسیاری از کشورهای پیشرفته از انتقال این دانش فنی خودداری می‌کنند.

پایداری تولید در شرایط بحرانی

وی با اشاره به بخش بهره‌برداری، تعمیرات و خدمات فنی تصریح کرد: در این حوزه‌ها، صنعت پتروشیمی به سطحی از توانمندی رسیده که نه‌تنها وابستگی خاصی وجود ندارد، بلکه خدمات فنی و مهندسی ایران به خارج از کشور صادر می‌شود. به گفته عباس‌زاده، ظرفیت صنعت پتروشیمی کشور اکنون به حدود ۱۰۰ میلیون تن رسیده و با وجود چالش‌ها، تولید و صادرات به‌صورت پایدار ادامه دارد.

مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی با اشاره به عملکرد این صنعت در ماه‌های اخیر گفت: در ۱۰ ماهه امسال، تولید، فروش داخلی و صادرات نسبت به مدت مشابه سال گذشته افزایش داشته است. وی یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این دوره را مدیریت موفق بحران در جریان جنگ اخیر دانست و افزود: برای نخستین‌بار، دستورالعمل‌های عملیاتی دقیق برای فعالیت شرکت‌ها در شرایط زرد، نارنجی و قرمز تدوین و اجرایی شد که امروز به‌عنوان یک پشتوانه مهم، آمادگی صنعت را در مواجهه با شرایط بحرانی افزایش داده است.

معاون وزیر نفت اعلام کرد که صنعت پتروشیمی با عبور موفق از چالش‌های تحریم و بحران‌های امنیتی، تولید پایدار، رشد صادرات و جهش کم‌سابقه ظرفیت را در سال جاری تجربه می‌کند

عباس‌زاده در ادامه به اختلاف‌های گذشته میان شرکت‌های پتروشیمی بر سر برخی ابلاغیه‌ها، به‌ویژه موضوع قیمت‌گذاری، اشاره کرد و گفت: این اختلاف‌ها در سال‌های اخیر حتی به طرح دعاوی در دیوان عدالت اداری و توقف نماد برخی شرکت‌ها در بورس انجامید و آثار منفی بر اقتصاد ملی گذاشت.

اما با پیگیری مستمر از آذر تا اسفندماه سال گذشته، اجماع شرکت‌ها، همراهی هیئت دولت و اعتماد کمیسیون اقتصادی مجلس جلب شد و در نهایت، یک رأی حاکمیتی برای حل این چالش صادر شد.

وی تأکید کرد: با تأیید هر سه قوه، نقش حکمیتی و تنظیم‌گری شرکت ملی صنایع پتروشیمی تثبیت شد. این شرکت یک نهاد تولیدی نیست، بلکه مأموریت آن اعمال حاکمیت، تنظیم‌گری، داوری و ایجاد چارچوب‌های پایدار برای فعالیت شرکت‌های پتروشیمی است.