شنبه, 24 آذر 1397 ساعت 14:55

درنگی بر عرضه و تقاضا در بوته نقد اقتصاد تئاتر

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
دانش به کارگیری تحلیل های اقتصادی در تبیین مسائل دنیای هنر، شاید ساده ترین تعریف اقتصاد هنر باشد و در این میان، تئاتر به عنوان یکی از محصولات شاخه تولیدات هنری نیز دارای اقتصادی مخصوص خود است.

اقتصاد تئاتر، اقتصادی است که با وجود تمام ظرفیت های پیدا و پنهان در بطن این هنر، هنوز نتوانسته به محملی برای آرامش خانواده تئاتر بدل شود، با تمرکز بر مساله عرضه و تقاضا در مسیر رسیدن به بازاری رقابتی و سالم، تبیین این دو مقوله (عرضه و تقاضا) در افتصاد تئاتر ایران بسیار مهم به شمار می رود.
نتیجه تحقیقات و مطالعت پژوهشگران امر اقتصاد هنر در ایران نشان داده است که عمده مشکلات و نواقص حوزه عرضه و تقاضا در بدنه کلان اقتصاد تئاتر ایران دارای آسیب هایی چون نبود زیرساخت های لازم جهت شکل گیری بازار تئاتر، نبود جایگاه مشخص هنر تئاتر در تصمیم گیری های مدیریت اقتصادی کشور، شفاف نبودن عرضه و تقاضا در بازار تئاتر، نقص بنیادی در مکانیزم عرضه و تقاضا، ضعف کارکرد اقتصادی در بخش آموزش های دانشگاهی تئاتر و مواردی از این دست در کشور است.
متوازن نبودن نسبت عرضه و تقاضا
این روزها رشد دامنه فعالیت‌ها و کمیت تئاتر در ایران زیاد شده است، به هر حال ارکانی برای تولید تئاتر وجود دارد؛ مثل سالن‌های اجرا که خوشبختانه در تهران و شهرستان‌ها رو به رشد است. همچنین مصرف کنندگان آن یعنی همان مخاطبان تئاتر که امروزه با شور و اشتیاق بیشتری برای تماشای تئاتر وقت می‌گذارند؛ اما نکته مهم و مغفول در این میان آن است که همه اینها رشد کمیتی داشته‌اند و لحظه تاریخی ویژه‌ای را برای تئاتر ایران به وجود آورده‌ اند.
اما ایرادی که وجود دارد انباشتگی است که در برخی فضاها خیلی بیشتر شده است، مثلا نسبت تعداد مولدین تئاتر به تماشاگران خود و مکان‌های توزیع آن دچار یک نابرابری است، به زبان ساده تر این عامل موجب شده است وقتی فرصت عمل (عرضه) فراهم می‌شود احتمال دارد مخاطب (تقاضا) به اندازه کافی وجود نداشته باشد و بحرانی هم برای مخاطب به وجود می‌آید.
اینجاست که پای نگاه کارشناسانه به مساله باید باز شود، برای رفع این آسیب باید بدانیم که امروزه دیگر وظیفه ما راه‌اندازی تئاتر نیست، چرا که تئاتر کشور راه‌اندازی شده است، ما باید آن را جهت دهی کنیم. این جهت ها هم به معنای فرمایش و تحکم نیست، باید جهت‌دهی درست در راستای خردورزی و اندیشمندی مخاطب به تئاتر کشور داشته باشیم.
اینها بخش هایی از صحبت های «محمدرضا خاکی» مدرس دانشگاه و کارگردان شناخته شده تئاتر کشور بود؛ در همین ارتباط بهرام سروری نژاد بازیگر نام آشنای تئاتر ایران نیز مساله اصلی در بر هم خوردن نظام عرضه و تقاضا در عرصه بازار تئاتر ایران را متوجه مسئولان و متولیان این هنر می داند و می گوید: در بخش مدیریت کلان فرهنگی کشور به تئاتر نگاه جدی نمی‌شود، منظورم این است که باید برای 20 سال آینده تئاتر کشور مخاطب خود را از کودکی آماده و جذب کنیم، مثلا یک روز در هفته کودکان را به کار فرهنگی با تماشای تئاتر و فیلم اختصاص دهیم، تصور کنید اگر کودکان ما در دوره ابتدایی تحصیل به این کار تشویق شوند و آن را ادامه دهند، در سال‌های آینده به تماشاگران حرفه‌ای تئاتر تبدیل شده و توان تمیز دادن تئاتر خوب از بد را کسب می‌کنند، در نتیجه، بازار عرضه و تقاضا برای این محصول فرهنگی به قوی‌ترین حالت خود می‌رسد.
کشف آسیب از مسئولان تا دانشگاهها
حمیدرضا افشار مدرس، پژوهشگر و کارگردان تئاتر نیز  معتقد است: برای رسیدن به تعادل میان عرضه و تقاضا در بازار تئاتر، باید به آسیب نهادهایی چون دانشکده ها در تربیت نیروهای کار فراوان به نسبت بازار محدود تئاتر هم اشاره کرد، چرا که این مساله نیز سهم بسزایی در بر هم خوردن میزان توازن عرضه و تفاضا در بازار محصولی مانند تئاتر دارد.
وی می گوید: در مسیر هدفمند کردن سیر محصولات فرهنگی و هنری برای رسیدن به بازاری با نسبت متوازن عرضه و تقاضا در مسیر تعالی اقتصاد تئاتر، باید به این مساله هم توجه داشت که نیروی انسانی که در دانشکده های تئاتری تربیت می شوند و باید در این بخش به کار مشغول شوند، با مشکل اساسی در زمینه تربیت و آموزش صحیح رو به رو هستند، عامل نیروی انسانی به دلیل نبود برنامه ریزی، نسبت منطقی با وضع تولید تئاتر ندارد و این صنعت با تجمع و تراکم نیروی انسانی در یک بخش و کمبود در بخش دیگر مواجه است.
افشار می افزاید: این مساله از دو منظر قابل بررسی است؛ اول عدم پرداخت حقوق ثابت و درآمد ناکافی تولیدکنندگان که ناشی از رکود اقتصادی تئاتر به دلیل تقاضای پایین است و دیگری نبود حمایت کافی نهادهای مرتبط چون وزارت آموزش و پرورش، حوزه هنری، سازمان صدا و سیما، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت هنری و مرکز هنرهای نمایشی از نیروی انسانی فعال در تئاتر.
افشار درباره راهکارهای این آسیب می افزاید: این مشکل را می توان در تحول مدیریت تئاتر، اختصاص بودجه پژوهشی و آموزشی، تاسیس سالنها، توجه جدی به هنرمندان تئاتر در تهران و شهرستانها، شرکت در رویدادهای جهانی تئاتر و تحول فناوری و تجهیزات فنی جستجو کرد، تمامی مواردی که ذکر شد، کیفیت و در عین حال کمیت تولید تئاتر در ایران را دچار مشکل اساسی ساخته و نکته اساسی اینجاست که ما در تمامی این موارد فراموش می کنیم که عرضه و تقاضا بر یکدیگر تاثیر می گذارند و زمانی که عرضه از نظر کمی و کیفی دچار اشکال شود، تقاضا پایین خواهد آمد و افت تقاضا نیز بر عرضه محصول تاثیر خواهد گذاشت.
عرضه و تقاضا نیازمند کیفیت گرایی
به جای موخره و جمع بندی این گزاره، خالی از لطف نیست که به نقل قولی از سعید اسدی مدرس و پژوهشگر تئاتر و دبیر دو دوره اخیر جشنواره بین المللی تئاتر فجر اشاره کنیم.
او که معتقد است در بازار اقتصادی هنر و به ویژه تئاتر هنوز معنای صحیح تولید و عرضه محصول نمایشی به درستی تبیین نشده است، می گوید: «هنگام ثبت‌نام نامزدهای ریاست جمهوری در همین دوره‌ای که گذشت، یکی از هموطنان ما که برای ثبت نام آمده بود حرف جالب و قابل توجهی زد. این هموطن با بیان اینکه می‌داند رییس جمهور نمی‌شود، گفت «من می دانم که نمی‌توانم رییس جمهور شود اما این را خوب می‌دانم که ما در ایران بیکار نداریم، بلکه فرهنگ کار کردن نداریم».
این موضوع در تئاتر ما هم وجود دارد. ما فرهنگ تولید و عرضه کار را نداریم و چرخه اقتصاد برای آن در نظر نگرفته‌ایم. به عنوان مثال، محصول فرهنگی همانند کالایی است که شما باید آن را در مکان‌های متفاوت عرضه کنید نه فقط در مراکز استانها و شهرهای بزرگ. تئاتر باید در میان مردم با ابعاد مختلف حضور داشته باشد.
با توجه به اقتصاد مقاومتی که مدام در تمامی سطوح مطرح است و به واسطه آن تولید ملی قرار است توسعه پیدا کند، اگر کالایی بخریم و آن کالا بلافاصله پس از راه‌اندازی خراب شود، چگونه می توانیم به توسعه اقتصادی در بُعد ملی آن دست پیدا کنیم.
این در شرایطی است که این روزها ما متاسفانه با نمایش هایی روبه‌رو هستیم که هنوز در حال تمرین های اولیه هستند اما بلیت فروشی می‌کنند و به اجرا برای مخاطبان خود می‌پردازند. مسلم است که با وجود تولید کالاهای بی کیفیت برای عرضه، متقاضی (مخاطب) میلی به تهیه آن ندارد و جایگزین کردن کالایی باکیفیت بالاتر را در سر خواهد داشت.
نباید فراموش کرد که توجه به اقتصاد تئاتر در ایران طی چند سال اخیر رنگ و بوی جدی به خود گرفته و تا رسیدن به آرامش قطعی، هنوز باید با به تجلی چنین اگرها، شایدها و پیش آمدها در آینده امید بست...امید...

منبع: ایرنا
خواندن 1030 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

اخبار مرتبط

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395