دوشنبه, 26 آذر 1397 ساعت 04:00

اطلاعات تکميلي

  • مرتضی اکبری در گفت وگو با عصراقتصاد خواستار شد

ضرورت توجه دولت به افزایش منابع بانک‌های قرض الحسنه  

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

 

عصراقتصاد: هفته گذشته بانک قرض الحسنه مهر ایران دوازدهمین سال فعالیت خود را آغاز کرد. هدف از تاسیس این بانک، برقراري عدالت اجتماعي، اقتصادي و کمک به رفع نيازهاي اقشاركم درآمد جامعه بوده است. با توجه به اینکه منابع این بانک محدود و از طریق سپرده های مردمی تامین می شود، توانسته درحوزه های معیشت، درمان، ازدواج، اشتغال خرد، نیازهای اقشار جامعه را برطرف کند .

خوشبختانه بانک قرض الحسنه مهر ایران به دلیل اینکه از ابتدای فعالیت خود در 11 سال پیش تاکنون اصرار بر تبعیت از موازین فعالیت های قرض الحسنه دارد به معضلات مالی و عملیاتی فعلی بانکداری کشور آلوده نشده است و سبک باری لازم را هم برای ارائه الگوی اولیه و هم فعالیت به عنوان پایلوت مطلوب بانکداری اسلامی با اصلاح قانون بانکداری دارد .

واقعیت این است که برخلاف سایر بانک های دولتی و خصوصی، تکیه بانک مهر ایران بر خدمات بانکداری بوده و به هیچ وجه درآمدهای تجاری و معاملاتی غیر بانکی در درآمدزایی آن نقشی ندارد و توانسته است متناسب با جریان کارخود ، امور را به گونه ای تنظیم کند که با کمترین معوقات، سوددهی منطقی خود را حفظ کند و به جای اینکه پول را ابزار مشکوک به ربای کسب و کار قرار دهد، گردش امور خود را به فعالیت های اختصاصی بانکداری متکی نماید .

بدیهی است توجه مردم و مسئولان به تقویت منابع مالی بانک قرض الحسنه مهر ایران با تبعیت از سپرده های قرض الحسنه و توجه ویژه به جایگاه بانک قرض الحسنه در قانون اصلاح نظام بانکی،می تواند این منابع را در اختیار اقتصاد مولد و نیازهای مردمی قرار دهد.

به همین منظور برای تشریح آخرین اقدامات و عملکرد بانک قرض الحسنه مهر ایران  با "مرتضی اکبری" به گفت وگو پرداخته که مشروح گفت وگو به این شرح است :

نقش تسهیلات خرد در میزان رضایت اجتماعی و بهبود سطح معیشتی دهک‌های متوسط و ضعیف جامعه، چیست؟

در شرایط فعلی اقتصاد کشور و با توجه به کاهش ارزش پول ملی، تسهیلات خرد می‌تواند کمک بسیار مناسبی به خانواده‌ها، در جهت برطرف کردن برخی نیازهای ضروریشان باشد. طی سالیان گذشته، نظام بانکی در بخش تسهیلات خرد و معشیت مردم عملکرد مناسبی را نداشته است، درحالیکه می‌توانست منابع خرد مردمی را جمع آوری و تسهیلات خرد را به بخش‌های مختلف پرداخت کند، اما فقط این منابع در پروژه‌های کلان سرمایه گذاری شده است.

پس با این وجود بانک‌ها، تسهیلات خرد پرداخت نمی‌کنند؟

بانک‌های تجاری در زمینه تسهیلات خرد، عملکرد خوبی ندارند و تسهیلات قرض الحسنه محدود و تسهیلات خرد نیز با نرخ‌های سود بالایی پرداخت می‌شود، لذا مشتری توانایی دریافت این نوع تسهیلات با نرخ‌های سود بالا را ندارد. طی سال های گذشته، در بخش بانکداری و تسهیلات خرد شاهد غفلت و خلأهای بسیاری هستیم. درحال حاضر با توجه به کاهش ارزش پول ملی، سطوح جامعه از اقشار متوسط به قشر غنی و ضعیف تبدیل شده است، بنابراین نقش تسهیلات خرد نسبت به گذشته پررنگ‌تر و تقاضا برای آن افزایش یافته است.

در بانک قرض الحسنه مهر ایران در چه حوزه‌هایی تقاضا برای دریافت تسهیلات بیشتر است؟

درحال حاضر تقاضا در حوزه های معیشت، درمان، ازدواج، اشتغال خرد و تسهیلات برای خرید کالای ایرانی بیش از سایر بخش‌ها است و پرداخت تسهیلات خرد می‌تواند به رفع مشکلات این بخش از جامعه کمک کند. از طرفی افراد نیازمند به دریافت تسهیلات خرد، توانایی پرداخت سود بالا را ندارند. به همین دلیل در طی یک دهه گذشته بانک‌های قرض الحسنه با رویکرد پرداخت تسهیلات به اقشار ضعیف جامعه با نرخ‌های سود صفر درصد و تنها در مقابل اخذ کارمزد تأسیس شدند. این بانک‌ها منابع خرد مردمی را جمع آوری و تسهیلات خرد پرداخت می‌کنند.

عملکرد بانک‌های قرض الحسنه را درحوزه عملیات بانکداری چگونه ارزیابی می‌کنید؟

پس از انقلاب اسلامی، بانک‌های قرض الحسنه توانستند تا حدودی مشکلات اقشار ضعیف جامعه را برطرف کنند. این درحالی است که منابع قرض الحسنه ای بانک‌ها محدود است و برای گسترش آن نیازمند توسعه فرهنگ قرض الحسنه درکشور هستیم. متاسفانه درحال حاضر به موضوع قرض الحسنه توجه جدی نمی‌شود و با توجه به حاکم شدن فرهنگ دلالی، افراد به دنبال سودهای یک شبه هستند تا از نقدینگی خود بیشترین بهره را ببرند.

کاهش ارزش پول ملی، چه تاثیری در عملکرد بانک‌های قرض الحسنه دارد؟

متاسفانه اولین بخشی که از کاهش ارزش پول ملی متضرر می‌شود، منابع قرض الحسنه ای بانک‌هاست. در این شرایط انگیزه برای سپرده گذاری قرض الحسنه در بانک‌ها کمرنگ شده و برای جبران کاهش ارزش پول ملی، منابع از بانک‌های قرض الحسنه به سمت بازارهای پر بازده می‌رود.

مسئولان کشور درخصوص امر قرض الحسنه اقدامی انجام داده‌اند؟

در دیدگاه‌های مسئولان اقتصادی، نگاه کمتری به موضوع قرض الحسنه وجود دارد. همه مدیران کشور در صحبت‌های خود بر پرداخت تسهیلات قرض الحسنه تاکید دارند، اما اینکه منابع این تسهیلات از چه طریقی تأمین شود، مشخص نیست و به آن توجهی نمی شود. بانک‌های قرض الحسنه تلاش کرده تا با جذب بخشی از نقدینگی کشور، بتوانند به تعداد بیشتری از افراد تسهیلات قرض الحسنه پرداخت کنند.

برنامه‌ای برای افزایش سقف تسهیلات قرض الحسنه دارید؟

با توجه به کمبود منابع بانک، درصورت افزایش سقف وام قرض الحسنه، باید به تعداد کمتری تسهیلات پرداخت کنیم، درحالیکه سیاست بانک قرض الحسنه مهر ایران پرداخت تسهیلات قرض الحسنه به افراد بیشتری است. قطعاً با توجه به اینکه مبالغ فعلی جوابگوی نیازهای مردم نیست، در صورت افزایش منابع بانک از طریق سپرده‌های مردمی و یا حاکمیت و دولت، سقف تسهیلات قرض الحسنه را افزایش خواهیم داد.

درحال حاضر سقف تسهیلات قرض الحسنه در بانک شما، چه میزان است؟

بالاترین میزان تسهیلات ما، 20 میلیون تومان است که مجدداً تاکید می‌کنم با توجه به کاهش شدید ارزش پول ملی، این رقم نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای مردم باشد. اما به دلیل محدودیت منابع، درحال حاضر امکان افزایش مبلغ وام نیز وجود ندارد.

مطلوب‌ترین سقف تسهیلات قرض الحسنه از دیدگاه شما چه میزان است؟

اگر مسیر ورود منابع از منظر فرهنگی، تبلیغاتی و قوانین بهبود یابد، می‌توان انتظار داشت مبلغ وام قرض الحسنه افزایش یابد که به نظر بنده 40 تا 50 میلیون تومان رقم مناسبی بوده و می‌تواند تا حدودی پاسخگوی نیازهای اقشار ضعیف جامعه باشد.

سیاست اصلی شما در پرداخت تسهیلات قرض الحسنه بیشتر در چه حوزه‌هایی است؟

اولویت ما پرداخت تسهیلات برای اشتغال‌های خرد و توسعه این بخش است و لزوماً اینگونه نیست که اشتغال جدید ایجاد شود بلکه ممکن است توسعه اشتغال خرد نیز با این وام ها صورت بگیرد. از این رو در حوزه‌های اشتغال خانگی مانند قالی بافی، صنایع دستی، کشاورزی، خیاطی، آرایشگری و توسعه کارهای خدماتی استقبال بالایی از وام‌های قرض الحسنه شده است.

 یکی از مشکلات نظام اقتصادی ما این است که اشتغال را فقط در توسعه پروژه‌های بزرگ می‌دانند، در حالیکه نسبت به کارآفرینی‌های خرد غافل هستیم. در مقابل بسیاری از کشورها از جمله چین، هند و برزیل بخش زیادی از انرژی و منابع خود را به سمت اشتغال‌های خرد برده‌اند.

تحریم‌ها می‌تواند خللی در پرداخت تسهیلات قرض الحسنه ایجاد کند؟

درصورت پرداخت تسهیلات خرد، از منظر سیاسی وابستگی‌ها کاهش یافته و در زمان تحریم‌های بین المللی این حوزه کمتر تحت تأثیر قرار می‌گیرد. اکنون بیشترین میزان نقدینگی در بخش‌هایی همچون پتروشیمی، کارخانجات فولادی و خودرویی مصرف می‌شود، بنابراین در صورت تحریم‌های سیاسی، پروژه‌های بزرگ بیشتر تحت تأثیر قرار می‌گیرند. در حالیکه پروژه‌های کوچک خانگی با توجه به وابستگی داخلی، کمتر دچار بحران می‌شوند.

پرداخت تسهیلات به پروژه‌های بزرگ می‌تواند دلیل افزایش معوقات بانکی باشد؟

درحال حاضر بانک‌ها با توجه به شرایط اقتصادی کشور معوقات بالایی دارند. این درحالی است که هجمه بسیار زیادی نسبت به عملکرد نظام بانکی درحوزه پرداخت سود سپرده‌ها وجود دارد. در حالیکه نرخ سود تابعی از شرایط اقتصادی کشور است. اگر شرایط اقتصادی به گونه‌ای بود که تولیدکنندگان و گیرندگان تسهیلات به موقع بدهی خود را به سیستم بانکی پرداخت می‌کردند، بانک‌ها با کسری نقدینگی مواجه نمی‌شدند.

از یک طرف بانک باید به سپرده گذاران خود سود پرداخت کند، اما سود تسهیلات را نمی‌تواند دریافت کند و در نهایت گپ نقدینگی ایجاد می‌شود. دراین شرایط بانک‌ها وارد رقابت در پرداخت سود به سپرده گذاران می‌شوند و قیمت تمام شده پول افزایش می‌یابد.

دلیل عدم استقبال بانک‌های تجاری به پرداخت تسهیلات قرض الحسنه چیست؟

بانک‌ها برای جبران کسری نقدینگی خود، وارد مسابقه نرخ سود شده‌اند، اما با توجه به گران بودن هزینه پول، نمی‌توانند تسهیلات قرض الحسنه پرداخت کنند. بسیاری از فعالان اقتصادی و حتی دولتمردان معتقدند که بانک‌ها از محل دریافت تسهیلات سودهای خوبی به دست می‌آورند، درحالیکه بانک فقط نقش واسطه‌ای داشته و سود تسهیلات را به سپرده گذاران پرداخت می‌کند.

آیا درحال حاضر بانک‌ها، نرخ سود مصوب بانک مرکزی را رعایت می‌کنند؟

شاید برخی بانک‌های تجاری نرخ‌های سود فعلی را رعایت کنند، اما درمقابل، بخش‌هایی همچون صندوق‌های سرمایه گذاری برخی بانک‌ها و در بورس از طریق انتشار اوراق، عملاً وارد رقابت در نرخ سود شده و لذا بخشی از منابع سپرده‌ای بانک‌ها با نرخ 15 درصد، به سمت این بازارها با نرخ‌های بیش از 23 درصد می‌رود. حتی اوراق ثابتی که در بورس معامله می‌شود تا 28 درصد نیز تنزیل می‌شود.

در شرایطی که بازارهای مختلف سودهای بیش از نظام بانکی به مشتریان می‌دهند، در نتیجه نقدینگی به سمت بانک‌ها با نرخ‌های حداکثر 15 درصد نمی‌رود. مهم‌ترین معضل نظام اقتصادی کشور این است که فقط جنبه منفی بانک پررنگ می‌شود و سایر بخش‌های اقتصادی نادیده گرفته می‌شوند.

سال‌هاست موضوع اصلاح نظام بانکی در دولت و مجلس مطرح است و به گفته نایب رییس کمیسیون اقتصادی، طرح بانکداری اسلامی این هفته برای بررسی بیشتر به مجلس می‌رود. به نظر شما اصلاح نظام بانکی تا چه میزان می‌تواند در بهبود عملکرد بانک قرض الحسنه مهرایران مؤثر واقع شود و چه معضلاتی در حوزه تخصصی بانک شما بوده که در این قانون باید مدنظر قرار گیرد؟

به نظر بنده اولاً منظور از اصلاح نظام بانکی مشخص نبوده و تعریف درستی از آن نشده است. درحال حاضر قبل از اصلاح نظام بانکی نیازمند اصلاح نظام اقتصادی هستیم. نظام بانکی ما بخشی از نظام اقتصادی است و تا زمانی که نظام اقتصادی، تولید و سایر بخش‌های فعال اقتصاد، بازدهی لازم و توان بازپرداخت تسهیلات را نداشته باشد، نمی‌توان انتظار اصلاح نظام بانکی را داشت.

یکی از معضلات اصلی نظام بانکی معوقاتی است که در غالب تسهیلات کلان به بخش‌های مولد کشور پرداخت شده است و تا زمانی که این قبیل مشکلات برطرف نشود، اصلاح نظام بانکی به سختی انجام می شود.

با این وجود دلیل معوقات بانکی از دیدگاه شما چیست؟

موضوع مهم این است که تا زمانی که اقتصاد ما نتواند بنگاه‌های مولد را سودآور کند، تولید کننده توان باز پرداخت تسهیلات را ندارد. در این شرایط با اصلاح قانون و مواردی از جمله قراردادهای بانکی و ... مشکلی برطرف نمی‌شود.

پس به نظر شما مهمترین معضل فعلی، نظام اقتصادی کشور است؟

درست است که نظام بانکی فعلی معیوب است اما نظام قانونگذاری، اقتصادی و سیاسی کشور نیز مشکلاتی دارند و شاهد بحران‌های متعدد درکشور هستیم، حال بر این باوریم در این شرایط، بانک‌ها بد عمل می‌کنند و بقیه عملکرد مناسبی دارند.

در این شرایط چه راهکاری را پیشنهاد می‌کنید؟

همانگونه که در سؤال قبلی شما اشاره کردم، در ابتدا باید نظام اقتصادی کشور اصلاح شود که شامل اصلاح قانون مالیات، قیمت گذاری، مشکلات ارزی و ... است. همچنین باید شرایط سیاسی کشور و ارتباطات بین المللی بهبود یافته و سپس به دنبال اصلاح نظام بانکی باشیم.

قوانینی که تاکنون در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسیده‌اند به نفع نظام بانکی نبوده است. درنهایت باید گفت نظام بانکی ما معلول شرایط اقتصادی کشور است. در بسیاری از قوانین کشور، جایگاه بانک‌های قرض الحسنه مشخص نیست. بنابراین قانون نظام بانکی می‌تواند به جایگاه بانک‌های قرض الحسنه و حوزه منابع و مصارف آنها کمک کند. اگر مسئولان کشور معتقد هستند که بانک‌ها باید به سمت پرداخت تسهیلات قرض الحسنه بروند، باید در قانون بانکداری به این موضوع توجه ویژه‌ای شود که متاسفانه شاهدیم که در اصلاح نظام بانکی به موضوع بانک‌های قرض الحسنه توجه ای نشده و خلأهای اساسی دراین بخش وجود دارد.

برای بهبود عملکرد بانک‌های قرض الحسنه پیشنهاد خاصی دارید؟

بله. در بانک قرض الحسنه مهرایران، درخصوص جایگاه، منابع، مصارف و نحوه پرداخت تسهیلات بانک‌های قرض الحسنه و به طورکلی چگونگی تعریف منابع بانک‌های قرض الحسنه، پیشنهاداتی را مطرح کرده‌ایم.

سرمایه بانک قرض الحسنه مهر ایران چه میزان است؟

سرمایه اولیه بانک 1500 میلیارد تومان و از نظر صاحبان سهام با محاسبه اندوخته‌های نزد بانک حدود 2500 میلیارد تومان است که 10 بانک جزء سهامداران اصلی بانک مهر ایران هستند. هزار میلیارد تومان آن ارزش افزوده‌ای است که در 11 سال گذشته سهامداران این بانک ایجاد کرده‌اند. خوشبختانه طی این مدت سهامداران، بانک را تقویت کرده و اجازه خروج منابع را نداده اند.

میزان مطالبات معوق شما چه میزان است؟

درحال حاضر میزان مطالبات معوق بانک قرض الحسنه مهرایران، یک درصد است.

لطفاً آماری از میزان سپرده‌های مردمی بانک مهرایران بفرمایید؟

در بخش جذب سپرده‌های مردمی حدود 13 هزار و 700 میلیارد تومان منابع قرض الحسنه در اختیار داریم که حدود 20 تا 25 درصد آن اشخاص حقوقی و 75 درصد آن اشخاص حقیقی هستند. همچنین میزان 13 هزار و 800 میلیارد تومان تسهیلات قرض الحسنه پرداخت شده که 100 میلیارد تومان نیز از منابع سهامداران بوده است.

بانک قرض الحسنه مهر ایران در طول سال‌های فعالیت خود اقداماتی را در حوزه مسئولیت‌های اجتماعی انجام داده است. آیا در طی یک سال گذشته نیز در این حوزه اقدامی صورت گرفته است؟

طرح" همیاران مهر" از اقدامات بانک در این حوزه است که متقاضیان مبلغ مورد نظر خـود را در قـالب عقــد صــلح و به صــورت بلاعــوض در حســابی تعریـف شده، نـزد بانــک قرض الحسنه مهر ایران واریز می‌کنند. بانک نیز متعهد می‌شود مبالغ اهدا شده از سوی خیرین را، به پرداخت تسهیلات به اقشار نیازمند جامعه در زمینه‌های اشتغال، تأمین معیشت جوانان، بانوان سرپرست خانوار، درمان، تحصیل و همچنین بازسازی و توسعه روستاها و مناطق محروم و ... تخصیص دهد. کارمزد وام‌ها در طرح همیاران مهر بین صفر تا یک در صد است.

این طرح کارکردهای خیرخواهانه دیگری نیز در خود تعریف کرده که از طریق آن می‌توان با اهدای برگه همیاران مهر در مراسم ترحیم و بزرگداشت درگذشتگان، تحت عنوان باقیات و صالحات متوفی، به جای هزینه خرید تاج گل و ... در این قبیل اقدامات، کار خیر و انسان‌دوستانه را گسترش داد، عمل خیری که علاوه بر اینکه لبخندی به لب یک نیازمند می‌نشاند سبب آرامش روح متوفی می‌شود.

همچنین در حوزه مسئولیت اجتماعی تفاهم نامه‌هایی را با بنیاد برکت، بنیاد مسکن، کمیته امداد، بهزیستی و معاونت زنان و خانواده ریاست جمهوری داشتیم که مشارکت بانک در این حوزه‌ها پررنگ‌تر از سایر بخش‌ها است.

لطفاً میزان تسهیلات به این بخش‌ها را بیشتر توضیح دهید؟

طی تفاهم نامه با بنیاد برکت،10 هزار اشتغال روستایی پیش بینی شده است. درخصوص بنیاد مسکن نیز برای حدود 12 هزار مسکن روستایی، وام تقویت و بهینه سازی مسکن در روستاها پرداخت شد.

طی تفاهمنامه با کمیته امداد نیز مقرر شد تا به حدود 40 تا 50 هزار نفر از مددجویان این نهاد تسهیلات داده شود که در سه ماه گذشته 33 هزار نفر از این افراد، تسهیلات خود را دریافت کردند.  حدود 33 هزار نفر از زنان سرپرست خانوار در سراسر کشور وام قرض الحسنه اشتغال و معیشت دریافت کردند. در سازمان بهزیستی نیز مقرر شد به حدود 2 تا 3 هزارنفر در حوزه بهزیستی، وام قرض الحسنه پرداخت شود.

برای نهادینه شدن فرهنگ قرض الحسنه در بانک‌ها چه باید کرد؟

فرهنگ قرض الحسنه باید از خود افراد شروع شود و به این نتیجه برسند که اگر نقدینگی خود را نزد بانک‌های قرض الحسنه قرار دهند، بانک نیز تعهد کرده که منابع آن‌ها را به صورت وام قرض الحسنه به نیازمندان می‌دهد.

در بانک قرض الحسنه مهرایران، درصورت داشتن منابع، تسهیلات قرض الحسنه پرداخت می‌شود که در اعداد و ارقام بانک نیزکاملاً مشهود است. درحال حاضر 13 هزار و 700 میلیارد تومان منابع قرض الحسنه در اختیار داریم که 13 هزار و 800 میلیارد تومان نیز تسهیلات پرداخت شده است.

اولین نکته در فرهنگ قرض الحسنه این است که اعتماد از بین رفته مردم به نظام بانکی بازگردد. طرح "همیاران مهر" در راستای اعتمادسازی مردمی است. لذا بخشی از این اعتماد سازی بر عهده ما و بخش دیگر برعهده سایر نهادهای مذهبی و.. است.

دوم درحوزه قانون گذاری است که باید برای امر قرض الحسنه فکر اساسی داشت و تمام حوزه‌های اقتصادی، بخشی از گردش منابع خود را در بانک‌های قرض الحسنه قرار دهند.

به نظر شما این امر امکان پذیراست؟

بسیاری از بخش‌های اقتصادی کشور از جمله دولتی و خصوصی، منفعت محور بوده و می‌خواهند از منابع خود بیشترین سود را به دست آورند. در بخش دولتی، منابع عمومی و متعلق به ملت است، لذا باید بخشی از منابع آن‌ها به صورت تکلیفی نزد بانک‌های قرض الحسنه سپرده گذاری شود.

یکی از دلایل بی اعتمادی مردم به نظام بانکی، عدم شفافیت است. بانک‌های قرض الحسنه باید عملکرد روشنی داشته و افراد و میزان تسهیلات اخذ شده، مشخص و گزارش پرداخت تسهیلات به نهادهای مسئول ارائه شود. در بانک قرض الحسنه مهر ایران همواره به دنبال شفافیت هستیم. صورت‌های مالی بانک، کاملاً مشخص بوده و عملکرد 6 ماهه ابتدایی سال 97 بر روی سایت بانک قابل مشاهده است و آمادگی لازم برای ارائه گزارش مفصل‌تر به نهادهای مربوطه را داریم.

نهادهای مختلف کشور می‌توانند به تأمین منابع بانک‌های قرض الحسنه کمک کنند؟

منابع بانک‌های قرض الحسنه فقط از طریق سپرده‌های مردمی بوده و حتی یک ریال بودجه دولتی در این بانک‌ها سپرده گذاری نشده است. متاسفانه حتی پرسیده نمی‌شود که بودجه شما از چه طریقی تأمین می‌شود و فقط به دلیل ماهیت قرض الحسنه بودن، باید تسهیلات دهیم. دولت هیچ منابعی در بانک‌های قرض الحسنه ندارد. از این رو پیشنهاد ما این است کارمندان دولت در بانک‌های قرض الحسنه افتتاح حساب کنند و شرکت‌های دولتی، حقوق کارکنان خود را به حساب آنها در بانک‌های قرض الحسنه واریز کنند. در این شرایط می‌توانند انتظار پرداخت وام قرض الحسنه را داشته باشند.

نرخ ارز از ابتدای امسال روند افزایشی به خود گرفته است و کارشناسان اقتصادی دلایل متفاوتی را برای این افزایش نرخ‌ها بیان می‌کنند. به نظر شما دلایل اصلی افزایش نرخ ارز چیست؟

افزایش نرخ ارز در ایران طی 8 ماهه گذشته، نتیجه تغییرات و چالش های حوزه‌های اقتصادی در کشور بود. با توجه به تجربه سال‌های 90 و 91 در حوزه تحریم، در ماه‌های گذشته و همزمان با مسائل تحریم، مردم احساس کردند که قیمت ارز در بازار قابل کنترل نیست و هر نفر فکر کرد خودش باید به عنوان یک مدیر مالی عمل کند و در نهایت، بیش از سالهای 90 و 91 شاهد افزایش تقاضا برای خرید ارز بودیم که باعث افزایش نرخ ارز نیز شد.

از طرفی بیشترین میزان تقاضا برای اسکناس ارز بود. اسکناس ارز حدود 3 تا 4 درصد معاملات ارزی کشور را تشکیل می‌دهد و چون اسکناس موجود در بازار کم بود، عملاً 3 تا 4 درصد معاملات کشور، قیمت گذاری ارز را بر عهده گرفت و در نتیجه قیمت ارز به شدت افزایش یافت.

پس به نظر جنابعالی نقش مردم در افزایش نرخ ارز بیش از سایر عوامل است؟

مردم در این مدت تلاش کرده تا خود را مدیریت کنند و شاهد افزایش تقاضا در بازار ارز و رشد نقدینگی بودیم. همزمان با افزایش قیمت ارز سایر بازارهای موازی مانند سکه و طلا، با رشد قابل توجهی مواجه شدند. به نحوی که با محدودیت در عرضه ارز، نقدینگی مردم به سمت این بازارهای جایگزین و رقیب برده شد.

عملکرد و سیاست‌های رییس کل جدید بانک مرکزی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

در حالیکه قبلا نقل و انتقال پول در حساب‌های بانکی خیلی شفاف نبود و رصد نمی شد اما خوشبختانه از زمان ریاست آقای دکتر همتی بر بانک مرکزی، شاهد ایجاد محدودیت‌هایی در تراکنش‌های بانکی هستیم. همچنین چک‌های بانکی، دستگاه‌های پوز (از نظر مبلغ تراکنش) و ... ساماندهی شدند. این سیاست‌ها به نوعی محدود کردن رفتار سفته بازان در بازار است. در حوزه ارز، معاملاتی بدون وجود اسکناس ارز انجام می‌شود که واقعی نبوده و این خرید و فروش‌ها موجب افزایش قیمت ارز می‌شود. از طرف دیگر تشکیل جلسات سران قوا به دستور مقام معظم رهبری و تصمیمات اخیر ایشان نیز در مدیریت بازار ارز بسیار مؤثر بوده است.

به نظر شما با توجه به شرایط اقتصادی کشور، چه رقمی را باید برای ارز در نظر گرفت؟

اکنون ثبات بازار ارز مهمتر از کاهش فوری آن است. حتی اگر دلار درمحدوده 11 هزار تومان بماند، بهتر از وجود نوسانات سنگین است. لذا با افزایش نوسانات نرخ ارز، بلاتکلیفی، نابسامانی و قدرت برنامه ریزی درکشور از بین می‌رود. بنابراین شرط اول ثبات و سپس کاهش نرخ ارز است که باید برای آن چاره اندیشی کرد. با ایجاد محدودیت در بازار ارز، به حذف فعل و انفعالات دلالی کمک شده و در این شرایط شاهد کاهش قیمت ارز خواهیم بود.

بانک مرکزی اخیراً موضوع بورس ارز را مطرح کرده است. به نظر شما با توجه به شرایط فعلی اقتصاد کشور و تحریم‌های بین المللی، راه اندازی بورس ارز می‌تواند موفقیت آمیز باشد؟

بورس ارز مکانیزمی در موضوع اسکناس ارز است. سامانه‌های" نیما" و" سنا" نیز نوعی بورس ارز است که در آن معاملات ارزی انجام می‌شود. اکنون اسکناس ارز مدنظر بانک مرکزی بوده تا بتواند این بازار را ساماندهی کند. با توجه به اینکه تقاضای مردم به سمت فیزیک ارز است، این سامانه نیازمند کار بیشتری بوده و نمی‌توان در این سامانه‌ها معاملات خرد فیزیکی را تعریف کرد. هدف از تشکیل بورس ارز، کنارگذاشتن فیزیک اسکناس بوده، اما مردم هنوز به این تفکر نرسیده‌اند که فیزیک اسکناس را فقط برای نیازهای مصرفی خود داشته باشند. لذا در ابتدا باید تمام جوانب کار مورد بررسی قرار گرفته و سپس اقدام به راه اندازی بورس ارز کنیم.

خواندن 181 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

اخبار مرتبط

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395