سه شنبه, 03 تیر 1399 ساعت 08:51
کد خبر: 72352

در گذشت نظریه‌پرداز هدفمندی یارانه‌ها

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

جمشید پژوهان، استاد اقتصاد و نظریه‌پرداز هدفمندی یارانه‌ها صبح دیروز پس از ده روز بستری شدن در بیمارستان به دلیل ابتلا به ویروس کرونا در 75 سالگی درگذشت. او پس از فریبر رئیس دانا، دومین اقتصاددان شناخته‌شده ایرانی است که پس از همه‌گیری این ویروس جان خود را از دست می‌دهد.

پژوهان با آغاز به کار شورای رقابت که به استناد ماده 53 قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی در ابتدای دولت دهم تشکیل شد، به عنوان نخستین رئیس این شورا منصوب شد. آخرین سمت اجرایی او که تا پیش از مرگ استمرار داشت، دبیری هیات علمی کمیسیون اقتصاد کلان، بازرگانی و اداری مجمع تشخیص مصلحت نظام بود.
این عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی مدرس دانشگاه آزاد اسلامی جزء اندک اقتصاددانی بود که دیدگاه‌هایش در دولت‌های نهم و دهم به ریاست محمود احمدی‌نژاد مورد توجه دولتمردان وقت قرار می‌گرفت و خریدار داشت.  او نیز متقابلا از بسیاری از سیاست‌های اقتصادی آن دو دولت دفاع می‌کرد. این همدلی دو طرفه تا آنجا پیش رفت که رئیس دولت وقت به او پیشنهاد ریاست شورای رقابت را داد و او هم پذیرفت.
 با این حال، پژوهان در گفت‌وگویی که 13 فروردین امسال با اعتماد آنلاین انجام داده، گفته است که هیچ‌گاه شخصا به احمدی‌نژاد مشاوره نداده است، بلکه حضور دانشجویان سابق او در دولت احمدی‌نژاد مانند دانش جعفری (وزیر اقتصاد دولت نهم) و شمس‌الدین حسینی (وزیر اقتصاد دولت دهم) سبب اجرایی شدن ایده‌هایی شد که در کلاس‌هایش مطرح می‌کرد.
ایده هدفمندی یارانه‌ها به نحوی که در سال‌های پایانی دولت دهم اجرایی شد، نیز از دیگر زمینه‌های فکری مشترک پژوهان و دولت احمدی‌نژاد بود تا جایی که از این اقتصاددان به عنوان نظریه‌پرداز این موضوع نام برده می‌شود.
پژویان در سال ۱۳۲۴ در سنندج متولد شد اما  چندی بعد به همراه خانواده به قزوین نقل مکان کرد و در آنجا تحصیلات مقدماتی خود را به پایان برد. او در سال 1349 از دانشگاه تهران  در رشته اقتصاد نظری مدرک کارشناسی گرفت سپس برای ادامه تحصیل به آمریکا مهاجرت کرد.  او موفق شد در سال 1354 از دانشگاه ایالتی یوتا در مقطع کارشناسی ارشد رشته اقتصاد عمومی فارغ‌التحصیل شود و در 1359 نیز از رساله دکتری خود در همان دانشگاه دفاع کرد.
افزون بر تدریس و پژوهش، سمت‌های اجرایی در حوزه آموزش عالی نیز در کارنامه این اقتصاددان فقید به چشم می‌خورد: او در سال 1358 و پیش از انقلاب فرهنگی مدیریت گروه اقتصاد و مدیریت دانشگاه آزاد ایران (با دانشگاه آزاد اسلامی اشتباه گرفته نشود) بر عهده داشت. مدیریت گروه اقتصاد مجتمع ادبیات و علوم انسانی دانشگاه الزهرا (1361 تا 1363)، معاونت آموزشی دانشگاه آموزش از راه دور (1363)، ریاست دانشکده علوم و بهداشت  دانشگاه علامه طباطبائی (1364 تا 1368) و مدیریت گروه اقتصاد این دانشگاه (1372 تا 1378) نیز دیگر سمت‌هایی بود که او در این حوزه پذیرفته است. این عضو هیات علمی دانشگاه علامه‌ طباطبایی که از سال 1373 به رتبه استادی اقتصاد در این رشته رسید، از سال 1385 نیز مدیر قطب علمی «اقتصاد توسعه با تاکید بر اقتصاد ایران» بوده است.
اقتصاد بخش عمومی (مالیات‌ها)، اقتصاد بخش عمومی (هزینه‌های دولت)، پول و بانکداری برای رشته حسابداری، اصول علم اقتصاد، اقتصاد خرد برای رشته‌های مدیریت وحسابداری، اقتصاد مالیه عمومی برای رشته حسابداری از جمله کتاب‌های تالیفی پژوهان است که برخی از آنها به عنوان منبع درسی دانشگاه پیام نور انتخاب شده است.
پژوهان جزء اقتصاددانی بود که دیدگاه‌هاش در قالب یادداشت یا مصاحبه در رسانه‌ها بازتاب پیدا می‌کرد. یکی از آخرین مطالبی که از او در رسانه‌ها به چاپ رسیده است، یادداشتی است با عنوان «نمای اقتصاد در آخرین سال قرن» که سایت اقتصاد آنلاین در 28 اسفند سال گذشته منشتر کرده است. پژوهان در این یادداشت به سوالی درباره چشم‌انداز اقتصاد ایران در سال 99 پاسخ داده است که متن آن را در ادامه می‌خوانید

نمای اقتصاد در آخرین سال قرن

چشم‌انداز اقتصاد در سال 1399 چگونه است؟ پاسخ این سؤال بیش از آنکه «پیش‌بینی» محسوب شود، «پیشگویی» است. چراکه با توجه به تغییر متغیرهای مؤثر بر اقتصاد کشور، نمی‌توان پیش‌بینی از شاخص‌های اقتصادی در سال آتی ارائه داد. اما یک مسأله واضح است. اینکه اقتصاد در سال آینده نیز با مسائل سیاسی به طرز غیر قابل تفکیکی گره خورده است و شاید عامل اصلی و تعیین‌کننده نیز روند مسائل سیاسی کشور باشد. این موضوع تا اندازه‌ای مشکل اقتصاد ایران است. یکی از متغیرهای سیاسی اثرگذار بر اقتصاد نیز تحریم‌ها و روابط بین‌المللی کشور ماست. حتی به دلایلی ممکن است که در سال 1399 روابط ایران با اتحادیه اروپا و کشورهای عضو این اتحادیه بدتر شود.  در حالت بدبینانه ممکن است پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت ملی رود و این موضوع روابط اقتصادی کشورمان را محدود‌تر کند. اما از ظن و گمان‌ها که بگذریم، در سال 1399 به‌دلایل ویژه‌ای با محدودیت منابع ارزی و درآمدهای نفتی مواجه می‌شویم و این موضوع بر میزان ذخایر ارزی کشور اثر می‌گذارد. به‌عبارت دیگر بتدریج ذخایر ارزی کشور کمتر خواهد شد و با محدودیت بیشتری از نظر درآمدها روبه‌رو خواهیم بود. این موضوع نیازمند یک بازنگری جدی در شرایط موجود است، تا کشور متأثر از کاهش درآمدهای ارزی نشود. به این منظور لازم است که هزینه‌های دولت انعطاف بیشتری نسبت به گذشته داشته باشد و بتواند در برابر کاهش درآمدها مقاومت کند. ضمن اینکه اقتصاد کشورمان برای ادامه مسیر به تأمین کالاهای واسطه‌ای نیاز دارد و با وجود محدودیت‌ها باید این کالاهای ضروری را تأمین کرد. حتی لازم است در بخش‌هایی این محدودیت‌ها را با ابزارهایی که در اختیار داریم، برداریم. این مسائل همگی به سیاست گره خورده‌اند و باید به گونه‌ای رفتار کنیم که اقتصاد متضرر نشود.  نباید اجازه داد که دلار به ارزش برابری بالاتری نسبت به ریال برسد. سال 1399 می‌تواند بخشی از یک برنامه بلند مدت اصلاحی باشد. چراکه در کوتاه مدت نمی‌توانیم به شرایط مطلوبی برسیم. اگرچه سال‌های زیادی را از دست دادیم و فرصت‌های زیادی سوخته است اما با اندکی تغییر، مانند بهبود تولیدات صنایع، می‌توانیم اقتصاد را تا اندازه‌ای به ریل اصلی خود بازگردانیم.  باید تولیدات کشورمان به مرحله‌ای برسد که باکیفیت و ارزان باشد و حتی بتوانیم به پشتوانه این کیفیت و کمیت به امریکا هم صادرات داشته باشیم. باید سال 1399 سال تغییر رویه و سیاستگذاری ساختاری باشد. باید روابط بین‌المللی را بهبود ببخشیم و آینده روشن تری را برای سده قرن پیش رو ترسیم کنیم.
 

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

اخبار مرتبط

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1399