چهارشنبه, 23 مرداد 1398 ساعت 08:42
کد خبر: 60169

بحران سرمایه گذاری در صنایع ارزان

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

علی پاکزاد

شتاب برای توسعه صادرات بدون برنامه، سالهاست بیش از آنکه به توسعه صنعتی کمک کند به بحران تاراج منابع طبیعی بدون ارزش افزوده بالا منجر شده و این اتفاق دو وجه دارد: اول هیجان صدور مواد خام. دوم ضعف در رویکردهای توسعه صنعتی و نداشتن استراتژی در این بخش که منجر به واردات خطوط تولید بی کیفیت صنعتی منتهی شده است.

هیجان خام فروشی یا صادرات مواد خام به دلیل آنکه هیچ یک از مشکلات مربوط به بازاریابی کالاهای نهایی را ندارد بیشتر مورد استقبال قرار می گیرد و این اتفاق سالهاست در عرصه اقتصاد ایران به مداری بسته تبدیل شده تا جایی که حتی زمانی که تلاش می کنیم در ابتدایی ترین شکل تجارت، بسته بندی را با صادرات فله مواجه سازیم با مقاومت مواجه و به بن بست می رسیم. برای شاهد مثال این موضوع تنها یک کلمه کافی است: زعفران.
حال در نظر بگیرید اتفاقی که با صادرات معدنی مانند سنگ آهن، سرب و روی، آلومینیوم و... بسیاری دیگر از محصولات صادراتی ایران رخ می دهد. هر ساله دستگاه های ناظر با افتخار خبر از رشد صادرات معدنی کشور می دهند ولی هیچگاه توجهی به توسعه زنجیره های پایین دستی این منابع نشده و ترجیح بر این است که در ساده ترین شکل مواد خام صادر، و با ارز حاصل از این صادرات محصولات ماشین آلات صنعتی، مواد اولیه ( که حتی بخشی از آنها محصولات فراوری شده همین خام فروشی ها هستند) به عنوان کالای واسطه به کشور وارد شود، صد البته واردات محصولات نهایی و کالاهای مصرفی هم باید به این معادله افزوده شود.
توجه صرف به صادرات بی آنکه به فرایندهای منجر به صادرات، ترکیب سبد صادراتی و بسیاری از ممیزی های دیگر مورد سنجش قرار گیرد نتیجه ای جز آنچه شاهدش هستیم به بار نخواهد آورد.
در سوی دیگر این ماجرا همانطور که اشاره شد شاهد واردات ماشین آلات و کالاهای واسطه ای هستیم که چرخه صنعتی ما را به گردش در می آورند که متاسفانه در این گردونه نیز هیچ رویکرد درستی وجود ندارد. سالهاست صاحبان سرمایه در کشور به دلایل متعدد از جمله عدم وجود یک استراتژی صنعتی در پایین ترین سطح به دنبال انتقال صنعت هستند.
از دهه هفتاد به این سو کشور با حجم بالایی از خطوط تولید فرسوده انباشته شده است که هر تلاشی را برای نوسازی با هزینه های سنگین به بن بست می کشاند و در عمل نیز نمی تواند محصولی با بهره وری متناسب با تقاضای بازار داخلی و خارجی از دل این صنایع بیرون آید و در بهترین شکل محصول شاهد هستیم قیمت محصول نهایی واردات معادل قیمت مواد اولیه مورد استفاده در تولید مشابه داخلی آن است.
در عمل نداشتن استراتژی صنعتی و تاکید صرف بر صادرات در سه دهه اخیر صنایع ایران را با چالشی مواجه کرده است که من آنرا سرمایه گذاری در صنایع ارزان می دانم. صادرات آسان ناشی از خام فروشی نیازی جز صنایع از دور خارج شده کشورهای صنعتی را طلب نمی کند و چون هیچ برنامه ای نیز برای توسعه صنعتی نداریم مانعی برای واردات صنایع بدون بهره وری و فرسوده به کشور وجود ندارد در نهایت هر آنچه از محل خام فروشی عاید کشور می شود صرف صنایعی می شود که محصولات نهایی آن نه در داخل و نه در خارج از کشور توان رقابتی ندارند.
نگاهی به صنایع فولاد در کشور بازهم شاهد مثال همین موضوع است، طی سالها شاهد رشد صنایع فولادی در کشور هستیم ولی هنوز آلیاژ های با کیفیت و مورد استفاده در صنایع خودرو سازی باید از محل واردات تامین شود این در حالی است که در جای دیگری از صنایع کشور ما مدعی حرکت در رمزهای دانش بوده و جزء پیشتازان نانو محسوب می شویم.
سود آسان حاصل از خام فروشی سنگ آهن هر نوع انگیزه ای را برای توسعه فناوری تولید فولادهای آلیاژی را در کشور از بین می برد و در نهایت نبود استراتژی صنعتی باعث می شود پیشتازان نانویی ما به دنبال مسیرهایی بروند که نمی دانم می توانند پاسخگوی نیازهای صنعتی ما باشند یا خیر؟!
جالب تر آنکه بهترین بهانه برای عدم توسعه صنعتی در جهت تامین این محصولات حیاتی این است که مثلا برخی از آلیاژ های فولادی که به طور مثال در تولید پیستون خودروها کارکرد دارد در اختیار دو یا سه کشور محدود است و به ما امکان دسترسی به آنرا نمی دهند. اگر نگاه به داستان توسعه صنعتی کشورهایی مانند چین و ژاپن داشته باشیم متوجه می شویم در آن کشورها چون هدف تولید و صادرات محصول نهایی بود، نه خام فروشی بنابراین برای دستیابی به فناوری های لازم از هیچ کوششی فروگذاری نمی کردند حتی اگر نیاز به اقداماتی مانند جاسوسی صنعتی بود. اما با توجه به توان علمی داخلی نیاز به این نوع اقدامات نداریم ولی نیاز به هدف گذاری درست داریم.

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

اخبار مرتبط

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395