چهارشنبه, 17 مهر 1398 ساعت 08:48
کد خبر: 62734

سمت خوش رکود یا اقتصاد مردمی

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

علی پاکزاد

رکود اقتصادی اگر چه از نظر آمارها رنگ باخته ولی هنوز در فضای روانی و سفره های مردم کاملا آثار آن مشهود است. اما برخلاف آنچه در به تصویر کشیدن چهره زشت رکود صورت می گیرد برخی از ابعاد قابل اعتنا و شاید زیبای این رکود چندان مورد توجه قرار نگرفته است. اقتصاد ایران در حال پوست اندازی است و به نظر می رسد چهره ای زیبا از زیر این فرسودگی در حال فروپاشی خود نمایی می کند، چهره ای که در توصیف آن تنها یک عبارت را می توانم برازنده بدانم: « اقتصاد مردمی».

واقعیت اینجاست که طی دهه های گذشته همواره اقتصاد ایران محصول یک دولت نفتی بوده است. دولتی که از محل درآمدهای نفتی در پنهان و آشکار در تمامی شئون اقتصادی سایه افکنده و کارکردهای اقتصادی را تحت الشعاع خود قرار میداد. دولتی که در دوران رونق تجارت نفت همیشه یکه تاز بوده و به محض رخ دادن تنش های نفتی زمین گیر می شده و این نوسانهای مداوم به شکل زلزله های مداوم بدنه اقتصاد کشور را تحت تاثیر قرارداده است و در یک دهه اخیر نیز این وضعیت به اوج خود رسیده است.
به رغم تلاش دولت ها و ارایه عملکردهای کاغذی از کاهش وابستگی به نفت آنچه در عمل رخ داده تداوم و تعمیق اعتیاد نفتی دولت ها بوده و تنها نقطه افتراق در این روند دائمی البته تلاش برای اصلاح نظام مالیاتی بوده که خود این اصلاحات نیز به رغم رشد چشمگیری که در درآمدهای غیر نفتی دولت ها ایجاد کرده ولی به دلیل سیاست های غلط پولی مهجور شده و نتوانسته کارکردی قابل دفاع ارایه کند و حتی به صورت نظامی ضد تولید بروز کرده است.
به هر شکل در این ساختار فرسوده دولت به خصوص در یک دهه اخیر که دو ابر تحریم به اقتصاد کشور تحمیل شده، کار را به جایی رسانده که مردم از ساختار اقتصادی دولتی نا امید شده و برخلاف سنت نیم قرن اخیر تلاش می کنند خود گلیمشان را از آب بیرون بکشند.
فساد ساختارهای تصمیم گیری اقتصادی که امروز بخشی از آن در روند رسیدگی به پرونده های مفاسد اقتصادی جلوه رسانه ای یافته سالهاست که برای عامه ملموس بوده و به ایشان این نکته را یاد اوری می کند اگر گفتمان حاکم بر این سازو کار را ندانید نمی توانید از منافع در سیطره نظام سیاسی سهمی داشته باشی و اگر توان تطبیق با این گفتمان را هم نیابی هیچ حمایت ملموسی را دریافت نخواهی کرد و در عمل باید خودت برای خودت بجنگی.
واکنش به این فهم اجتماعی که البته در پروپاگاندای رسانه ای بیش از حد بزرگنمایی شده واکنش های متفاوتی به دنبال داشته است، گروهی فرار سرمایه داشته اند، اعم از انسانی و مالی، اما عامه مردم در طبقه میانه به این باور رسیده اند که باید به هر شکل ممکن برای خود کسب وکاری داشته باشند تا در جریان نوسانات اقتصادی لطمه کمتری متوجه آنها شود. یعنی بخش عمده ای از کسانی که پیش از این به دنبال شغل اداری و یا پشت میز نشینی می رفتند ( فرهنگ کاری مبتنی بر غلبه دولت بزرگ ثروتمند) امروز به دنبال خلق ثروت از محل حداقل داشته های خود هستند. این گروه مانند گذشته در وهله نخست به دنبال تسهیلات دولتی نمی روند بلکه حتی تلاش می کنند از منابع گران قیمت بانکی نیز پرهیز کنند.
این اتفاق اما از سوی دولت چندان درک نشده و ساز و کارهای دولتی مبتنی بر پول پاشی همچنان بر سیاق گذشته ادامه داشته و هرگاه صحبت از حمایت دولتی به میان می آید تصور صف طولانی متقاضیان وام های ارزان قیمت است یا گروهی که به دنبال مصوبات تسهیلات هستند. اگر این صفها تشکیل شود در میان آنها کمتر چهره تولید کنندگان واقعی به چشم می خورد و صفهایی از این دست پر از کسانی هستند که امیدوارند همچنان از رانتهای خلق شده از سوی دولت سهمی داشته باشند.
انتظار تولید کنندگان واقعی از فضای فعلی اقتصاد کشور کاهش قوانین دست و پاگیر و تسهیل روابط حاکم بر فضای کسب و کار است. بسیاری از کسانی که تا دیروز در صف بیکاران از این موسسه به آن موسسه دنبال استخدام بودند امروز به هر نحوی برای خود کسب وکاری راه اندازی می کنند. از رستوران های سیار گرفته تا خدمات فضای مجازی که چهره ای تازه به اقتصاد کشور داده اند و ساز و کارهای سنتی مبتنی بر حجره های خاک گرفته داخل بازار و یا سازمانهای عریض و طویل دولتی را با محیط های کوچک و پر جنب و جوش جایگزین کرده است.
این چهره جدید اقتصاد ایران هنوز برای متولیان امور از تشکلهای بخش خصوصی تا اعضای هیات دولت چندان ملموس نیست بنابراین تمامی راهکارها و سیاستهایی که در پیش گرفته می شود همچنان به سمت تسهیلات مالی می رود. تنها گفتمانی که هوشمندانه این روند را پیش بینی و بر ضرورت آن تاکید کرده بود از سوی مقام معظم رهبری و همان اقتصاد مقاومتی است و دقیقا در همین راستا نیز ایشان بر عبارت اقتصاد مردمی تاکید و اشاره کرده بودند.

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

اخبار مرتبط

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395