بازار سرمایه در محاصره ابهامات کلان اقتصادی
زهرا کوثر غلامی
افت سنگین شاخصهای سهام در بهمنماه و تداوم ریزش در آغاز اسفند، نشان میدهد بازار سرمایه ایران از یک اصلاح معمول عبور کرده و وارد مرحلهای پیچیدهتر و نگرانکنندهتر شده است.
همزمانی کاهش معنادار شاخص کل و شاخص هم وزن، بیانگر آن است که فشار فروش صرفاً محدود به نمادهای بزرگ و شاخصساز نبوده و بدبینی، کلیت بازار را دربر گرفته است. این وضعیت بیش از آنکه ریشه در متغیرهای بنیادی شرکتها داشته باشد، بازتاب فضای پرابهام اقتصاد کلان، سیاستهای پولی نامطمئن و افزایش ریسکهای ادراکشده از سوی سرمایهگذاران است.
شکست سطوح حمایتی مهم و خروج تدریجی نقدینگی، رفتارهای احتیاطی را تشدید کرده و بازار را به سمت یک نزول فرسایشی سوق داده است.
برآیند نیروهای عرضه و تقاضا و غلبه نااطمینانی بر فضای تالار شیشهای، سناریوی متفاوتی را رقم زده است
در چنین شرایطی، بازگشت اعتماد در کوتاهمدت دشوار به نظر میرسد و مسیر پیشروی بورس، بیش از هر چیز به ثبات تصمیمات سیاستگذار و کاهش نااطمینانیهای کلان وابسته خواهد بود.
اصلاح در بازار سرمایه طبیعی است
یک کارشناس بازار سرمایه با اشاره به افت سنگین شاخصهای سهام در بهمنماه، معتقد است بازار از یک اصلاح طبیعی عبور کرده و وارد فاز نزولی فرسایشی شده است؛ روندی که به گفته او، با شروع پرتنش اسفندماه و سقوط بیش از ۱۰۰ هزار واحدی شاخص کل در نخستین روز معاملاتی این ماه، ابعاد نگرانکنندهتری به خود گرفته است.
سهیلا نقیپور در گفتوگو با ایسنا، با تحلیل وضعیت معاملات در پایان بهمنماه اظهار کرد: آنچه در بهمنماه در بازار سهام رخ داد، فراتر از یک اصلاح زمانی یا قیمتی متعارف بود و میتوان گفت بورس عملاً وارد فاز نزولی فرسایشی شده است.
وی گفت: پیشبینیهای اولیه بر مبنای متغیرهای بنیادی و ارزش جایگزینی شرکتها حاکی از آن بود که بازار در بهمنماه با نوسانات محدود و یک اصلاح کوتاهمدت، مسیر خود را برای بازیابی توان صعودی هموار خواهد کرد، اما برآیند نیروهای عرضه و تقاضا و غلبه نااطمینانی بر فضای تالار شیشهای، سناریوی متفاوتی را رقم زد.
نقیپور با اشاره به تغییر ماهیت روند بازار افزود: ما از یک اصلاح مقطعی عبور کردهایم و اکنون با یک نزول عمیقتر مواجه هستیم. این تغییر ماهیت، نشاندهنده عمق فشار فروش و خروج نقدینگی از بازار است؛ موضوعی که در آمار عملکرد شاخصها بهوضوح قابل مشاهده است.
او در تشریح عملکرد نماگرهای اصلی بازار تصریح کرد: شاخص کل بورس تهران در بهمنماه روزهای دشواری را پشت سر گذاشت و نسبت به پایان دیماه بیش از ۶۵۰ هزار واحد افت کرد که معادل حدود ۱۴ درصد کاهش در یک بازه یکماهه است. این میزان افت برای نماگری که ویترین نمادهای بزرگ و شاخصساز محسوب میشود، بسیار قابل توجه است.
تلاطم در شاخص هم وزن
این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: در کنار آن، شاخص کل هموزن نیز از این تلاطم در امان نماند و با کاهش ۱۵۰ هزار واحدی نسبت به آخرین روز معاملاتی دیماه، افتی در حدود ۱۳ درصد را ثبت کرد.
وی افزود: همگرایی در میزان افت شاخص کل و شاخص هموزن نشان میدهد که فشار فروش محدود به صنایع بزرگ نبوده و کلیت بازار، اعم از شرکتهای کوچک و متوسط، با بدبینی فراگیر مواجه شدهاند. این موضوع بیانگر آن است که فضای روانی منفی، تمام ارکان بازار را درگیر کرده است.
نقیپور با اشاره به آغاز اسفندماه و ویژگیهای سنتی این مقطع زمانی گفت: اسفندماه به طور سنتی ماه تسویه اعتبارات و جابهجایی نقدینگی پایان سال است و معمولاً انتظار میرود بخشی از فشار فروش در این چارچوب قابل تحلیل باشد، اما آنچه در نخستین روز معاملاتی اسفند رخ داد، فراتر از یک رفتار فصلی بود.
این کارشناس بازار سرمایه تأکید کرد: در اولین روز معاملاتی اسفند، شاخص کل بیش از ۱۰۰ هزار واحد سقوط کرد که این میزان افت در یک روز، شوک قابل توجهی به بازار وارد کرد و پیام روشنی از تداوم روند نزولی مخابره کرد.
بازار سرمایه اسیرابهامات
این تحلیلگر بازار سرمایه خاطرنشان کرد: در شرایط کنونی، بازار بیش از آنکه تحت تأثیر گزارشهای مالی شرکتها یا متغیرهای تولیدی باشد، اسیر ابهامات کلان اقتصادی و سیاستهای پولی است. همین نااطمینانیها موجب شده سطح ریسک ادراکشده سرمایهگذاران افزایش یابد و رفتارهای احتیاطی بر معاملات غلبه کند.
وی افزود: شکسته شدن سطوح حمایتی مهم در روزهای اخیر نیز بر شدت نگرانیها افزوده و باعث شده بخشی از سهامداران حقیقی ترجیح دهند در موقعیت انتظار یا خروج از بازار قرار بگیرند.
نقیپور در جمعبندی چشمانداز کوتاهمدت بازار گفت: با توجه به شتاب ریزش در ابتدای اسفند، بازگشت اعتماد به بدنه بازار در کوتاهمدت دشوار به نظر میرسد. احتمالاً در روزهای پیشرو نیز احتیاط، مهمترین ویژگی رفتار معاملهگران خواهد بود و تا زمانی که متغیرهای کلان به ثبات نسبی نرسند، نمیتوان انتظار تغییر معنادار در روند بازار داشت.
او در پایان تأکید کرد: بازسازی اعتماد، نیازمند سیگنالهای روشن از سمت سیاستگذار اقتصادی و پولی است. در غیر این صورت، روند فرسایشی میتواند تداوم یابد و فشار مضاعفی بر شاخصها وارد کند.
کلام آخر
در جمعبندی میتوان گفت آنچه بازار سرمایه در بهمنماه و آغاز اسفند تجربه کرده، صرفاً یک اصلاح کوتاهمدت نبوده، بلکه نشانههای روشنی از ورود بازار به یک دوره نزولی فرسایشی دارد؛ دورهای که ریشه اصلی آن را باید در نااطمینانیهای کلان اقتصادی، سیاستهای پولی و فضای مبهم تصمیمگیری جستوجو کرد.
بازسازی اعتماد، نیازمند سیگنالهای روشن از سمت سیاستگذار اقتصادی و پولی است
همزمانی افت شاخص کل و شاخص هموزن نشان میدهد بدبینی به شکل فراگیر بر بازار حاکم شده و فشار فروش، اغلب صنایع و نمادها را درگیر کرده است. شکست سطوح حمایتی مهم و شوک ریزش بیش از ۱۰۰ هزار واحدی شاخص در ابتدای اسفند نیز این ذهنیت را تقویت کرده که اعتماد سرمایهگذاران بهسادگی ترمیم نخواهد شد.
در چشمانداز پیشرو، انتظار میرود رفتار احتیاطی و رویکرد «انتظار» همچنان بر معاملات غالب باشد و نوسانات بازار بیشتر تحت تأثیر متغیرهای بیرونی و تصمیمات سیاستگذار شکل بگیرد تا عوامل بنیادی شرکتها. تنها در صورت ارسال سیگنالهای شفاف و قابل اتکا از سوی سیاستگذاران اقتصادی و پولی، میتوان به کاهش نااطمینانی، توقف روند فرسایشی و بازگشت تدریجی اعتماد به بازار امیدوار بود؛ در غیر این صورت، تداوم فشار بر شاخصها دور از انتظار نخواهد بود.
