تورم در آستانه رکوردشکنی تاریخی /هشدار درباره پیامد شوک ارزی در جهش قیمتها
آمارهای بانک مرکزی و مرکز آمار از تکان تورمی آینده و رکوردشکنی قیمتها در ماههای آینده خبر میدهند. به نظر میرسد تورم به سرعت و در عرض چند ماه آینده از ۵۰ درصد هم فراتر برود.
بانک مرکزی در حالی نرخ تورم کشور تا پایان دی ماه را ۴۴.۲ درصد محاسبه کرده که مرکز آمار چند روز پیش از آن تورم را ۴۴.۶ درصد اعلام کرد. بانک مرکزی که ۷ سال از انتشار علنی محاسبات تورمی خود جلوگیری کرده بود، چند ماهی است که دوباره دست به انتشار برآوردهایش زده است. بانک مرکزی محاسبات تورم از سال ۱۳۱۶ تا امروز را بر روی سایت خود دارد ولی مرکز آمار از ابتدای دهه ۹۰ شروع به محاسبه نرخ تورم کرده است.
با اینکه در تورم دیماه، برآورد مرکز آمار بیش از محاسبات بانک مرکزی است اما این جزو معدود دفعاتی است که این اتفاق میافتد. از آنجایی که این دو مرجع رسمی اعلام آمار، سبدهای متفاوتی در محاسبه تورم دارند، از قدیم نتایج محاسباتشان متفاوت بود. بانک مرکزی ضمنا تمام اطلاعات خود را از شهرها اخذ میکند و مرکز آمار هم از شهرها و هم از روستاها و اغلب تورم در شهرها هم بیشتر است. به این ترتیب اغلب ارقام محاسبه شده از سوی بانک مرکزی بیش از ارقام اعلام شده از سوی مرکز آمار است.
همانطوری که در نمودار هم قابل مشاهده است در محاسبات ۱۰ ماهه اخیر همواره ارقام گزارش شده از سوی بانک مرکزی بیشتر بوده جز در دی ماه. همچنین بانک مرکزی میزان تورم ابتدای سال را ۳۶.۴ درصد محاسبه کرده بود و مرکز آمار ۳۳.۲ درصد. به این ترتیب بانک مرکزی فکر میکند در ۱۰ ماه اخیر ۸ درصد بر تورم افزوده شده اما مرکز آمار افزایش تورم را بیش از ۱۱ درصد میداند.
با اینکه سال ۱۴۰۴ یک سال با تورم فزاینده بود و در اغلب ماههای آن تورم رو به افزایش بود اما در میان ۱۰ ماهی که از سال سپری شده، تورم دی ماه بیشترین جهش را نسبت به دیگر ماهها داشته است. در گزارش مرکز آمار تورم دی ماه در مقایسه با آذر ۲.۴ واحد درصد رشد کرد و در گزارش بانک مرکزی ۱.۸ واحد درصد. این مهم بیش از هر چیز بیانگر نقش حذف ارز ترجیحی در جهش قیمتها است.
البته بررسی ارقام تورم ماهانه که مرکز آمار محاسبه میکند نیز موید همین نکته است زیرا بر این اساس تورم ماهانه در دی ماه به ۷.۹ درصد رسیده و احتمال میرود که تورم ماهانه در بهمن ماه هم ۸ تا ۱۰ درصد باشد. گفتنی است اگر برای یک سال مداوم تورم ماهانه ۸ درصد باشد، در پایان آن سال تورم سالانه سه رقمی شده است. کارشناسان نسبت به تبعات حذف ارز ترجیحی هشدارهای زیادی دادهاند و حتی با وجود تخصیص کالابرگ، این انتظار وجود دارد که فشار تورمی زیادی به مردم وارد شود.
تورم در آستانه رکوردشکنی بزرگ؟
همانطوری که در نمودار تورم کشور از سال ۹۱ به این سو مشاهده میشود، در کل روند تورمی محاسبه شده از سوی دو مرجع رسمی اعلام آمار در کشور همخوان هستند، گرچه در سالهایی شکاف میان آنها بیشتر میشود. از ابتدای دهه ۹۰ به این سو، تورم ایران وارد کانالهای بالاتر شد.
تا پیش از این دهه و از سال ۷۴ اغلب تورم در مدار ۱۰ تا ۲۰ درصدی قرار داشت ولی در سالهای نخستین این دهه تورم سالانه وارد کانال ۳۰ تا ۴۰ درصدی شد و از اواخر دهه ۹۰ هم شاخص تورم وارد کانال ۴۰ تا ۵۰ درصدی شد و حتی در ۱۴۰۱ از نظر بانک مرکزی سقف ۵۰ درصدی را هم رد کرد.
مرکز آمار و بانک مرکزی با وجود اختلافی که در ارقام تورمی خود دارند در این نکته توافق دارند که بیشترین تورم تجربه شده از ۹۰ تا به امروز در ۱۴۰۱ به دست آمده است؛ بانک مرکزی تورم آن سال را ۵۳.۱ درصد اعلام کرده و مرکز آمار ۴۵.۸ درصد. به این ترتیب دومین تورم بزرگ کشور پس از سال ۹۰ هم در دی ماه امسال با ۴۴.۶ درصد از نظر مرکز آمار به دست آمده و این مهم در شرایطی است که به احتمال بسیار در دو ماه باقی مانده از سال بالاتر خواهد رفت.
برآوردها نشان میدهد لااقل تا پایان ۱۴۰۴ تورم سالانه سه تا چهار درصد بیشتر خواهد شد و به چیزی در حدود ۴۷ تا ۴۸ درصد خواهد رسید که به معنای رکوردشکنی تورمی در محاسبات مرکز آمار است. همچنین پیشبینی میشود تا پایان سال آینده هم روند تورمی فعلی ادامه خواهد یافت که در این صورت رکورد تورمی ۵۳.۱ درصدی هم شکسته میشود.
