امنیت غذایی در گرو دیپلماسی ارضی و لجستیک خزر
فاطمه زهرا دارابی
بحران فزاینده منابع آبی و فرسایش خاک در فلات ایران، بازنگری در راهبردهای کلان تأمین امنیت غذایی و حرکت به سوی مدل‌های نوین کشت فراسرزمینی را به یک ضرورت انکارناپذیر تبدیل کرده است.
در این میان، قزاقستان با برخورداری از اراضی وسیع و مستعد کشاورزی، یکی از کانون‌های اصلی برای سرمایه‌گذاری مشترک و تضمین پایداری زنجیره تأمین غلات و نهاده‌هایدامی به شمار می‌رود. با این حال، بهره‌برداری بهینه از این ظرفیت منطقه‌ای مستلزم رفع چالش‌های حقوقی نظیر سهم مالکیت خارجی و از آن مهم‌تر، ارتقای زیرساخت‌هایلجستیکی و ناوگان کشتیرانی در حوضه دریای خزر است تا ایران بتواند علاوه بر مهار ریسک‌های تولید، نقش محوری خود را به عنوان هاب ترانزیت محصولات کشاورزی تثبیت کند.
وزیر جهاد کشاورزی گفت: ظرفیت بالای زمین‌های کشاورزی قزاقستان جذابیت بسیار بالایی برای گسترش همکاری در بخش کشاورزی و توسعه کشت فراسرزمینی ایجاد می‌کند.
غلامرضا نوری، وزیر جهاد کشاورزی در دیدار با محمود صفری، سفیر جدید ایران در قزاقستان، با اشاره به ظرفیت‌های کشاورزی این کشور اظهار کرد: قزاقستان حدود ۱۰ برابر ایران اراضی کشاورزی و ظرفیت صادرات حدود ۱۰ تا ۱۲ میلیون تن محصول کشاورزی دارد.
وزیر جهاد کشاورزی به مقررات سختگیرانه قزاقستان برای حضور خارجی‌ها در بخش کشاورزی اشاره کرد و گفت: سرمایه‌گذاری به صورت مشارکتی و سهم سرمایه‌گذاران خارجی در این کشور حداکثر ۴۹ درصد خواهد بود، اما ظرفیت بالای زمین‌های کشاورزی این کشور همچنان جذابیت بسیار بالایی برای توسعه و گسترش همکاری «کشت فراسرزمینی» ایجاد می‌کند.
رئیس کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی ایران و قزاقستان با اشاره به تجربه اجرای کشاورزی فراسرزمینی ایران در قزاقستان گفت: نخستین تجربه جدی و پرحجم کشاورزی فراسرزمینی ایران در این کشور شکل گرفت و امیدواریم این همکاری تداوم پیدا کند.
ظرفیت بالای زمین‌های کشاورزی قزاقستان جذابیت بسیار بالایی برای گسترش همکاری در بخش کشاورزی و توسعه کشت فراسرزمینی ایجاد می‌کند
وی توسعه کشتیرانی در دریای خزر را یکی از پیش‌شرط‌های گسترش تجارت با قزاقستان دانست و گفت: ظرفیت کشتی‌های موجود در بنادر شمالی پاسخگوی نیاز تجارت منطقه نیست؛ از این رو افزایش ظرفیت کشتیرانی در خزر می‌تواند زیرساخت مهمی برای توسعه تجارت با قزاقستان باشد.
نوری همچنین با اشاره به اینکه ایران می‌تواند هاب انتقال محصولات کشاورزی در منطقه باشد، گفت: امنیت غذایی کشورهای اسلامی موضوعی مهم و ماندگار است و ایران با توجه به موقعیت جغرافیایی، دسترسی به دریای خزر و آب‌های جنوبی و برخورداری از شبکه ریلی و جاده‌ای، می‌تواند در انتقال محصولات غذایی تولیدشده در قزاقستان به کشورهای مختلف نقش مؤثری ایفا کند.
برگزاری کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی ایران و قزاقستان
نوری از برگزاری کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی ایران و قزاقستان در دو تا سه ماه آینده خبر داد و افزود: تلاش می‌کنیم این نشست در فصل پاییز و به میزبانی استان گلستان برگزار شود و پس از آن نیز سایر رویدادها و اقدامات مورد نیاز برای توسعه همکاری‌های دو کشور را دنبال خواهیم کرد.
رئیس کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی ایران و قزاقستان گفت: قزاقستان ظرفیت بسیار بالایی در حوزه اراضی مستعد کشاورزی دارد و ایران می‌تواند با توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل و لجستیک، مسیر انتقال محصولات این کشور به بازارهای کشورهای اسلامی، عربی و آفریقایی باشد.
کشاورزی قزاقستان از اولویت‌های تجارت ایران
محمود صفری سفیر جدید ایران در قزاقستان، با اشاره به ظرفیت‌های حمل‌ونقل این کشور، گفت: قزاقستان سالانه حدود ۴۶۶ میلیون تن بار را از طریق راه‌آهن و ۳۵۵ میلیون تن را از طریق جاده جابه‌جا می‌کند؛ ظرفیتی که نشان می‌دهد این کشور توانسته موقعیت جغرافیایی خود را از یک تهدید به یک فرصت اقتصادی تبدیل کند.
صفری با اشاره به مشکلات حمل‌ونقل دریایی در خزر اظهار کرد: اگر مدیریت و زیرساخت‌های بنادر به استانداردهای جهانی نزدیک شود، بدون نیاز به افزایش چشمگیر تعداد کشتی‌ها، ظرفیت حمل‌ونقل دریایی خزر می‌تواند چند برابر شود.
وی افزود: در حال حاضر حدود ۴۰ کشتی تجاری ایرانی در خزر فعال هستند که با رسیدن به استاندارد جهانی، و کاهش زمان انتظار کشتی‌ها برای تخلیه، ظرفیت عملیاتی آنها می‌تواند معادل حدود ۱۲۰ کشتی و با کاهش بیشتر زمان توقف، تا حدود ۱۶۰ کشتی افزایش یابد.
سفیر جدید ایران در قزاقستان با تأکید بر ظرفیت بالای این کشور در بخش کشاورزی گفت: بیش از ۷۰ درصد مساحت قزاقستان قابلیت کشت دارد و میزان بارندگی و شرایط اقلیمی آن نیز ظرفیت مناسبی برای توسعه کشاورزی و دامپروری ایجاد کرده است.
صفری با اشاره به حجم تجارت دو کشور افزود: در حال حاضر قزاقستان حدود ۲۴۰ میلیون دلار کالا به ایران صادر می‌کند و وارداتش از ایران حدود ۱۹۰ میلیون دلار است که با هدف‌گذاری و برنامه‌ریزی می‌توان این ارقام را در مدت کوتاهی افزایش داد.
