فولاد در تله فروآلیاژ

زینب غضنفری

اختلاف شدید قیمت تامین فروسیلیکو منگنز داخلی و وارداتی سبب تحمیل هزینه های سنگین سالانه به فولادسازان شده است؛ این ناترازی مالی که در مقیاس تولید میلیون تنی به هزاران میلیارد تومان می رسد توان رقابتی و فرصت های توسعه فناوری و نوسازی زنجیره فولاد کشور را به شدت کاهش می دهد.

بررسی وضعیت بازار فروسیلیکو منگنز نشان می دهد فاصله قابل توجه میان هزینه تامین این محصول از مسیر واردات و خرید داخلی، فشار مضاعفی را به شرکت های فولادی وارد کرده است.

بر اساس داده های فعالان این حوزه، در شرایطی که واردات هر تن از این محصول با ارز حاصل از صادرات حدود ۱۷۰ میلیون تومان هزینه دارد، فولادسازان برای تامین همان محصول از بازار داخلی ناچار به پرداخت حدود ۳۸۰ میلیون تومان به ازای هر تن هستند.

سیاست گذاری نادرست در بازار فروآلیاژها موجب شده است تا منابع مالی عظیمی که باید صرف نوسازی تجهیزات و افزایش بهره وری کارخانه ها شود برای جبران اختلاف قیمت مواد اولیه هدر برود

فروسیلیکو منگنز به عنوان یکی از فروآلیاژهای مورد استفاده در صنعت فولاد، برای اصلاح ترکیب شیمیایی، اکسیژن زدایی و بهبود برخی خواص مکانیکی فولاد مورد استفاده قرار می گیرد.

اگرچه میزان مصرف این ماده در مقایسه با حجم کل تولید فولاد محدود است، اما در مقیاس صنعتی و تولیدات بزرگ، کوچک ترین تغییر در هزینه تامین آن می تواند تاثیر قابل توجهی بر اقتصاد تولید داشته باشد.

تاثیر اختلاف قیمت بر هزینه های تولید

برآوردها نشان می دهد برای تولید یک میلیون تن فولاد، حدود ۱۳ هزار تن فروسیلیکو منگنز مورد نیاز است. بر همین اساس، اختلاف موجود میان قیمت داخلی و وارداتی این محصول می تواند سالانه حدود ۲.۷ هزار میلیارد تومان هزینه اضافی به یک واحد فولادی تحمیل کند.

این منابع مالی در شرایط فعلی صنعت، می توانست به جای جبران هزینه های تامین مواد اولیه، صرف توسعه فناوری، نوسازی تجهیزات و افزایش بهره وری شود. فعالان زنجیره فولاد معتقدند مسئله اصلی تنها افزایش قیمت یک ماده اولیه نیست، بلکه اثر تجمعی مجموعه ای از هزینه هاست که طی سال های اخیر بر تولیدکنندگان تحمیل شده است.

محدودیت های انرژی، کاهش دسترسی پایدار به برق و گاز، چالش های صادراتی، افزایش هزینه های حمل و نقل و مشکلات تامین مالی، حاشیه سود فولادسازان را بیش از گذشته تحت فشار قرار داده است.

کاهش مزیت رقابتی در بازارهای جهانی

در چنین شرایطی، افزایش هزینه مواد مصرفی می تواند مزیت رقابتی فولاد ایران را در بازارهای داخلی و بین المللی کاهش دهد. صنعتی که برای حضور در بازار جهانی نیازمند کنترل هزینه ها و افزایش بهره وری است، زمانی که بخشی از منابع خود را صرف فاصله قیمتی میان تامین داخلی و خارجی می کند، فرصت کمتری برای سرمایه گذاری های توسعه ای خواهد داشت.

داده های بازار نشان می دهد هزینه خرید هر تن فروسیلیکو منگنز در داخل کشور بیش از دو برابر قیمت وارداتی آن با ارز صادراتی است و فشار مالی زیادی به تولیدکنندگان می آورد

کارشناسان حوزه صنایع معدنی تاکید دارند حمایت از تولید داخلی فروآلیاژها باید بر پایه افزایش بهره وری، ارتقای فناوری و کاهش هزینه تولید باشد.

حمایت زمانی می تواند به تقویت یک حلقه از زنجیره منجر شود که در نهایت توان رقابت آن بخش را افزایش دهد در غیر این صورت، انتقال هزینه های بالا به حلقه های بعدی زنجیره، می تواند کل صنعت را تحت فشار قرار دهد.

لزوم اصلاح سازوکار تامین مواد اولیه

تجربه بازارهای جهانی نشان می دهد صنایع فولادی موفق، علاوه بر دسترسی به مواد اولیه، بر مدیریت هزینه و ثبات فضای کسب و کار تکیه دارند.

تداوم اختلاف قیمت شدید در تامین مواد اولیه زنجیره فولاد می تواند توان رقابتی ایران در بازارهای جهانی را به شدت کاهش دهد و موجب رکود و از دست رفتن بازارهای صادراتی شود

از این رو، سیاست گذاری در حوزه مواد اولیه باید به گونه ای باشد که ضمن حمایت از تولیدکنندگان داخلی، توان رقابتی فولادسازان نیز حفظ شود.

اکنون فروسیلیکو منگنز به نمونه ای از چالش های پنهان در زنجیره فولاد تبدیل شده است حلقه‌ای کوچک اما اثرگذار که اختلاف قیمت در آن می تواند در مقیاس تولید، میلیاردها تومان هزینه به صنعت تحمیل کند.

اصلاح سازوکارهای تامین و ایجاد تعادل میان منافع حلقه های مختلف زنجیره، می تواند گامی موثر برای کاهش هزینه های تولید و حفظ جایگاه فولاد ایران در بازارهای جهانی باشد.