مستندسازی علمی بمبهای فسفری در لامرد
سیما گودرزی
در حالی که زیرساختهای علمی و آموزشی کشور طی تحولات اخیر هدف آسیبهای مستقیم قرار گرفتهاند، وزارت بهداشت با هدف مستندسازی علمی جنایات جنگی، تحقیقات ویژهای را در منطقه لامرد آغاز کرده است.
بررسیهای آزمایشگاهی حاکی از آن است که سلاحهای به کار رفته در بمباران این منطقه به ترکیبات فسفری آغشته بوده که موجب ایجاد جراحات مزمن و دیربهبودی در میان غیرنظامیان شده است.
این مستندات هماکنون برای ارائه به محافل بینالمللی آمادهسازی شده است تا ضمن ثبت این وقایع در تاریخ، ابعاد حقوقی و انسانی این اقدام ضدبشری روشن شود.
این تلاش علمی در حالی صورت میگیرد که بخشهای پژوهشی انستیتو پاستور نیز به عنوان یکی از بازوهای اصلی سلامت کشور در جریان جنگ دچار خسارتهای سنگینی شده که بازسازی آن نیازمند تأمین اعتبارات کلان و همتی ملی است.
در چنین فضای تقابلی که دشمن علاوه بر عرصه نظامی، جنگی همهجانبه را علیه توانمندیهای علمی کشور آغاز کرده، راهبرد وزارت بهداشت بر استمرار فعالیتهای پژوهشی و گرم نگهداشتن تنور تحقیقات متمرکز شده است.
در همین راستا، سی و دومین جشنواره تحقیقات و فناوری علوم پزشکی رازی با رویکردی متفاوت و متناسب با شرایط نوین کشور برگزار میشود. افزایش ۳۰ درصدی ورودی طرحهای تحقیقاتی اثرگذار بر جامعه، نشاندهنده اقبال جامعه دانشگاهی به حل مسائل بومی و حرکت به سمت پژوهشهای تقاضامحور است.
برای نخستین بار، مشارکت خیرین در حوزه پژوهش به عنوان یک الگوی نوین تأمین مالی همانند تجربههای موفق جهانی، مورد توجه قرار گرفته تا دانشگاهها از ظرفیتهای مردمی برای توسعه علمی بهرهمند شوند.تغییرات ساختاری این دوره از جشنواره، گامی برای بازگرداندن ماهیت بینالمللی به این رویداد است.
وزارت بهداشت با استناد به یافتههای علمی، استفاده از بمب فسفری در بمباران لامرد را مستند کرده است؛ موضوعی که ابعاد تازهای از هدفگیری غیرنظامیان را آشکار میکند.
از جمله این نوآوریها میتوان به اضافه شدن بخش ویژه تقدیر از محققان ایرانی مقیم خارج از کشور و اختصاص جوایز خاص برای آثار پژوهشی مرتبط با وقایع اخیر و جنگهای منطقهای اشاره کرد. همچنین هیات اجرایی جشنواره با درک تورم و نیاز به مشوقهای مادی، مبلغ جایزه نفرات برتر را به ۴۰۰ میلیون تومان افزایش داده است.
چالشهای زیرساختی ناشی از تحریمهای علمی، از جمله قطع دسترسی به برخی شاخصهای بینالمللی نظیر تایمز به دلیل ناتوانی در پرداخت حق عضویت و محدودیتهای اینترنتی سالهای گذشته، فشارهای مضاعفی بر رتبهبندیهای علمی دانشگاهها وارد کرده است.
با این حال، راهبرد اتخاذ شده برای مقابله با این انزوا، تقویت نمایهسازی در پایگاههای داخلی و منطقهای نظیر اسکوپوس و وبآوساینس بوده است که تاکنون منجر به ثبت ۸۰۰ مقاله جدید شده است.
سیاست کلان وزارت بهداشت این است که علیرغم تمام محدودیتهای تحمیلی و فشارهای دشمن بر شاخصهای جهانی، حرکت چرخ تحقیقات علوم پزشکی کشور متوقف نشود و با تکیه بر خودباوری و حمایت از محققان جوان، مسیر ارتقای علمی و تابآوری ملی بدون وقفه ادامه یابد.
این مستندسازی، بازویِ قدرتمندی برای نهادهای حقوقی و دیپلماتیک کشور فراهم میآورد تا در صحنه نبردِ روایتها، دستِ بالاتر را داشته باشند. در شرایطی که امپراتوریهای رسانهای تلاش میکنند تا چهرهای انسانی از متجاوزان به نمایش بگذارند، این دادههای علمی و پزشکی است که چهره واقعیِ نبرد را افشا میکند.
اراده وزارت بهداشت برای به چالش کشیدنِ این تهاجم، نه تنها یک تکلیف علمی، بلکه یک ضرورتِ اخلاقی و ملی برای صیانت از خونِ غیرنظامیان و احقاق حقِ قربانیان است تا جنایتکاران بدانند که تبعاتِ اقداماتشان، فراتر از میدانِ نظامی، در محاکم علمی و حقوقی نیز تحت رصدِ دقیقِ متخصصانِ ایرانی باقی خواهد ماند.
