اهمیت آینده پژوهی در کسب و کارها

دکتر محسن صادقی نیه / مدرس، مولف و مشاور سازمانی

شرایط کسب و کارهای دنیا به‌‌‌طور پیوسته در حال تغییر است و تدوین برنامه‌های منعطف و اثربخش، بیش از گذشته برای مدیران کسب و کارها ضروری است.

هر کسب و کار تولیدی یا خدماتی در دنیای امروز دارای رقیبان فعالی است که هوشمندانه در حال بررسی شرایط فعلی و آینده هستند که لحظه ای غافل شدن از آن‌ها سبب از دست دادن مشتریان و ضررهای مالی و غیر مالی خواهد شد.

این موضوع در حالی است که انقلاب صنعتی چهارم سبب ایجاد تحولات عظیمی شده و مولفه های تولید و ارائه خدمات کسب و کارها را دستخوش تغییرات قرار داده است.

در این شرایط، دیگر همانند گذشته نمی توان اظهار کرد که محصول صرفاً باید دارای کیفیت مطلوب و قیمت مناسب باشد. زیرا در شرایط فعلی مولفه‌های اثرگذار دیگری نیز بوجود آمده اند که باید مورد بررسی و پژوهش قرار گیرند.

این مولفه های جدید در راستای تغییرات است که مدیران کسب و کارها با بررسی و مطالعه شرایط تولید و شرایط بازارِ آینده صنعت و صنف خود، در صدد هستند تا برنامه های راهبردی و عملیاتی مناسبی را تدوین نمایند. آینده پژوهی و مطالعه آینده در خصوص نوع تولید، نوع مواد اولیه، بازار، شرایط اقتصادی و صنعتی و… سبب می شود که مدیران کسب و کارها با دید باز و جامعی موضوع کسب و کار خود را پیش ببرند.

امروزه فاکتورها و مولفه‌هایی نظیر مکان ارائه محصول، زمان ارائه محصول، نوع ارائه محصول و… از مولفه‌های اصلی و هم‌سطح تخصص و تجربه محسوب می‌شوند که باید توجه ویژه‌ای به آن‌ها شود. پزشک، حسابدار یا تکنسینی را تصور کنید که در حوزه کاری خود دارای مهارت و تخصص قابل توجهی است اما به دلیل نداشتن مهارت‌های لازم در حوزه بنگاه‌داری، کالا یا خدمات خود را در مکان و زمان نامطلوبی ارائه می‌دهد که نتیجه آن عدم استقبال از آن است.

فعالیت وی علیرغم دارا بودن مهارت‌های بالا در حوزه خود، آنچنان که باید و شاید موفقیت‌آمیز و راضی‌کننده نیست. به همین دلیل است که مدیران کسب و کارهایی که به مولفه‌های جدید توجه دارند و با به‌کارگیری حداکثر منابع خود درصدد رسیدن به موفقیت هستند، ضمن سریع‌تر طی کرد مسیر موفقیت نسبت به دیگر رقبا، سهم بازار بیشتری را تصاحب می‌کنند.

بررسی، مطالعه آینده و تدوین برنامه‌های توسعه‌ای که بر مبنای داده های سالم و صحیح انجام می شود از الزامات کسب و کارهای امروز است تا با تحلیل‌های مختلف و سناریوسازی‌های متنوع، آینده مبهم را تا حد ممکن، شفاف‌ نمایند و از امروز بحران‌های احتمالی و تهدیدهای آینده را پیش‌بینی و راه‌حل‌ها و نظرات پیشنهادی برون‌رفت از بحران‌ها را مدنظر قرار دهد.

مدیران می‌توانند با توجه به توان و پتانسیل موجود، بررسی عملکرد و تحلیل روندهای گذشته، بنگاه اقتصادی خود را با محوریت «آینده‌پژوهی» در موقعیت‌های گوناگونی ترسیم و در هر سناریو، آینده بنگاه خود را سنجیده و در راستای افزایش توان داخلی و رقابتی تلاش کنند.

لذا بهره‌گیری از ابزارها، رویکردها و مدل‌های علمی شناخته شده در عرصه مدیریت بنگاه اقتصادی، بستر این مهم را فراهم می کند تا مسیر دستیابی به رشد و توسعه بیش از پیش هموار شود و مدیران کسب و کارها با به‌کارگیری تکنیک‌های نوین مدیریتی و استفاده از شیوه‌های جدید فن‌آوری‌های پرشتاب که بر بستر آینده پژوهی و مطالعات مولفه های نوین آینده می باشد، به بازدهی بالایی نسبت به گذشته دست یابند.