بازی بانک دی با اعصاب و روان سهامداران
مسعود وطنخواه
نماد بانک دی از یکشنبه هفته گذشته (7 دی) برای افشای اطلاعات از نوع الف بسته شده است و این توقف تا دیروز به دلایل نظیر اصلاح یا افشای دوباره ادامه داشته است. این روزها سهامداران بانک دی منتظر اعلام نظر بانک مرکزی و سازمان بورس درباره افزایش سرمایه حدود 3هزار و 900درصدی به پیشنهاد هیات مدیره بانک هستند و این بلاتکلیفی سهامداران و رسیدن خبرهای ضدونقیض درباره لغو شدن یا نشدن افزایش سرمایه به نوعی منجر به بازی با اعصاب و روان سهامداران بانک دی شده است.
شرکتهای بازار سرمایه مشمول ضوابط دو نوع افشای «الف» و «ب» میشوند. بعد از افشای اطلاعات بااهمیت یک شرکت، نماد آن بسته و معاملات آن متوقف می شود و زمان بازگشایی آن بسته به اهمیت اطلاعات شرکت (از نوع «الف» یا «ب») متفاوت است.
در افشای نوع «ب» نماد به مدت 60دقیقه و با محدودیت نوسان متوقف میشود، اما زمان بازگشایی سهم بعد از افشای اطلاعات «الف»، یک روز کاری بعد و بدون محدویت دامنه نوسان است.
صعود بانک دی حدود یکسال گذشته (دی 1398) از قیمت 300تومان آغاز شد. در این رالی صعودی قیمت این سهام تا 20مرداد سال جاری به 8هزار تومان رسید. بازدهی 2هزار و 666درصدی در هفت ماه منتهی به 20مرداد 1399 سبب ایجاد گمانهزنیهای زیادی درباره این بانک زیانده شد. اما پس از اینکه بورس در نیمه مرداد وارد فاز نزولی شد. سهام بانک دی نیز روند نزولی درپیش گرفت. قیمت این نماد از مرداد تاکنون در محدوده قیمتی 3هزار و 800 تا 6هزار تومان در حال نوسان است که این نوسانات نزولی اغلب همزمان با قوت گرفتن شایعات ایجاد میشد و در نقطه مقابل با اعلامیههای شفافسازی این بانک سیر صعودی به خود میگرفت.
بانک دی به دلیل زیان انباشتهاش که از نصف سرمایه شرکت بیشتر شده، مشمول ماده 141 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت است. در این ماده مقرر شده است: «اگر بر اثر زیانهای وارده حداقل نصف سرمایه شرکت از میان برود هیأت مدیره مکلف است بلافاصله مجمع عمومی فوقالعادهصاحبان سهام را دعوت نماید تا موضوع انحلال یا بقاء شرکت مورد شور و رأی واقع شود. هرگاه مجمع مزبور رأی به انحلال شرکت ندهد باید در همانجلسه و با رعایت مقررات ماده 6 این قانون سرمایه شرکت را به مبلغ سرمایه موجود کاهش دهد.»
شرکتهای بورسی برای آنکه از شمول ماده 141 فرار کنند و مجبور به کاهش سرمایه نشوند، از یکی از طرق افزایش سرمایه استفاده میکنند تا نسبت زیان انباشته به سرمایه ثبتشده شرکت از 50 درصد کمتر شود.
20مهر امسال بود که خبر پیشنهاد هیات مدیره برای افزایش سرمایه بانک دی در کدال بارگزاری شد. در متن اطلاعیه آمده است: « با عنایت به ماده 3 دستورالعمل مراحل زمانی افزایش سرمایه شرکتهای ثبتشده نزد سازمان بورس و اوراق بهادار (مصوب 1395/07/17 هیات مدیرة سازمان بورس و اوراق بهادار و اوراق بهادار) به پیوست گزارش توجیهی هیات مدیرة به منظور پیشنهاد افزایش سرمایه از مبلغ 6,400,000,000,000 ریال به مبلغ 255,000,000,000,000 ریال از محل مطالبات حالشده سهامداران و آورده نقدی، مازاد تجدید ارزیابی داراییها به منظور خروج از شموليت ماده 141 لايحه قانوني اصلاح قسمتي از قانون تجارت و همچنين بهبود ساختار مالي بانک؛ که در تاریخ 1399/07/20 به تصویب هیات مدیره رسیده است جهت اظهار نظر به حسابرس و بازرس قانونی ارسال میشود. اظهار نظر بازرس قانونی نسبت به گزارش مذکور متعاقبا اطلاعرسانی میگردد.»
روند نوسانی صعود به محدوده 6هزار تومان یا نزول به محدوده 3هزار و 800تومان سهام بانک دی تا 7دی ادامه داشت تا اینکه روز دوشنبه، 8دی، عرضههای پرقدرت در این نماد سبب شکستهشدن حمایت تاریخی 3هزار 800تومان شد؛ اتفاقی که تکنیکالیستها از آن به فعال شدن حد ضرر گروه وسیعی از سهامداران این شرکت یاد کردند.
تکنیکالیستها نزول قیمت سهام از محدوده قیمتی حمایتی را که همان حد ضرر نامیده میشود، به فعال شدن حد ضرر تعبیر میکنند و معتقدند که سهام موردنظر را باید فروخت تا از زیان بیشتر جلوگیری شود.
ناضر بازار ساعت 10 و 51دقیقه دوشنبه، 8 دی، در پیامی خبر از توقف نماد بانک دی به دلیل افشای نوع الف داد. با توجه به گروه الف بودن اطلاعیه، ادامه معاملات در حالی به روز بعد موکول شد که معاملات قبل از این پیام لغو نشد.
در متن پیام ناظر آمده است: «به اطلاع ميرساند: نماد معاملاتي (دي1) به دليل افشاي اطلاعات با اهميت مصاديق گروه (الف) براي شركت بانك دي متوقف شد. بديهي است نماد مذكور 60 دقيقه پس از انتشار اين پيام، به صورت حراج ناپيوسته بدون محدوديت دامنه نوسان قيمت بازگشايي خواهد شد. مديريت عمليات بازار فرابورس ايران»
هنوز نیم ساعت از اولین پیام ناظر بازار نگذشته بود که دوباره در ساعت 11 و 20دقیقه ناظر از توقف نماد حداکثر برای دو روز در بانک دی خبر داد.
در متن پیام ناظر آمده است: «به اطلاع ميرساند؛ مطابق با اطلاعيه منتشره در تارنماي كدال، به منظور رفع ابهام يا اصلاح اطلاعات منتشره شركت بانك دي، توقف نماد معاملاتي (دي1) حداكثر براي 2 روز كاري تداوم مييابد. مديريت عمليات بازار فرابورس ايران»
و سرانجام برای بار سوم در ساعت 16و 57 دقیقه دوشنبه ناظر بازار ابطال معاملات قبل از توقف نماد را اعلام کرد.
در متن پیام ناظر آمده است: «به اطلاع ميرساند؛ معاملات امروز دوشنبه مورخ 1399/10/08 در نماد معاملاتي (دي1) مورد تأييد قرار نگرفت. مدير عمليات بازار فرابورس ايران»
به دنبال این اتفاقات شایعات زیادی درباره ظن دستکاری سودجویان در معاملات این بانک مطرح شده است. طولانی شدن پروسه بررسی پذیرش یا رد افزایش سرمایه از سوی بانک مرکزی در مورد بانک دی نیز سبب تقویت شایعاتی شده است.
روابط عمومی این بانک نیز در چند مورد اقدام به شفافسازی کرده است که آخرین این شفافسازیها ساعت 20 سیزدهم دی در کدال بارگزاری و در آن تاکید شده است به محض نهايي شدن و وصول نتايج، مراتب از طريق سامانه کدال به سهامداران اطلاعرساني ميشود
در متن شفافسازی درباره شایعه، خبر یا گزارش منتشرشده آمده است: «به استناد ماده 2 مکرر 3 دستورالعمل اجرایی افشای اطلاعات شرکتهای ثبتشده نزد سازمان به اطلاع ميرساند پیرو شایعه منتشرشده در فضای مجازی مبنی بر لغو و يا رد افزايش سرمايه بانک دي به استحضار میرساند موضوع افزايش سرمايه بانک دي بر اساس گزارش توجيهي مورد تاييد حسابرس و بازرس قانوني، در حال پيگيري از مراجع نظارتي ذيربط منجمله بانک مرکزي جمهوري اسلامي ايران و سازمان بورس و اوراق بهادار ميباشد که به محض نهايي شدن و وصول نتايج، مراتب از طريق سامانه کدال اطلاع رساني ميگردد.
بدیهی است در صورت وقوع هرگونه رویداد با اهمیت، مراتب مطابق مفاد ماده 13 دستورالعمل اجرایی افشای اطلاعات شرکتهای ثبتشده نزد سازمان افشا می شود.»
این روزها سهامداران بانک دی در حالی از آینده سرمایهگذاری خود در این موسسه مالی بیمناک شدهاند که سایه نبود قطعیت نیز امکان تصمیمگیری را از آنان گرفته است. از طرفی، اگر افزایش سرمایه بانک دی از سوی مراجع ذیصلاح تائید شود و این بانک با تغییر ساختار و پوشش زیان انباشته به رونق و شکوفایی برسد سود قابل توجهی نصیب سرمایهگذاران خود خواهد کرد و از طرف دیگر، بمباران شایعات و شکسته شدن حمایت 3هزار و 800تومانی برای بار دوم موجب نوعی ترس نزد سهامداران این بانک شده است.
روز گذشته پس از بازگشایی سه نماد بانکی صادرات، تجارت و ملت در محدوده مثبت، ناظر بازار ساعت 11 و نیم از بازگشایی نماد بانک دی خبر داد. در متن اطلاعیه آمده است: «به اطلاع ميرساند؛ نماد معاملاتي شركت بانك دي (دي1) پس از افشاي اطلاعات با اهميت و عدم ارائه اطلاعات درخواستشده از ناشر ظرف مهلت مقرر، از طريق انجام حراج ناپيوسته بدون محدوديت دامنه نوسان قيمت و با اعمال يك مرحله پيش گشايش، امروز دوشنبه مورخ 1399/10/15 آماده انجام معامله ميباشد. لازم به ذكر است پس از انجام حراج ناپيوسته و حذف سفارشات، انجام معاملات در نماد مذكور به صورت حراج پيوسته در دامنه مجاز قيمتي امكان پذير است. مدير عمليات بازار فرابورس ايران»
رقابت میان خریداران و فروشندگان تا نیم ساعت پایانی ادامه یافت که سرانجام در 12 و 16دقیقه، 12میلیون و 200هزار سهم در محدوده 3هزار و 720تومان و کمتر از قیمت حمایتی، کشف قیمت شد اما در ادامه دوباره ناظر بازار نماد را به دلیل افشاي اطلاعات با اهميت مصاديق گروه «الف» متوقف کرد.
در پیام ناظر آمده است: «به اطلاع ميرساند: نماد معاملاتي (دي1) به دليل افشاي اطلاعات با اهميت مصاديق گروه (الف) براي شركت بانك دي متوقف شد. بديهي است نماد مذكور تا ساعت 10:00 جلسه معاملاتي بعد به صورت حراج ناپيوسته بدون محدوديت دامنه نوسان قيمت بازگشايي خواهد شد. مديريت عمليات بازار فرابورس ايران»
به دنبال توقفهای پیدرپی نماد بانک دی و پیامدهای روانی آن برای سرمایهگذاران، گروهی از سهامداران پیشنهاد میدهند به جای این توقف و بازگشاییهای مکرر بهتر است که نماد بانک دی تا زمان قطعی شدن نتیجه بررسیهای بانک مرکزی و سازمان بورس برای جلوگیری از زیان سهامداران متوقف بماند.
