تجارت خارجی ایران در سال ۱۴۰۴؛ رشد وزنی در سایه کاهش ارزش دلاری

تجارت ۱۰۹ میلیارد دلاری ایران در سال ۱۴۰۴ با رشد وزنی و افت ارزش دلاری همراه شد و تمرکز تجارت خارجی همچنان بر بازارهای آسیایی بود.

به گزارش بازار، گمرک جمهوری اسلامی ایران آخرین آمار تجاری سال ۱۴۰۴ را منتشر کرد که نشان می‌دهد تجارت خارجی کشور به حدود ۱۰۹ میلیارد و ۶۷۳ میلیون دلار و وزنی ۱۹۱ میلیون و ۵۸۸ هزار تن رسیده است.

در این میان، صادرات غیرنفتی با حجم ۱۵۰ میلیون و ۵۰۸ هزار تن و ارزش ۵۱ میلیارد و ۶۵۷ میلیون دلار، و واردات ۴۱ میلیون و ۸۰ هزار تن به ارزش ۵۸ میلیارد و ۱۶ میلیون دلار جای گرفته است.

نکته حائز اهمیت در این آمار، تقابل بین رشد وزنی کالاها و کاهش ارزش دلاری آنهاست که نشان‌دهنده تغییرات بنیادین در ساختار تجارت خارجی است.

کاهش ارزش دلاری واردات؛ سیگنالی برای نیاز به بازنگری در سیاست‌ها

آمارهای گمرکی از کاهش ۱۵.۲۳ درصدی در ارزش واردات در ۹ ماهه نخست ۱۴۰۴ نسبت به سال گذشته خبر می‌دهد. در همین دوره، وزن واردات ۲.۷۵ درصد کاهش یافته و واردات ۸ ماهه نخست به ۲۵ هزار و ۶۴ تن به ارزش ۴۶ میلیارد و ۱۳۰ میلیون دلار رسیده است.

این روند نزولی که ۱۶.۰۷ درصد کاهش در ارزش و ۱.۶۰ درصد کاهش در وزن را در دوره‌های مشابه نشان می‌دهد، می‌تواند ناشی از نوسانات ارزی، کاهش تقاضای داخلی و تغییرات سیاست‌های وارداتی باشد.

تمرکز صادرات بر بازارهای آسیایی و همسایگان

در بخش صادرات غیرنفتی، کشورهای مقصد در ۱۱ ماهه نخست ۱۴۰۴ به ترتیب شامل عراق با ۲۵.۶۹ میلیارد دلار (۲۲.۵ درصد)، چین با ۱۸.۱۸ میلیارد دلار (۱۵.۶ درصد)، امارات متحده عربی با ۱۴.۰۵ میلیارد دلار (۱۲.۲ درصد)، ترکیه با ۱۱.۶۰ میلیارد دلار (۱۰.۱ درصد) و افغانستان با ۴.۳۹ میلیارد دلار (۴.۳ درصد) بودند.

این آمار نشان می‌دهد تمرکز صادرات ایران بر بازارهای آسیایی و همسایگان است و این کشورها نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ تراز تجاری مثبت کشور ایفا می‌کنند.

وابستگی واردات به بازارهای آسیایی و اروپایی

در حوزه واردات نیز امارات متحده عربی با ۱۳.۵۳ میلیارد دلار (۳۰.۶۵ درصد)، ترکیه با ۱۵.۸۸ میلیارد دلار (۳۱.۰۴ درصد)، چین با ۱۲.۱۰ میلیارد دلار (۲۷.۴۲ درصد)، هند با ۸۲۸ میلیون دلار (۳.۵۹ درصد) و آلمان با ۷۳۷ میلیون دلار (۳.۲۰ درصد) از واردات کشور تأمین‌کننده هستند.

این تمرکز جغرافیایی نشان‌دهنده وابستگی ایران به کشورهای آسیایی و اروپایی در تأمین کالاهای صنعتی، واسطه‌ای و مصرفی است.

ترانزیت خارجی؛ با کاهش ۶.۸۴ درصدی مواجه شد

بر اساس آمار گمرک، ترانزیت خارجی در ۱۲ ماهه ۱۴۰۴ با ۶.۸۴ درصد کاهش وزن نسبت به مدت مشابه سال قبل روبه‌رو بود. در کل سال ۱۴۰۴، ۲۰ میلیون و ۵۱۶ هزار تن کالا از مسیر ایران ترانزیت شد. این کاهش می‌تواند ناشی از محدودیت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی، افزایش هزینه‌های لجستیکی و تغییر مسیرهای تجاری باشد.

کاهش ارزش دلاری صادرات و واردات علی‌رغم افزایش وزن کالاها، نشان‌دهنده فشار قیمتی بر کالاهای صادراتی و وارداتی است. روند فصلی تجارت خارجی نیز نشان می‌دهد بیشترین کاهش ارزش دلاری در سه تا شش ماهه نخست ۱۴۰۴ مشاهده شده است.

با وجود تلاش برای حفظ جریان تجارت و انتقال کالاها به بازارهای هدف، ادامه روند فعلی می‌تواند اثرات منفی بر درآمد ارزی کشور داشته باشد.