تدوین برنامه ملي کاهش هزينه توليد در بخش کشاورزی / کاهش قيمت تمامشده توليد نسخه نجاتبخش اقتصاد کشاورزی
روح اله عبدالعلی زاده – تبریز؛ معاون برنامهريزي و اقتصادي وزارت جهاد کشاورزي گفت: کاهش قيمت تمامشده توليد در واقع نسخه نجاتبخش اقتصاد کشاورزی در دهه آينده است و نقش تعيين کننده در توسعه کشاورزي دارد.
اکبر فتحی اظهار کرد: در دهه اخير، با تشديد چالشهاي اقليمي، محدوديت منابع آبي، افزايش قيمت نهادهها و تحولات ژئوپليتيکي و وقوع جنگ هاي منطقه اي همچون جنگ اوکراين و تجاوزات رژيم صهيونيستي در خاورميانه، موضوع قيمت تمامشده توليد محصولات کشاورزي و دامي به يکي از دغدغههاي اصلي سياستگذاران بخش کشاورزی در کشورهاي در حال توسعه از جمله ايران تبديل شده است.
وی با شمردن آثار مخرب افزايش قيمت تمام شده در زنجيره تامين کشاورزی، اظهار کرد: کاهش قدرت رقابت محصولات داخلي در بازارهاي جهاني و حتي داخلي؛ افزايش قيمت مصرفکننده و تهديد امنيت غذايي، کاهش سودآوري توليد و خروج کشاورزان از چرخه توليد؛ افزايش وابستگي به واردات از جمله آثار مخرب ياد شده است.
فتحی خاطرنشان کرد: کاهش بهرهوري، ناکارآمدي ساختاري، وابستگي به واردات، و ناپايداري نهادهها از مهمترين عواملي هستند که موجب شدهاند قيمت تمامشده توليد محصولات کشاورزي و دامي در ايران در مقايسه با بسياري از کشورهاي منطقه بالاتر باشد.
وی به الگوي کشورهاي در حال توسعه در خودکفايي در نهادههای دامي اشاره نمود و افزود: کشورهاي در حال توسعه با توسعه کشت ذرت و سويا در مناطق مستعد و حمايت از واحدهاي فرآوري داخلي، توانسته اند وابستگي به واردات نهادههاي دامي را تا حد زيادي کاهش داده و نوسانات قيمت تمامشده را کنترل کنند.
معاون برنامهريزي و اقتصادي وزارت جهاد کشاورزي از تدوين و اجراي مجموعهاي از طرحهاي راهبردي براي کاهش قيمت تمامشده توليدات کشاورزي خبر داد و گفت: تدوين «نقشه راه ملي کاهش قيمت تمامشده» با هدف تعيين اهداف کمي، مناطق اولويتدار، نوع حمايتها و الگوهاي کارآمد در بخشهاي زراعت، باغباني، دام و طيور در دستور کار است.
همچنين طراحي نظام تأمين مالي زنجيرهاي و هوشمند با همکاري بانک کشاورزي و نهادهاي پشتيبان، ارتقاء نظام آماري با ايجاد سامانههاي جامع رصد هزينهها، و توسعه زيرساختهايي چون انبار، سردخانه، صنايع تبديلي و بازارهاي منطقهاي از ديگر محورهاي اين برنامههاست.
وی خاطرنشان کرد: وزارت جهاد کشاورزي با نگاه دانشبنيان، مردمي و آيندهنگر، تمام ظرفيتهاي خود را بهکار گرفته است تا اين مهم بهطور مرحلهاي و هدفمند تحقق يابد طوري که ما به آيندهاي اميدوار هستيم که در آن، کشاورزي ايران نهتنها تأمينکننده غذاي سالم براي ايرانيان، بلکه مزيت رقابتي کشور در سطح منطقه باشد.
تدوین نقشه راه ملی کاهش قیمت تمامشده تولید
اکبر فتحی، معاون برنامهریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، کاهش قیمت تمامشده تولید محصولات کشاورزی و دامی را راهبردی حیاتی برای نجات اقتصاد کشاورزی در دهه آینده دانست و گفت: در شرایطی که با بحرانهای اقلیمی، افزایش قیمت نهادهها، محدودیت منابع آبی، و تحولات ژئوپلیتیکی مانند جنگ اوکراین و تجاوزات منطقهای روبهرو هستیم، توجه به هزینه تمامشده تولید ضرورتی انکارناپذیر برای تأمین امنیت غذایی و تابآوری اقتصادی کشور است.
وی افزود: قیمت تمامشده شامل کلیه هزینههای تولید مانند نهادهها، انرژی، نیروی کار، ماشینآلات، حملونقل و بستهبندی است. افزایش آن نه تنها باعث کاهش سودآوری تولیدکننده و خروج کشاورزان از چرخه تولید میشود، بلکه به کاهش رقابتپذیری محصولات داخلی، افزایش واردات و تهدید امنیت غذایی منجر خواهد شد.
به گفته فتحی، ناکارآمدی ساختاری در زنجیره تأمین، واسطهگری گسترده، ضعف زیرساختهای نگهداری و فرآوری، فقدان اطلاعات بازار، تولید بدون برنامهریزی، و نبود سامانههای شفاف برای خرید و قیمتگذاری، از مهمترین عوامل افزایش هزینه تولید در ایران هستند.
همچنین پایین بودن بهرهوری آب، مصرف غیراصولی کود و سم، فقدان خدمات فنی و آموزشی، و وابستگی شدید به واردات نهادههایی مانند ذرت، سویا و کودهای شیمیایی، این وضعیت را وخیمتر کرده است.
فتحی ساختار خرد کشاورزی در کشور را مانعی جدی برای بهرهگیری از فناوریهای نوین، کاهش هزینهها و تحقق اقتصاد مقیاس دانست و پیشنهاد کرد: تجمیع اراضی و ادغام داوطلبانه بهرهبرداران در قالب تعاونیها و شرکتهای سهامی میتواند زمینهساز کاهش هزینهها و افزایش قدرت چانهزنی کشاورزان شود.
وی با اشاره به تجربه موفق استان آذربایجان شرقی در کاهش قیمت تمامشده گندم از طریق تجمیع اراضی، توسعه آبیاری نوین و استقرار کارشناسان فنی، تأکید کرد: این الگو میتواند در سایر استانها نیز اجرا شود. وی همچنین افزود: کشورهایی نظیر ترکیه با توسعه تولید داخلی نهادهها، خوشههای کشاورزی و کشاورزی قراردادی توانستهاند قیمت تولید را کنترل کرده و به مزیت رقابتی دست یابند.
در پایان، معاون وزیر جهاد کشاورزی از تدوین «نقشه راه ملی کاهش قیمت تمامشده تولید» خبر داد که در آن، تعیین اهداف کمی، مناطق اولویتدار، الگوهای موفق و ابزارهای حمایتی در دستور کار قرار دارد. او بر نقش حیاتی مشارکت نهادهای محلی، تشکلهای تخصصی، و خود تولیدکنندگان در موفقیت این سیاستها تأکید کرد و گفت: این راهبرد برای پایداری اقتصادی، کاهش تورم غذایی و تقویت مزیت رقابتی کشاورزی ایران ضروری است.
