دونالد ترامپ روز جمعه پکن را در حالی ترک کرد که توافق مهمی در زمینه عناصر نادر خاکی(Rare Earths) به دست نیامد. با این حال، وی این سفر را «موفقیتآمیز» توصیف و از همتای چینی خود، شی جینپینگ به گرمی یاد کرد.
عناصر نادر یکی از مهمترین موضوعات مورد توجه در نشست دو روزه ترامپ در چین بود. واشنگتن به دنبال دسترسی مطمئنتر به این مواد معدنی حیاتی است که برای زنجیره تامین خودروهای برقی، نیمههادیها و صنایع دفاعی ایالات متحده ضروری هستند.
چین هماکنون حدود ۹۰ درصد از ظرفیت پالایش و فرآوری عناصر کمیاب جهان و بیش از ۶۰ درصد از تولید معدنی آن را در اختیار دارد و تقریبا انحصار کاملی بر این زنجیره دارد که به عنوان اهرم ژئوپلیتیک مورد استفاده قرار میگیرد.
چین، پارسال از این سلطه به عنوان سلاح استفاده کرد و در واکنش به تعرفههای «روز آزادی» ترامپ، محدودیتهای صادراتی بر چندین محصول نادر اعمال کرد. این اقدام منجر به تعطیلی موقت کارخانههای خودروسازی در آمریکا و اروپا شد و آسیبپذیری آن را به خوبی نشان داد.
به نظر میرسد با وجود آتشبس تجاری یکساله در اواخر اکتبر، چین همچنان در حال کاهش ارسال عناصر کمیاب به آمریکاست. دادههای گمرکی نشان میدهد، صادرات عناصر معدنی کلیدی مانند yttrium ،dysprosium و terbium — که برای فناوریهای پیشرفته حیاتی هستند — حدود ۵۰ درصد نسبت به دوره یک ساله قبل از اعمال محدودیتها کاهش یافته است.
آتشبس تجاری تمدید میشود؟
ترامپ این سفر را «بسیار موفق» و همراه با «معاملات تجاری فوقالعاده» خواند، اما هیچ توافق مشخصی اعلام نشد. همچنین جزئیاتی درباره تاثیر تاخیرهای صدور مجوز صادراتی چین بر محمولههای عناصر نادر خاکی ارائه نشد.
جیسون گریر، نماینده تجاری ایالات متحده پیشتر به CNBC گفته بود که واردات سنگهای کمیاب آمریکا به سطوح بهتری رسیده، البته با سرعت کمتری از آنچه مورد نظر است. او در مورد تمدید آتشبس تجاری گفت که « دو طرف تمایل دارند».
عضو ارشد شورای روابط خارجی ایالات متحده هم گفته بود: تمدید این توافق «بهترین سناریو» برای دسترسی آمریکا به مواد معدنی حیاتی و سنگهای کمیاب خواهد بود، زیرا آمریکا و متحدانش در کوتاهمدت نمیتوانند در استخراج، فرآوری یا هزینهکرد با چین رقابت کنند.
عدم توافق جدید، نشان میدهد که مواد معدنی حیاتی اکنون به کانون محوری تنشهای آمریکا و چین تبدیل شده و از تعرفهها به عنوان راهبردیترین نقاط فشار بین دو اقتصاد بزرگ جهان پیشی گرفته است.
