تشدید آلزایمر و نقش بازدارنده ترکیبات معطر گیاهی در مقابله با آن

حتی غلظت‌های بسیار کم فلزات از جمله روی، مس و آهن موجب تغییر ساختار پروتئین تاو و در نهایت موجب آسیب و تخریب سلول‌های عصبی می‌شود.

به گزارش رابط عمومی دانشگاه تهران، پژوهش جدید مرکز تحقیقات بیوشیمی بیوفیزیک، نشان می‌دهد حتی غلظت‌های بسیار کم فلزاتی مانند مس، روی و آهن می‌توانند تغییر شکل و تجمع پروتئین تاو را تسریع کنند؛ در عین حال، برخی ترکیبات معطر گیاهی قادرند این تجمع زیان‌بار را در حضور فلزات مهار نمایند.

این یافته‌ها افق جدیدی برای طراحی داروهای مؤثر باز می‌کند و هشدار می‌دهد که مصرف خودسرانه‌ی مکمل‌های فلزی ممکن است خطرآفرین باشد.

بیماری آلزایمر به عنوان یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مزمن عصبی در جهان، هنوز درمان قطعی ندارد. تجمع پروتئین تاو در سلول‌های عصبی یکی از عوامل کلیدی بروز این بیماری محسوب می‌شود. در پژوهشی که در مرکز تحقیقات بیوشیمی بیوفیزیک دانشگاه تهران انجام شد، نقش یون‌های فلزی مانند مس (Cu²⁺) روی (Zn²⁺) و آهن (Fe³⁺)در روند تجمع پروتئین تاو مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این مطالعه نشان داد که حتی غلظت‌های بسیار کم این فلزات قادر است موجب تغییر ساختار پروتئین تاو و تسریع تجمع آن شود که در نهایت به آسیب و تخریب سلول‌های عصبی می‌انجامد.

در ادامه، پژوهشگران اثر چند ترکیب گیاهی معطر با خاصیت محافظت عصبی، شامل سینامآلدهید، فنیلاتیل الکل، آلفا-آزارون و بتا-کاریوفیلن را مورد آزمایش قرار دادند.

یافته‌ها حاکی از آن بود که برخی از این ترکیبات می‌توانند از تجمع مخرب پروتئین تاو در حضور یون‌های فلزی جلوگیری کرده و تا حدی از سلول‌های عصبی محافظت کنند، در حالی که برخی دیگر در شرایط خاص تأثیر چشمگیری نشان ندادند.

به طور کلی، این تحقیق بر اهمیت نقش یون‌های فلزی و ترکیبات گیاهی معطر در فرایند بیماری‌زایی آلزایمر تأکید دارد.

نتایج به‌دست‌آمده می‌تواند راهکارهای تازه‌ای برای طراحی داروهای مؤثر علیه این بیماری فراهم کند و در عین حال زنگ هشداری است درباره‌ی مصرف خودسرانه مکمل‌های حاوی فلزات که ممکن است به جای سود، عوارضی همچون تسریع روند تجمع پروتئین تاو را در پی داشته باشد.

این پژوهش بخشی از نتایج رساله دکتری مهزاد ایراندوست، دانشجوی دکتری بیوشیمی مرکز تحقیقات بیوشیمی بیوفیزیک دانشگاه تهران، با عنوان «بررسی اثرات ترکیب Fe³⁺, Cu²⁺, Zn²⁺ با ترکیبات سینامآلدهید، فنیلاتیل الکل، آلفا-آزارون و بتا-کاریوفیلن در مقابله با تجمعات پروتئین تاو» به راهنمایی دکتر عارفه سیدعربی، استاد گروه بیوشیمی این مرکز است.