ثبت «پرتلاطم‌ترین» دوران بازار جهانی نفت

آیدا برخورداری

بازار جهانی نفت در هفته منتهی به ۲۴ آوریل ۲۰۲۶، یکی از پرتلاطم‌ترین و تاریخی‌ترین مقاطع خود را پشت سر گذاشت.

به گزارش عصر اقتصاد، مجامع و سازمان‌های بین‌المللی (معاونت امور بین‌الملل و بازرگانی وزارت نفت)، رویدادهای هفته منتهی به ۲۴ آوریل ۲۰۲۶ نه‌تنها بر پیچیدگی بحران جاری افزود، بلکه چشم‌انداز انرژی جهان را برای سال‌های آتی دستخوش تغییرات بنیادین کرد.

محور اصلی نوسان‌ها، تشدید تنش‌های ژئوپلیتیک در تنگه هرمز، توقف تقریباً کامل تردد نفتکش‌ها و سیگنال‌های متناقض دیپلماتیک میان ایالات متحده و ایران بود.

در این میان، شکاف عمیق میان واقعیت فیزیکی بازار (کسری بی‌سابقه عرضه) و قیمت‌گذاری در بازارهای آتی (مبتنی بر امید به راه‌حل سریع دیپلماتیک) به مهم‌ترین مشخصه این هفته بدل شد.

بهای نفت خام برنت معاملات هفته را در حوالی ۹۴.۵۷ دلار آغاز کرد و در پایان معاملات روز جمعه، با وجود نوسان‌های شدید روزانه، در سطح ۱۰۵.۳۳ دلار قرار گرفت.

به این ترتیب، قیمت نفت برنت رشد هفتگی حدود ۵.۷ درصدی را ثبت کرد. نفت وست تگزاس اینترمدیت (WTI) نیز با ثبت رشد هفتگی حدود یک درصدی، در مرز ۹۴.۴۰ دلار بسته شد.

اما مسیر رسیدن به این سطوح پر از فراز و نشیب بود. اگرچه قیمت‌ها در میانه هفته برای دقایقی از مرز ۱۰۶ دلار عبور کردند، خوش‌بینی محتاطانه به آغاز مذاکرات صلح در پاکستان در روز جمعه، مانع از تثبیت قیمت‌ها در سطوح بالاتر شد.

در این میان، بزرگ‌ترین شوک عرضه تاریخ مدرن، هشدارهای نهادهای معتبر درباره تخلیه بی‌سابقه ذخیره‌سازی‌ها و فلج شدن سازوکارهای سنتی قیمت‌گذاری نفت در خاورمیانه، مهم‌ترین محورهای خبری این هفته بودند.

در طول هفته، تنش‌های نظامی با توقیف متقابل کشتی‌ها از سوی ایران و آمریکا به اوج رسید. همزمان روزنه‌های دیپلماسی نیز باز شد؛ خبر سفر وزیر امور خارجه ایران به پاکستان خوش‌بینی محتاطانه‌ای ایجاد و از جهش بیشتر قیمت‌ها در روز جمعه جلوگیری کرد.

با این حال تکذیب رسمی مذاکره از سوی مقام‌های ایرانی، بازار را در فضایی از عدم قطعیت مطلق نگه داشت.

واقعیت فیزیکی بازار بسیار وخیم‌تر از نوسان‌های روزانه قیمت بود. مهم‌ترین داده‌های این هفته را می‌توان در قالب یک رشته اطلاعات تکان‌دهنده از جمله «ثبت بزرگ‌ترین اختلال عرضه انرژی در تاریخ مدرن»، «کاهش ۵۷ درصدی تولید کشورهای خلیج فارس»، «تخلیه بی‌سابقه ذخایر نفت»، «سقوط واردات نفت آسیا به کف ۱۰ ساله» و… که نشان‌دهنده بحران عرضه است، خلاصه کرد.

این هفته شاهد شکاف عمیق میان تحلیل نهادها بود و واگرایی عمیق در تحلیل نهادهای جهانی پدیدار شد. آژانس بین‌المللی انرژی و بانک‌های بزرگ (گلدمن ساکس، جی‌پی مورگان، UBS) هشدار دادند که این «بزرگ‌ترین تهدید امنیت انرژی تاریخ» است و قیمت‌ها در سناریوی تداوم بحران می‌توانند به ۱۳۰ تا ۱۵۰ دلار جهش کنند.

صندوق بین‌المللی پول نیز از سقوط رشد اقتصاد جهانی به ۲ درصد در صورت میانگین قیمت ۱۱۰ دلاری خبر داد. در تضادی آشکار، بانک جهانی پیش‌بینی کرد که با کاهش تنش‌ها، قیمت نفت به ۶۰ دلار سقوط خواهد کرد.

بازار نفت این هفته را در دوگانگی بین «واقعیت کسری فیزیکی» و «امید صلح» به پایان رساند. عمق تخریب در عرصه به حدی است که کوچک‌ترین سیگنال سیاسی می‌تواند قیمت‌ها را مهار کند یا نبود آن، موج ویرانگری از جهش قیمت را رقم بزند.