جهش جهانی خودروهای برقی در سایه گرانی سوخت

مریم غدیرپور

با تشدید درگیری‌ها در خاورمیانه و افزایش نگرانی‌ها درباره بسته شدن یا اختلال در تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز، بازار جهانی انرژی بار دیگر با شوک قیمتی مواجه شده است.

تنگه هرمز به‌عنوان یکی از حیاتی‌ترین گلوگاه‌های انتقال نفت جهان، نقش مستقیمی در ثبات قیمت سوخت دارد و هرگونه ناامنی در این مسیر، بلافاصله به افزایش بهای نفت، بنزین و گازوئیل در بازارهای جهانی منجر می‌شود.

در هفته‌های اخیر، این تحولات باعث رشد محسوس قیمت بنزین در اروپا شده؛ به‌طوری‌که در برخی کشورها نرخ سوخت به بالاترین سطح خود در ماه‌های گذشته رسیده است.

افزایش هزینه سوخت‌های فسیلی، به‌ویژه در اقتصادهای وابسته به واردات انرژی، رفتار مصرف‌کنندگان را به‌طور قابل توجهی تغییر داده است.

در چنین شرایطی، خودروهای برقی به‌عنوان گزینه‌ای کم‌هزینه‌تر و مستقل‌تر از نوسانات بازار نفت، بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته‌اند؛ روندی که اکنون به افزایش چشمگیر تقاضا و جهش فروش این خودروها در نقاط مختلف جهان انجامیده است.

افزایش قیمت سوخت در پی جنگ خاورمیانه، موجب جهش بی‌سابقه فروش خودروهای برقی در جهان شده است. با افزایش تنش‌ها در خاورمیانه و بالا رفتن قیمت بنزین و گازوئیل در بازارهای جهانی، تقاضا برای خودروهای برقی در کشورهای مختلف از استرالیا تا ویتنام رشد چشمگیری داشته است که فعالان این صنعت آن را نشانه تغییر پایدار در الگوی مصرف انرژی می‌دانند.

افزایش تقاضا برای خودرو های برقی

روسکو جول، مدیر یک بازار اینترنتی فروش خودروهای برقی دست‌دوم در سیدنی، می‌گوید تا پیش از آغاز جنگ ایران، به طور میانگین هر دو ماه یک خودروی برقی کارکرده می‌فروخت، اما در هفته‌های اخیر این رقم به حدود هر دو هفته یک خودرو رسیده است.

به گفته وی، یافتن خودروی برقی کارکرده در بازه قیمتی 20 تا 50 هزار دلار اکنون بسیار دشوار شده و قیمت‌ها بین 10 تا 15 درصد و در برخی موارد تا 20 درصد افزایش یافته است.

گرانی سوخت، موتور محرک بازگشت خودروهای برقی

علی مرادیان، کارشناس حوزه خودرو، در گفت‌وگو با «عصر اقتصاد» می‌گوید افزایش بهای سوخت‌های فسیلی پس از تشدید تنش‌ها در خاورمیانه، موجب شده مصرف‌کنندگان در سراسر جهان نگاه متفاوتی به هزینه‌های مالکیت خودرو داشته باشند.

افزایش بهای سوخت‌های فسیلی پس از تشدید تنش‌ها در خاورمیانه، موجب شده مصرف‌کنندگان در سراسر جهان نگاه متفاوتی به هزینه‌های مالکیت خودرو داشته باشند

او توضیح می‌دهد که در بسیاری از کشورها، خانوارها با مشاهده جهش قیمت بنزین و گازوئیل، به این نتیجه رسیده‌اند که ادامه استفاده از خودروهای بنزینی در بلندمدت صرفه اقتصادی ندارد.

مرادیان معتقد است تجربه شوک‌های انرژی سال‌های اخیر به‌ویژه برای طبقه متوسط، حساسیت نسبت به مصرف سوخت و هزینه‌های جانبی خودرو را افزایش داده و همین موضوع باعث شده خودروهای برقی بیش از همیشه به‌عنوان یک گزینه مقرون‌به‌صرفه و آینده‌دار تلقی شوند.

او با اشاره به دو بازار مهم جهان یعنی آمریکا و چین می‌گوید: «پس از رکودی که در سال ۲۰۲۵ بازار خودروهای برقی را تحت فشار قرار داده بود، اکنون دوباره شاهد رشد قابل توجه فروش هستیم. این بار، محرک اصلی نه صرفاً فناوری یا مشوق‌های دولتی، بلکه افزایش واقعی هزینه سوخت برای مصرف‌کنندگان است.»

مرادیان اضافه می‌کند که آمارهای چین نیز این تغییر روند را تأیید می‌کند؛ به‌طوری که طبق اعلام انجمن فروشندگان خودروی این کشور، فروش ماهانه تولیدکنندگان در ماه مارس نسبت به ماه قبل ۸۲.۶ درصد جهش داشته است.

به گفته او، چنین رشدی تنها یک واکنش کوتاه‌مدت به بحران انرژی نیست، بلکه نشانه‌ای از یک تغییر تدریجی اما عمیق در ترجیحات خریداران محسوب می‌شود؛ تغییری که می‌تواند مسیر بازار جهانی خودرو را در سال‌های آینده تعیین کند.

شتاب‌گیری خودروهای برقی در آسیا با بحران انرژی

این کارشناس حوزه خودرو، در ادامه تحلیل خود گفت تحولات اخیر نه تنها در بازارهای بزرگ مانند آمریکا و چین اثر گذاشته، بلکه شتاب قابل توجهی در پذیرش خودروهای برقی در کشورهای نوظهور ایجاد کرده است.

او تأکید می‌کند که تنش‌های مربوط به جنگ ایران، حساسیت بازارهای آسیایی نسبت به امنیت عرضه انرژی را افزایش داده و همین موضوع باعث شده کشورهایی در جنوب شرق آسیا که پیش‌تر گذار به خودروهای برقی را آهسته‌تر دنبال می‌کردند، اکنون با سرعت بیشتری به سمت این فناوری حرکت کنند.

مرادیان با اشاره به تجربه شوک‌های انرژی سال‌های اخیر، از جمله بحران‌های ناشی از جنگ اوکراین، توضیح می‌دهد: «کشورها به‌وضوح به این نتیجه رسیده‌اند که اتکا به سوخت‌های فسیلی در دوره‌های بی‌ثباتی ژئوپلیتیکی، هزینه‌های هنگفت اقتصادی و اجتماعی ایجاد می‌کند. در چنین فضایی، خودروهای برقی نه فقط به‌عنوان یک انتخاب زیست‌محیطی، بلکه به‌عنوان گزینه‌ای رقابتی و امن‌تر در حوزه انرژی مطرح می‌شوند.»

او معتقد است روند فعلی یک واکنش هیجانی نیست، بلکه می‌تواند به تغییری پایدار در سرعت گسترش خودروهای برقی منجر شود. به گفته مرادیان، بازارهایی مانند اندونزی، مالزی، تایلند و ویتنام اکنون برای نخستین‌بار در حال تجربه رشد جهشی تقاضا هستند و این نشانه‌ای روشن از ورود جهان به مرحله‌ای جدید در گذار انرژی است.

کلام آخر

افزایش شدید قیمت سوخت در پی تنش‌های خاورمیانه و نگرانی درباره اختلال در عرضه جهانی انرژی، موجی تازه در رشد تقاضای خودروهای برقی ایجاد کرده است.

روندی که از استرالیا و ژاپن گرفته تا چین، اروپا و جنوب شرق آسیا قابل مشاهده است و نشان می‌دهد خودروهای برقی وارد مرحله‌ای جدید از نفوذ در بازار جهانی شده‌اند. داده‌ها و روایت فعالان بازار نشان می‌دهد که این رشد، واکنشی گذرا به بحران نیست؛ بلکه بخشی از یک تغییر بنیادین در الگوی مصرف انرژی و ترجیحات خریداران است.

افزایش هزینه مالکیت خودروهای بنزینی، نگرانی از وابستگی به سوخت‌های وارداتی و تجربه شوک‌های انرژی سال‌های اخیر، بسیاری از خانوارها را به سمت راه‌حلی پایدارتر سوق داده است. بازارهای بزرگ جهان مانند آمریکا و چین که در سال ۲۰۲۵ با رکود مواجه شده بودند، اکنون بار دیگر به مسیر رشد بازگشته‌اند؛ به‌طوری‌که فروش ماهانه چین جهشی بیش از ۸۰ درصدی داشته و در آمریکا نیز فروش ماهانه از ۸۲ هزار دستگاه عبور کرده است.

کشورهای نوظهور آسیایی نیز برای نخستین‌بار رشدهای دو تا سه‌برابری ثبت کرده‌اند که نشان می‌دهد «بازارهای آینده» به‌سرعت در حال شکل‌گیری هستند.

با توجه به روندهای فعلی، کارشناسان معتقدند آینده صنعت خودرو به‌طور قطعی در مسیر برقی‌سازی گسترده‌تر قرار دارد. حتی اگر قیمت سوخت دوباره کاهش یابد، تغییر نگاه مصرف‌کنندگان و سرمایه‌گذاری عظیم خودروسازان جهانی باعث می‌شود تقاضا برای خودروهای برقی همچنان صعودی بماند. رقابت شدیدتر شرکت‌ها، افزایش ظرفیت تولید، کاهش قیمت باتری‌ها و گسترش زیرساخت شارژ نیز می‌تواند طی پنج سال آینده خودروهای برقی را از یک گزینه «افزوده» به انتخاب اصلی بسیاری از بازارها تبدیل کند.