حکومت عدل علی راهکار فراموش شده اداره کشور

ابوالقاسم فاتحی دهاقانی/ استاد دانشگاه علامه طباطبایی

امیرالمؤمنین علی علیه السلام اگر چه به خاطر مخالفت های سه گروه که اتفاقا هر سه گروه از درون جامعه اسلامی بودند ،مدت کوتاهی حاکم بود و حکمرانی کرد، اما در همین مدت کوتاه تقریبا ۵ ساله الگوهایی را در بخش های مختلف حکمرانی سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی فراروی بشریت قرار داد، که تمسک به آن امروز می تواند راهگشایی حل بسیاری از معضلات کشور باشد. در اینجا بنده به دو الگوی آن حضرت اشاره می کنم که اتفاقا گمشده امروز، مسئولین است.

اولی، الگوی سخت گیری و شدت عمل در برابر تخلف و فساد و رانت و شل کاری و گرایش به روحیه اشرافی‌گری و دوری از فقرا، بی عدالتی و تبعیض کارگزاران، عمال،فرمانداران و کسانی که از سوی آن حضرت در منصبی مسئولیت داشتند، در برابر اینان با سرعت عمل توام با دقت و عدالت ، اما سریع و قاطع برخورد می کرد به گونه ای که چشم بقیه به حساب بیفتد، کارگزاران دولت اسلامی، پست را طعمه ندانند، حالا ابن را مقایسه کنید با تخلفات و فساد برخی کارگزاران که آنقدر مسامحه، تساهل، وقت کشی ، و افتادن در دام سیاسی کاری ها می شود، که فرد متخلف با یک محاسبه سرانگشتی متوجه می شود هزینه فساد در برابر سود آن بسیار کم و ناچیز است و چه عاملی مشوق آمیزتر از این.

دومین الگوی امام علی علیه السلام، نسبت به امر تربیت ،تبلیغ و نشر معارف اسلامی در میان توده های مردم از عامی و بی سواد بادیه نشین تا باسواد و شهری، در اینجا برعکس مورد اولی ،سیاست امیرالمؤمنین، مدارا، صبر، تحمل، تبیین گری، گشاده رویی، گذشت ، اقناع ، استدلال و مانند آن بود، یعنی در اینجا جدب حداکثری بود، اما در آنجا دفع حداکثری.

اما گویا ما در بازخوانی روش امام علی علیه السلام، دچار اشتباه فاحش و راهبردی شده ایم ، برای مدیران فاسد، متخلف، چهره ها و سلبریتی ها و مانند آن، صحبت از جذب حداکثری می کنیم، اما برای آن نوجوان و جوان غافلی که در بند جوانی بوده و تخلفی را انجام داده است، بدون ابن که بخواهد آن را سیاسی کند یا اشاعه فحشا کند، صحبت از اشد مجازات می کنیم.

وقتی موقع کار فرهنگی و تربیتی می شود، کم حوصله و بد اخلاق می شویم ، سیاست جذب حداکثری اساسا برای عامه مردم و در دعوت آنان به گفتمان انقلاب اسلامی است و برای مدیران و کارگزاران متخلف نیست.