خاموشی؛ سناریوی محتمل اوج مصرف
مریم غدیرپور
با نزدیک شدن تدریجی به فصل گرم سال، روند افزایش مصرف برق بار دیگر به یکی از دغدغههای مهم در حوزه انرژی تبدیل میشود، زیرا همزمان با بالا رفتن دمای هوا، وسایل خنککننده برقی در خانهها، ادارات و مراکز خدماتی بهتدریج وارد مدار مصرف میشوند و همین موضوع فشار قابل توجهی بر شبکه سراسری برق وارد میکند.
در چنین شرایطی، اگرچه بارشهای ماههای گذشته در برخی مناطق کشور تا حدی امیدواریهایی درباره بهبود وضعیت منابع آبی و ظرفیت تولید برق ایجاد کرده است، اما واقعیت آن است که افزایش تقاضای مصرف در فصل تابستان همچنان عاملی تعیینکننده در پایداری شبکه به شمار میرود و به همین دلیل مسئولان حوزه انرژی بارها بر ضرورت صرفهجویی و مدیریت مصرف تأکید کردهاند.
علاوه بر این، شرایط زیرساختی شبکه نیز تحت تأثیر برخی تحولات اخیر قرار گرفته است، بهگونهای که آسیب دیدن بخشی از زیرساختهای مرتبط با حوزه انرژی در پی جنگ رمضان با رژیم صهیونیستی، ضرورت توجه بیشتر به بازسازی و تقویت شبکه را برجسته کرده است.
بر اساس آنچه گفته شد، همزمانی افزایش مصرف برق در روزهای گرم سال با نیاز به ترمیم برخی زیرساختها، این پرسش را در فضای عمومی مطرح کرده است که آیا در تابستان پیشرو نیز مانند سال گذشته احتمال اعمال خاموشیهای نوبتی در برخی مناطق کشور وجود خواهد داشت یا شبکه برق کشور میتواند با مدیریت مصرف و برنامهریزی دقیق از دوره اوج بار عبور کند.
بنابراین به نظر میرسد نحوه مدیریت تقاضا و میزان آمادگی زیرساختهای تولید و توزیع برق در ماههای آینده نقشی تعیینکننده در پاسخ به این پرسش ایفا خواهد کرد.
کاهش تولید برق صنایع و افزایش بار شبکه
محمد الهداد، سرپرست شرکت توانیر، در گفتوگو با عصر اقتصاد خاطرنشان کرد: امسال شرایط شبکه برق کشور نسبت به سالهای گذشته با پیچیدگی بیشتری همراه شده است، زیرا بخشی از ظرفیت تولید برق که پیشتر از سوی صنایع بزرگ تأمین میشد، به دلیل خسارتهایی که به زیرساختهای این صنایع وارد شده با محدودیت مواجه شده است.
وی بیان کرد: صنایع مادر از جمله واحدهای بزرگ فولادی و پتروشیمی در سالهای اخیر برای تأمین بخشی از برق مورد نیاز خود اقدام به احداث نیروگاههای اختصاصی کرده بودند و این نیروگاهها علاوه بر تأمین برق مصرفی همان صنایع، در مقاطعی به پایداری شبکه سراسری نیز کمک میکردند.
علاوه بر این در زمانهایی که شبکه با ناترازی شدید انرژی روبهرو میشد، برق تولیدی این نیروگاهها از طریق اتصال به شبکه در اختیار وزارت نیرو قرار میگرفت تا فشار وارد بر بخش خانگی کاهش یابد و از بروز اختلال در برقرسانی جلوگیری شود.
بر اساس آنچه گفته شد، اکنون با آسیب دیدن بخشی از این ظرفیتها، شبکه برق ناچار است هم پاسخگوی افزایش مصرف در ماههای گرم سال باشد و هم کسری ناشی از کاهش تولید در نیروگاههای وابسته به صنایع را جبران کند.
در نهایت همین مسئله موجب شده است بار وارد بر شبکه سراسری در سال جاری نسبت به گذشته بیشتر شود و در نتیجه مدیریت مصرف و برنامهریزی دقیق برای عبور از اوج بار تابستان اهمیت دوچندانی پیدا کند.
شبکه برق درگیر یکی از سنگینترین خسارتها
سرپرست شرکت توانیر، در ادامه گفتوگوی خود با عصر اقتصاد درباره ابعاد خسارات واردشده به شبکه برق کشور در جریان جنگ رمضان خاطرنشان کرد: صنعت برق در این دوره با یکی از گستردهترین آسیبهای سالهای اخیر مواجه شده است و برآوردهای اولیه نشان میدهد مجموع خسارات ثبتشده تاکنون به حدود ۵۸.۵ هزار میلیارد تومان رسیده است.
وی بیان کرد: ارزیابیهای میدانی نشان میدهد در جریان حدود ۴۰ روز درگیری، نزدیک به دو هزار ناحیه از شبکه برق در معرض اصابت مستقیم یا غیرمستقیم قرار گرفته و در مجموع بیش از ۶ هزار و ۴۷۳ نقطه از زیرساختهای صنعت برق شامل خطوط انتقال، پستهای برق و سایر تأسیسات حیاتی دچار آسیب شدهاند؛ موضوعی که به گفته وی گستره و پیچیدگی عملیات بازسازی و ترمیم شبکه را بهطور قابل توجهی افزایش داده است.
علاوه بر این، شبکه برق به عنوان یکی از زیرساختهای حیاتی کشور نقش تعیینکنندهای در تأمین خدمات عمومی و استمرار فعالیتهای اقتصادی دارد و به همین دلیل بازسازی و احیای نقاط آسیبدیده با اولویتبندی دقیق و در چند جبهه بهصورت همزمان در حال انجام است.
بر اساس آنچه گفته شد، همزمانی روند بازسازی زیرساختهای آسیبدیده با افزایش مصرف برق در ماههای گرم سال، شرایط شبکه را در تابستان پیشرو حساستر کرده است و عبور از اوج مصرف نیازمند مدیریت دقیق شبکه و همکاری مشترکان در مدیریت مصرف خواهد بود. در نهایت وی تأکید کرد صنعت برق تلاش میکند با تسریع در روند ترمیم زیرساختها و برنامهریزی فنی، شرایط عبور از تابستان پیشرو را با حداقل اختلال مدیریت کند.
بی برقی صنایع دورازانتظار نیست
الهداد در پاسخ به این پرسش که احتمال اعمال خاموشی در تابستان پیشرو تا چه اندازه جدی است گفت: ارزیابیها نشان میدهد پاسخ قطعی به این موضوع بیش از هر چیز به شرایط شبکه در ماههای آینده وابسته است.
با نزدیک شدن به اوج مصرف، افزایش استفاده از وسایل سرمایشی بهطور طبیعی فشار بیشتری بر شبکه برق وارد میکند و همین مسئله حساسیت پایداری شبکه را افزایش میدهد. علاوه بر این، بخشی از زیرساختهای برق کشور در ماههای گذشته دچار آسیب شده و روند بازسازی آنها همچنان ادامه دارد؛ موضوعی که میتواند بر توان شبکه در مدیریت اوج بار اثرگذار باشد.
بر اساس آنچه گفته شد، در سناریویی که روند ترمیم زیرساختها با سرعت ادامه پیدا کند و مدیریت مصرف نیز بهطور جدی دنبال شود، امکان عبور از تابستان با حداقل اختلال وجود دارد، هرچند اعمال محدودیت در برخی بخشها، بهویژه صنایع، دور از انتظار نخواهد بود.
در نهایت اگر فشار بر شبکه افزایش یابد یا مصرف از سطح پیشبینیها فراتر رود، احتمال بازگشت خاموشیهای برنامهریزیشده در برخی مناطق، بهویژه در روزهای اوج مصرف، قابل تصور خواهد بود.
