رحمت اله نوروزی؛ رئیس فراکسیون کارگری
سلامت مردم از آن دسته موضوعاتی است که نمیتوان با آن تعارف کرد. وقتی پای جان انسانها در میان است، حتی یک روز تأخیر در تأمین دارو یا تجهیزات پزشکی میتواند پیامدهای جبرانناپذیری به دنبال داشته باشد.
این روزها افزایش قیمت دارو، بهویژه داروهای خاص و تجهیزات و ملزومات پزشکی، به یکی از دغدغههای جدی خانوادهها تبدیل شده است؛ دغدغهای که با حذف ارز ترجیحی و افزایش هزینههای تأمین، برای برخی اقلام شدت بیشتری پیدا کرده و فشار آن بیش از همه بر دوش بیماران و خانوادههای کمدرآمد سنگینی میکند.
وقتی قیمت داروهای خاص، تجهیزات مورد نیاز بیماران قلبی، دریچههای قلب، باتریهای پزشکی و سایر ملزومات حیاتی به ارقام چند ده و حتی چند صد میلیون تومانی میرسد، دیگر نمیتوان مسئله را صرفاً یک موضوع اقتصادی یا تجاری دانست. اینجا صحبت از دسترسی عادلانه به درمان و حق برخورداری از سلامت است.
واقعیت این است که سلامت مانند خرید لباس، سفر یا برگزاری مهمانی نیست که بتوان آن را حذف کرد یا به زمان دیگری موکول کرد. بیماری منتظر بهبود شرایط اقتصادی نمیماند و برای بسیاری از بیماران، ثانیهها تعیینکنندهاند. خانوادهای که توان تأمین هزینه یک داروی ضروری یا وسیله پزشکی را ندارد، نباید میان درمان و سفره معیشت خود یکی را انتخاب کند.
در چنین شرایطی، دولت باید با نگاهی فراتر از پرداخت یارانههای مقطعی، برای مدیریت هزینههای درمان و تضمین دسترسی بیماران به دارو و تجهیزات ضروری برنامهریزی کند. حمایت از بیماران خاص و صعبالعلاج، پیشبینی منابع مالی پایدار و نظارت بر زنجیره تأمین، از جمله اقداماتی است که نمیتوان آنها را به آینده موکول کرد.
اما مسئله فقط قیمت نیست؛ گاهی کمبود دارو و تجهیزات، حتی با وجود توان مالی بیمار، روند درمان را مختل میکند. بنابراین باید از مدیریت بحران به سمت حکمرانی هوشمند تأمین حرکت کرد.
پیشگیری از کمبود دارو و تجهیزات پزشکی، مسئولیت یک دستگاه یا وزارتخانه بهتنهایی نیست. سیاستگذار، تنظیمگر، تولیدکننده، واردکننده، شرکتهای پخش، بانک مرکزی، گمرک، دانشگاههای علوم پزشکی، مراکز درمانی، بیمهها و نهادهای تأمینکننده، هرکدام بخشی از اطلاعات و ظرفیت مورد نیاز را در اختیار دارند.
حکمرانی درست در حوزه تأمین یعنی این مجموعهها پیش از آنکه یک دارو نایاب شود یا یک وسیله پزشکی به کالایی دستنیافتنی تبدیل شود، اطلاعات خود را به اشتراک بگذارند و برای پیشبینی نیاز، سفارشگذاری بهموقع، تأمین منابع ارزی و توزیع عادلانه اقدام کنند.
تأمین فوریتی در زمان بحران ضروری است، اما هنر مدیریت آن است که اساساً اجازه ندهیم نیازهای قابل پیشبینی به مرحله فوریت برسند. کمبودی که اتفاق میافتد خبرساز میشود، اما کمبودی که با برنامهریزی، پایش مصرف و هماهنگی دستگاهها از وقوع آن جلوگیری شده، معمولاً دیده نمیشود.
از سوی دیگر، نباید تمام نگاهها را به زمان بیماری معطوف کرد. فرهنگسازی برای پیشگیری، توسعه ورزش همگانی، اصلاح سبک زندگی، تغذیه سالم، کنترل عوامل خطر و انجام آزمایشهای دورهای باید به بخشی از سیاستهای جدی دولت تبدیل شود.
پیشگیری اگرچه ممکن است در کوتاهمدت کمتر دیده شود، اما در بلندمدت از تحمیل هزینههای سنگین درمان به خانوادهها و نظام سلامت جلوگیری میکند. سرمایهگذاری در ورزش و سلامت عمومی، هزینه اضافی نیست؛ نوعی سرمایهگذاری اقتصادی و اجتماعی است.
در کنار این اقدامات، پیشنهاد میشود دولت صندوقی ویژه برای حمایت از بیماران نیازمند و تأمین داروها و تجهیزات حیاتی ایجاد کند. صندوقی با منابع مشخص، شفافیت مالی، نظارت دقیق و سازوکاری که کمکها را بدون بروکراسی فرساینده به دست بیماران واقعی برساند. بخشی از منابع آن میتواند از اعتبارات دولتی، مشارکت خیرین، مسئولیت اجتماعی شرکتها و کمکهای مردمی تأمین شود.
و در پایان، سخنی با کسانی که از تمکن مالی برخوردارند؛ چه خوب است بخشی از هزینههای مراسم شادی، عزا، جشنها و مناسبتهای خانوادگی را به کمک به بیماران نیازمند اختصاص دهیم.
گاهی هزینهای که برای یک مراسم چندساعته صرف میشود، میتواند هزینه داروی حیاتی یک بیمار، تهیه باتری قلب یا بخشی از هزینه یک عمل جراحی را تأمین کند.
این نگاه و توجه جدی به مقوله بیماران، ریشه در آموزههای دینی و تأکیدات امام راحل و رهبر شهید نیز دارد؛ تأکید بر دستگیری از نیازمندان و کاستن از رنج انسانها. چه نیکوست این پیام انسانی را سرلوحه رفتار خود قرار دهیم که کسی که خود درد و رنجی را تجربه میکند، نباید اجازه دهد دیگری نیز گرفتار همان رنج شود.
درد بیماری بهاندازه کافی سنگین است؛ نگذا
ریم گرانی دارو، کمبود تجهیزات و ناتوانی مالی، باری مضاعف بر دوش بیماران و خانوادههایشان بگذارد.
بیاییم فرهنگ تازهای از نیکوکاری را ترویج کنیم؛ فرهنگی که در آن بخشی از شادیها به زندگی دوباره یک انسان و بخشی از یادبود عزیزانمان به نجات جان انسانی دیگر گره بخورد.
این همان زکات سلامتی و باقیات صالحات است؛ خیری که شاید نامی از آن در هیچ مراسمی برده نشود، اما اثرش در تپش قلب یک انسان، لبخند یک مادر و آرامش خانوادهای نیازمند باقی خواهد ماند.



