سیانجی؛ سپر معیشتی رانندگان
آیدا برخورداری
ناترازی بنزین، دیگر صرفا یک مسئله فنی در صنعت پالایش یا یک متغیر در بودجه دولت نیست؛ این شکاف بهتدریج خود را در هزینه رفتوآمد خانوار، قیمت تمامشده حملونقل و نگرانی روزمره رانندگان نشان میدهد.
در چنین شرایطی، توسعه مصرف سیانجی میتواند بخشی از فشار تقاضا بر بنزین را مهار کند؛ سوختی که پشتوانه آن ذخایر گسترده گاز طبیعی کشور است، اما ظرفیت آن در ناوگان حملونقل سبک بهطور کامل فعال نشده است.
با این حال، عبور از وابستگی بنزینی صرف، تنها با توصیه به رانندگان ممکن نیست. افت توان خودروهای دوگانهسوز، استهلاک موتور، پراکندگی جایگاهها، زمان سوختگیری و نگرانیهای ایمنی، موانعی هستند که باید با سیاست صنعتی و سرمایهگذاری زیرساختی برطرف شوند.
پرسش اصلی این است که آیا سیاستگذار میتواند سیانجی را از یک گزینه حاشیهای به ابزاری موثر برای کنترل هزینه خانوار و مدیریت ناترازی سوخت تبدیل کند؟
افزایش فشار بر سبد سوخت کشور و نگرانیهای معیشتی رانندگان، ضرورت تغییر مسیر از بنزین به سیانجی را بیش از هر زمان دیگری نمایان کرده است.
به گزارش خبرگزاری مهر، امروز کشور ما با واقعیت انکارناپذیر ناترازی تولید و مصرف بنزین روبروست. واقعیتی با توصیه ها و پیشنهادهای پر تکرار. وابستگی شدید سبد سوخت کشور به بنزین، نه تنها امنیت انرژی را در شرایط بحران تهدید میکند، بلکه معیشت خانوارهای ایرانی را نیز به نوسانات قیمتی اجتنابناپذیر گره زده است.
در میان تمام پیشنهادها، سیانجی (CNG) به عنوان جایگزینی بومی، در دسترس و اقتصادی، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت اجباری برای حفظ ثبات اقتصادی و رفاه اجتماعی است.
معایب تکسوخت بودن خودرو و وابستگی مطلق به بنزین
تکیه مطلق بر بنزین در ناوگان حملونقل سبک، خودروها و بهتبع آن اقتصاد خانوار را در برابر تهدیدات متعدد آسیبپذیر کرده است.
به عنوان مثال بارزترین آسیب را می توان در برابر نوسانات قیمت ارزیابی کرد. رانندگان خودروهای تکسوز، هیچ اهرم کنترلی بر هزینههای حملونقل خود ندارند و هرگونه تغییر در نرخ بنزین، مستقیماً به کاهش توان خرید خانوادهها منجر میشود.
از دیگر آسیب های این حوزه می توان به این اشاره کرد، بنزین کالایی است که تولید آن به پیچیدگیهای فنی پالایشگاهها، تحریمهای تکنولوژیک و هزینههای بالای نگهداشت وابسته است.
اختلال در هر یک از این حلقهها، کل سیستم حملونقل را فلج میکند. همچنین در صورت بروز هرگونه بحران منطقهای یا داخلی که منجر به کاهش ظرفیت پالایش شود، جایگزینی برای بنزین وجود ندارد. این در حالی است که شبکه گاز طبیعی در ایران گسترهای کمنظیر و البته مغفول دارد.
مزایای سیانجی تنها در قیمت پایین آن خلاصه نمیشود. درست است که قیمت سیانجی در مقایسه با بنزین، به دلیل یارانههای دولتی و هزینه تولید کمتر به دلیل استخراج داخلی، حاشیه امنیت فوقالعادهای برای رانندگان ایجاد میکند.
این یعنی در شرایط تورمی، بخشی از هزینههای جاری خانوار فریز میشود اما فارغ از این موضوع مهم، سیانجی به دلیل ساختار شیمیایی خود، آلایندگی (مونوکسید کربن، اکسیدهای نیتروژن و ذرات معلق) کمتری تولید میکند و استفاده از آن، راهکاری عملی برای مقابله با بحران آلودگی هوای شهرهای صنعتی خواهد بود. ایران، دومین دارنده ذخایر گاز جهان است.
استفاده از این منبع خدادادی برای جابهجایی، هوشمندانهترین روش برای استفاده از منابع ملی در جهت افزایش رفاه عمومی است. گرچه با وجود مزایای ذکر شده، هنوز شاهد تردید در استفاده از سیانجی هستیم.
یکی از مهمترین چالش ها در عدم تمایل صاحبان خودرو به استفاده از سی ان جی ضعف در تکنولوژی موتورهای داخلی است. ایراد اصلی در خودروهای دوگانهسوز فعلی، عدم تطابق کامل موتور با سوخت گاز است.
موتورهایی که برای بنزین طراحی شدهاند، هنگام استفاده از سیانجی دچار افت توان و استهلاک زودرس سرسیلندر میشوند. در این جا مسئولیت حاکمیت خودش را بیشتر نشان می دهد چرا که حاکمیت در این شرایط باید پروژه ملی موتورهای پایه گازسوز را با جدیت پیگیری کند.
از سوی دیگر بخشی از مشکلات در عدم اقبال استفاده از سوخت سی ان جی به کمبود جایگاه در برخی نقاط استراتژیک مرتبط است چه باعث اتلاف وقت رانندگان و کاهش تمایل به استفاده از این سوخت شده است.
در این شرایط نیز توسعه جایگاههای تکمنظوره گاز به عنوان یک الزام فوری نیازمند توجه و پیگیری است. نبود نظارت دقیق بر کارگاههای غیرمجاز و عدم بازرسیهای دورهای مخازن، نگرانیهایی را در خصوص ایمنی ایجاد کرده است. مردم باید اطمینان داشته باشند که مخازن آنها در بازههای زمانی مشخص بازرسی شده و استانداردهای حفاظتی رعایت میشود.
نتیجه اینکه؛ اگر حاکمیت به دنبال کاهش فشار بر سبد سوخت و جلوگیری از تبعات معیشتی افزایش قیمت بنزین است، باید دیپلماسی گاز را در داخل کشور تقویت کند.
این هدف محقق نمیشود مگر با تخصیص بودجه برای اعطای وامهای بلندمدت جهت دوگانهسوز کردن استاندارد خودروها و الزام خودروسازان به ارتقای تکنولوژی موتورهای پایه گازسوز و همچنین بهینهسازی شبکه توزیع برای کاهش زمان سوختگیری. در نهایت، رانندگان باید بدانند که دوگانهسوز کردن خودرو، یک سرمایهگذاری برای آرامش ذهنی است.
در اقتصادی که نوسانات قیمت بنزین بخشی از چرخههای تکرار شونده آن است، داشتن خودرویی که با سوخت ملی و ارزان کار میکند، عاقلانهترین استراتژی برای حفظ امنیت معیشتی است. حرکت به سمت سیانجی، مسیری است که باید از سطح شعار به سطح تغییر رفتار کلان در سطح کشور برسد.
