« عصراقتصاد» گزارش می دهد؛ جایگاه ایران در نفت و گاز خلیج فارس
در برخی چاهها با گذشت مدت زمانی از شروع تولید، بهدلیل افت فشار مخزن و کاهش شاخص بهرهدهی و در نتیجه کاهش توان تولید، انتقال نفت به سطح با دبی مطلوب بهصورت طبیعی میسر نیست. در این شرایط، برای احیای چاه یا افزایش توان تولید، از روشهای فرازآوری مصنوعی استفاده میشود.
گروه انرژی- فرازآوری با گاز (Gas Lift) از روشهای فرازآوری مصنوعی است که با هدف احیا و افزایش دبی بهینه در چاههای نفتی استفاده میشود. در این روش با تزریق گاز به نقاط مشخصی از ستون نفتی چاه، چگالی متوسط سیال کاهش مییابد و با کاهش فشار جریانی، چاه دوباره فعال میشود.
مسعود بیرانوند با بیان اینکه چاه هندیجان ۹ یکی از چاههای افقی حفاریشده در میدان هندیجان منطقه نفتی بهرگان است، اظهار کرد: این چاه از ابتدای راهاندازی در سال ۱۳۹۰ و با وجود انجام عملیات اسید کاری و فرازآوری با نیتروژن، تولید پایداری نداشته است و بهدلیل افت فشار جریانی، چند بار چاه غیرعملیاتی میشد.
وی ادامه داد: با انجام آزمایشهای درونچاهی مختلف مشخص شد علت تولید ناپایدار، پایین بودن شاخص بهرهدهی چاه ناشی از پایین بودن نفوذپذیری سنگ مخزن است. با بررسی سناریوهای مختلف احیای چاه و شبیهسازی آن در نرمافزارهای تخصصی نفتی از سوی واحد مهندسی بهرهبرداری منطقه بهرگان، سرانجام احیای چاه با روش فرازآوری با گاز پیشنهاد شد.
معاون مدیر منطقه نفتی بهرگان تأکید کرد: در این روش گاز مورد نیاز برای تزریق به فضای حلقوی هندیجان ۹ از طریق چاه هندیجان ۱۴ تأمین میشود. با پیشنهاد این روش پس از موفقیتآمیز بودن اجرای آزمایشی پروژه با نصب موقت لولههای «چکسون»، سرانجام نصب خط لوله ۲ اینج از Kill Line چاه هندیجان ۱۴ به فضای حلقوی چاه هندیجان ۹ انجام شد و با نصب ادوات روسطحی لازم روی این خط از جمله شیر یکطرفه، شیر دروازهای، چوک و فشارسنج، چاه هندیجان ۹ از اواخر اسفند ۱۴۰۲ با دبی تقریبی یک هزار بشکه در روز عملیاتی شد.
بیرانوند تصریح کرد: روش فرازآوری با گاز در مقایسه با سایر روشهای فرازآوری مصنوعی از جمله پمپ الکتریکی درونچاهی و سرچاهی مقرونبهصرفه است، همچنین وجود منبع پرفشار گاز از چاه هندیجان ۱۴ در فاصله کمتر از پنج متر از چاه هندیجان ۹ در سکوی نفتی WHP-07 و نبود نیاز به ساخت واحد تقویت فشار، از دیگر مزایای استفاده از این روش به شمار میرود.
در سال 2006 كشورهاي حوزه خليج فارس (ايران، بحرين، عراق، كويت، قطر، عربستان و امارات) در حدود 28 درصد از نفت دنيا را توليد كرده اند در حالي كه همين كشورها 55 درصد
(728 ميليارد بشكه) از كل ذخاير نفت دنيا را در خود جاي داده اند .در همين سال كشورهاي منطقه به طور متوسط روزانه 2/18 ميليون بشكه نفت صادر كرده اند كه 17 ميليون آن از طريق تنگه هرمز (يك پنجم كل مصرف دنيا) و بقيه آن نيز از طريق خطوط لوله به تركيه و درياي سرخ صورت گرفته است.
كشورهاي عضور OECD به طور متوسط روزانه 4/10 ميليون بشكه نفت از كشورهاي اين منطقه وارد كرده اند كه اين رقم 31 درصد از كل واردات نفت آنهاست .
آمريكا هم با واردات روزانه 2/2 ميليون بشكه نفت از منطقه ، 17 درصد از واردات خود را از خليج فارس تامين مي كند .علاوه بر نفت ، خليج فارس داراي ذخاير عظيم گاز (2509 تريليون فوت مكعب) نيز هست كه اين رقم 41 درصد از كل ذخاير دنيا را تشكيل مي دهد.كشورهاي خليج فارس بخش اعظمي از ذخاير و توليد نفت دنيا را در دست دارند.
اين منطقه همچنين بخش اعظمي از مازاد ظرفيت توليد جهاني را به خود اختصاص داده است.
اعداد و ارقام زير اهميت اين منطقه را در تامين نيازهاي انرژي دنيا تبيين مي كنند:
1- ذخاير قطعي 728 ميليارد بشكه اي نفت كه 55 درصد از كل ذخاير دنيا است. (آمار Oil and Gas Journal)
2- ظرفيت توليد روازنه 4/25 ميليون بشكه نفت (33 درصد از كل ظرفيت دنيا)
3- در حدود 4/2 تا 9/2 ميليون بشكه ظرفيت مازاد توليد نفت كه تنها 9/1 تا 4/2 ميليون بشكه آن متعلق به عربستان سعودي است و بقيه مربوط به كويت و امارات است .
4- صادرات روزانه 2/18 ميليون بشكه نفت كه 7/8 ميليون بشكه آن متعلق به عربستان است. ايران با 5/2 ميليون ، امارات با 5/2 ميليون ، كويت با 2/2 ميليون ، عراق با 4/1 ميليون ، قطر با 1 ميليون و بحرين با 20 هزار بشكه در مكان هاي بعدي قرار دارند.
بر اساس گزارش چشم انداز 2007 وزارت انرژي آمريكا ، توليد نفت اين منطقه تا سال 2015 به 26 ، تا سال 2020 به 30 و در سال 2030 به 38 ميليون بشكه در روز افزايش مي يابد.
با اين وضع سهم خليج فارس از توليد نفت دنيا از 28 درصد فعلي به 33 درصد افزايش مي يابد.كشورهاي حوزه خليج فارس به خصوص ايران و قطر داراي ذخاير عظيمي از گاز طبيعي هستند.اين منطقه همچنين 18 درصد از كل صادرات LNG دنيا را تامين مي كند .
ايران ، قطر ، عربستان و امارات به ترتيب دومين ، سومين ، چهارمين و پنجمين كشورهاي بزرگ داراي ذخاير گاز در دنيا بعد از روسيه هستند.با افزايش مصرف داخلي و خارجي گاز در سال هاي آتي ، اهميت منطقه خليج فارس در جهان افزايش مي يابد.
هم اكنون قطر و امارات بزرگترين صادر كنندگان LNG منطقه هستند و بر اساس آمار Cedigaz در سال 2005 در حدود 18 درصد از كل صادرات جهاني اين محصول را به خود اختصاص داده بودند.منطقه پارس جنوبي با 280 تريليون فوت مكعب دخيره گاز يكي از بزرگترين مخازن گازي دنيا است.توسعه اين ميدان گازي در ايران تا كنون 15 ميليارد دلار سرمايه گذاري به خود جذب كرده است .همچنين بيشتر ذخيره 910 تريليون فوت كعبي گاز قطر در آب هاي شمالي اين كشور قرار دارد.
