قاچاق نهاده های دامی، امنیت غذایی کشور را تهدید می کند

قاچاق نهاده‌های دامی دیگر یک تخلف پنهان در حاشیه بازار نیست؛ این پدیده امروز به یکی از جدی‌ترین تهدیدها برای امنیت غذایی کشور تبدیل شده است.

ذرت، سویا، جو و افزودنی‌های تغذیه‌ای، فقط چند قلم کالا نیستند؛ اینها شریان‌های اصلی زنجیره تولید گوشت، شیر و تخم‌مرغ‌اند و هر اختلالی در تأمین، توزیع یا کیفیت آنها، خیلی زود خود را در سفره مردم، در قیمت مواد غذایی و در سلامت دام و انسان نشان می‌دهد.

از ورود نهاده‌های آلوده و فاقد نظارت به چرخه مصرف گرفته تا احتکار، کمبود مصنوعی، سرقت یارانه‌ها و ضربه به تولیدکنندگان داخلی، همه و همه نشان می‌دهد که قاچاق نهاده‌های دامی، مسئله‌ای صرفاً اقتصادی نیست، بلکه موضوعی امنیتی، بهداشتی و راهبردی است.

در همین چارچوب، پلیس امنیت اقتصادی فراجا از کشف ده‌ها هزار تن نهاده دامی قاچاق و احتکاری در ماه‌های اخیر خبر می‌دهد؛ آماری که ابعاد این شبکه سوداگرانه را روشن‌تر می‌کند.

آنچه در ادامه می‌خوانید، گفت‌وگویی اختصاصی با سردار رحیمی، رئیس پلیس امنیت اقتصادی فراجا، درباره ابعاد، پیامدها و اقدامات مقابله‌ای با این تهدید خاموش اما پرهزینه است.

سردار رحیمی، چرا قاچاق نهاده‌های دامی را باید مسئله‌ای فراتر از یک تخلف اقتصادی دانست؟قاچاق نهاده‌های دامی، برخلاف قاچاق کالاهای لوکس، مستقیماً با امنیت غذایی کشور گره خورده است. وقتی از نهاده‌هایی مانند ذرت دانه، سویا، جو و افزودنی‌های تغذیه‌ای صحبت می‌کنیم، در واقع درباره زنجیره تولید گوشت، شیر و تخم‌مرغ حرف می‌زنیم.

هرگونه اختلال در این زنجیره، خیلی سریع اثر خود را در سفره مردم، قیمت مواد غذایی و پایداری تولید نشان می‌دهد. بنابراین مبارزه با قاچاق نهاده‌های دامی فقط یک اقدام گمرکی یا انتظامی نیست؛ بلکه اقدامی حفاظتی برای امنیت غذایی و معیشت مردم است.

مهم‌ترین آسیب قاچاق نهاده‌های دامی از منظر سلامت چیست؟خطرناک‌ترین بخش قاچاق نهاده‌ها، تهدید سلامت دام و انسان است. نهاده‌هایی که از مسیر رسمی و قانونی وارد کشور می‌شوند، در گمرک و توسط دستگاه‌های بهداشتی و دامپزشکی کنترل و بازرسی می‌شوند؛ اما کالای قاچاق هیچ‌گونه کنترل استانداردی ندارد.

این کالاها می‌توانند ناقل بیماری‌های خطرناک گیاهی و حیوانی باشند؛ از قارچ‌ها و ویروس‌ها گرفته تا آفات خارجی. چنین آلودگی‌هایی می‌تواند باعث اپیدمی در گله‌های دام، مرگ‌ومیر گسترده حیوانات و کاهش شدید تولید شود.

درباره آلودگی‌های شیمیایی و سموم در نهاده‌های قاچاق چه نگرانی‌هایی وجود دارد؟در نهاده‌های قاچاق، نظارتی بر میزان سموم کشاورزی، فلزات سنگین، باقی‌مانده مواد شیمیایی یا کپک‌های سمی مانند آفلاتوکسین وجود ندارد. این مواد ابتدا سلامت دام را تهدید می‌کنند و سپس از طریق گوشت، شیر و سایر فرآورده‌های دامی می‌توانند وارد چرخه غذایی انسان شوند.

بنابراین قاچاق نهاده دامی فقط تولید را مختل نمی‌کند، بلکه می‌تواند سلامت عمومی جامعه را نیز تهدید کند.در برخی موارد از افزودنی‌های ممنوعه یا ناخالصی‌ها در نهاده‌های قاچاق سخن گفته می‌شود. این موضوع چه پیامدی دارد؟متأسفانه در بازارهای غیررسمی، برخی سودجویان برای افزایش وزن ظاهری یا فروش کالای بی‌کیفیت، از افزودنی‌های غیرقانونی و مضر استفاده می‌کنند؛ افزودنی‌هایی که حتی ممکن است در کشورهای مبدأ نیز ممنوع شده باشند. در مواردی نیز موادی مانند خاک یا ناخالصی‌های دیگر به نهاده افزوده می‌شود.

این کار ارزش غذایی نهاده را کاهش می‌دهد، سلامت دام را به خطر می‌اندازد و برای دامدار خسارت‌های بعدی ایجاد می‌کند؛ از افت رشد دام تا کاهش تولید شیر و افزایش هزینه‌های درمان.قاچاق نهاده‌های دامی چه اثری بر کشاورزی داخلی دارد؟وقتی نهاده‌ها به‌صورت قاچاق و با قیمت پایین یا غیرواقعی وارد بازار شوند، کشاورزان داخلی ضربه می‌خورند. کشاورزی که با هزینه بالا ذرت یا جو تولید می‌کند، نمی‌تواند با کالای قاچاقی که بدون رعایت ضوابط قانونی وارد بازار شده رقابت کند.

نتیجه این وضعیت، کاهش انگیزه کشاورزان برای کشت محصولات استراتژیک، رها شدن برخی زمین‌ها و تضعیف تولید داخلی است. این روند در بلندمدت کشور را از مسیر خودکفایی دور می‌کند.آیا قاچاق نهاده‌ها می‌تواند وابستگی کشور به واردات را افزایش دهد؟بله. قاچاق باعث می‌شود کشور به جای حرکت به سمت تولید پایدار و خودکفایی، به مسیرهای غیرقانونی و غیرقابل اتکا وابسته شود.

این موضوع در شرایط بحران، جنگ، نوسانات ارزی یا اختلال در تجارت خارجی، امنیت غذایی کشور را به‌شدت تهدید می‌کند. امنیت غذایی یعنی زنجیره تأمین شفاف، سالم، پایدار و قابل رصد داشته باشیم، نه اینکه بخشی از نیاز بازار از مسیرهای قاچاق تأمین شود.

از منظر اقتصادی، قاچاق نهاده‌های دامی چه خسارت‌هایی ایجاد می‌کند؟نهاده‌های دامی معمولاً کالاهای استراتژیک هستند و دولت برای کنترل قیمت مواد غذایی، واردات و توزیع آن‌ها را مدیریت کرده و در بسیاری موارد حمایت یا یارانه اختصاص می‌دهد.

وقتی نهاده‌های یارانه‌ای توسط دلالان قاچاق شده یا به بازارهای غیررسمی و حتی کشورهای همسایه منتقل می‌شوند، در واقع حق مردم و منابع عمومی کشور به جیب قاچاقچیان می‌رود. این موضوع نوعی سرقت یارانه و اخلال در عدالت توزیعی است.قاچاق چه نقشی در نوسان قیمت گوشت، شیر و سایر محصولات دامی دارد؟قاچاقچیان و دلالان می‌توانند با ایجاد کمبود مصنوعی، احتکار یا تغییر ناگهانی عرضه، قیمت‌ها را دست‌کاری کنند.

وقتی نهاده از شبکه رسمی خارج شود، دامدار مجبور می‌شود آن را با قیمت بالاتر یا کیفیت نامطمئن تهیه کند. این افزایش هزینه در نهایت به قیمت گوشت، شیر، تخم‌مرغ و سایر محصولات دامی منتقل می‌شود و مصرف‌کننده نهایی آسیب می‌بیند.درآمدهای گمرکی و مالیاتی کشور نیز از این پدیده آسیب می‌بیند؟قطعاً.

مانند هر نوع قاچاق دیگر، در این حوزه نیز دولت از دریافت حقوق گمرکی، مالیات و عوارض قانونی محروم می‌شود. اما خسارت فقط همین نیست؛ قاچاق باعث می‌شود آمار و اطلاعات بازار مخدوش شود و برنامه‌ریزی برای تنظیم بازار، تولید و توزیع دشوارتر شود. این مسئله در نهایت به ناترازی اقتصادی و افزایش هزینه‌های مدیریت بازار منجر می‌شود.دامداران کوچک و متوسط در برابر قاچاق نهاده‌ها چه وضعیتی دارند؟دامداران کوچک و متوسط بیشترین آسیب را می‌بینند.

آن‌ها معمولاً سرمایه محدودی دارند و توان مقابله با نوسان قیمت یا کمبود نهاده را ندارند. وقتی دامدار نهاده قاچاق خریداری می‌کند، هیچ تضمینی درباره کیفیت و ارزش غذایی آن وجود ندارد. اگر نهاده بی‌کیفیت باشد، رشد دام کاهش می‌یابد، بهره‌وری افت می‌کند، تولید شیر کم می‌شود و هزینه‌های درمان و نگهداری بالا می‌رود.

قاچاق چگونه زنجیره رسمی تأمین نهاده را تخریب می‌کند؟قاچاق باعث می‌شود شرکت‌های رسمی توزیع نهاده که استانداردهای بهداشتی، مالیاتی و نظارتی را رعایت می‌کنند، در رقابت نابرابر قرار گیرند. اگر بازار در اختیار دلالانی قرار گیرد که هیچ تعهدی به کیفیت، بهداشت و شفافیت ندارند، زنجیره رسمی تأمین آسیب می‌بیند و حتی ممکن است فعالان سالم اقتصادی از بازار خارج شوند.

این یعنی گسترش اقتصاد زیرزمینی و تضعیف تولید سالم.درباره کشفیات اخیر پلیس امنیت اقتصادی در حوزه نهاده‌های دامی توضیح دهید.از ۲۱ اردیبهشت‌ماه، یعنی زمان آغاز به کار قرارگاه مبارزه با احتکار و گران‌فروشی، تا پایان خردادماه، با تلاش کارآگاهان پلیس امنیت اقتصادی در سراسر کشور، بیش از ۲۱ هزار تن نهاده دامی احتکاری و بیش از ۵۲ هزار تن نهاده دامی قاچاق کشف شد.

در مجموع، در این مدت بیش از ۷۳ هزار تن انواع نهاده دامی قاچاق و احتکاری کشف شده است.نقش مردم در این کشفیات چقدر بوده است؟مردم همواره با اخبار، اطلاعات و گزارش‌های خود ما را در انجام بهتر مأموریت‌ها یاری کرده‌اند. از ابتدای سال تاکنون، بیش از ۳۲ هزار تن نهاده دامی کشف‌شده، نتیجه اخبار و اطلاعاتی بوده که از مردم دریافت کرده‌ایم. این نشان می‌دهد مشارکت عمومی در مقابله با قاچاق و احتکار بسیار اثرگذار است.

سخن پایانی شما چیست؟

قاچاق نهاده‌های دامی اثر دومینویی دارد؛ از سلامت دام و انسان تا تولید کشاورزی، صنعت دامپروری، قیمت مواد غذایی و امنیت سفره مردم را تحت تأثیر قرار می‌دهد. امنیت غذایی زمانی تأمین می‌شود که نهادهای تولیدی در محیطی امن، بهداشتی، شفاف و به دور از رانت‌های قاچاق فعالیت کنند. پلیس امنیت اقتصادی با همکاری مردم و دستگاه‌های مسئول، برخورد با قاچاق و احتکار نهاده‌های دامی را با جدیت دنبال می‌کند.